Densaýlyq saqtaý mınıstriniń orynbasary Lázzat Aqtaevanyń aıtýyna qaraǵanda, bul sheshim Prezıdent Qasym-Jomart Toqaevtyń saılaýaldy tuǵyrnamasynda aıtylǵan: «Dári-dármek sapasyn baqylaýdy kúsheıtý jáne bólshek saýdadaǵy onyń baǵasyn retteý týraly» talabyn iske asyrý sharalarynyń sheńberinde qabyldanǵan.
Prezıdenttiń dári-dármek sapasyn qadaǵalaýdy kúsheıtý kerek degen talabyn resepsiz satýǵa tyıym salý arqyly oryndaýdyń qandaı jóni bar ekenin túsine almadyq. Mınıstr sapany teksertkisi kelse birneshe preparattar alyp, arnaıy zerthanalarda teksertpeı me? Eger bir dári-dármektiń quramy túıindemesinde kórsetilgen sapaǵa úılespeıtin bolsa, ondaıdy satýǵa tyıym salýǵa bolady. Al endi dáriniń sapasyn anyqtaý men ony reseptpen satýdyń qandaı baılanysy bar?
Resepke qunttylyǵy joq kisiler ózine asa qajetti preparattarǵa alǵan ruqsat qaǵazyn da qaltasyna salyp júre qoımaıdy. Al aýyl adamdaryna ony jazyp bere qoıatyn dáriger de qolǵa túspeıdi. Tipti qalaly jerlerde de birneshe jyldan beri qoldanyp júrgen dárińe resept ala qoıý ońaı emes. Jaqyndap ketseń boldy, qazir emhanalar ábden teksermeı eshqandaı resept jazbaıdy. Resept alýdyń osyndaı qıynshylyqtary bar.
Dárini resepsiz berýge tyıym salýdyń jalpy halyqqa tıgizetin zııanyn basymyzdan ótkizip otyrǵan jannyń birimiz. Birneshe jyldan beri túrli sebeppen qan qysymym aıaq astynan kóterilip ketedi. Ondaıda kaptoprıl degen halyq arasynda «jedel járdem» atalyp ketken bir preparatty aýzyma sala qoıatynmyn. Aınalaıyn, aınalasy 15-20 mınýtta qysymdy qalpyna keltiredi. Osy ýaqytqa deıin ony barlyq dárihanalar emin-erkin sata beretin. Tipti resepti qashan alǵanym, qaıda qoıǵanym da esimde joq.
О́tken joly, eńbek demalysymda oblys ortalyǵynan aýylǵa barmaq bolyp, jolǵa shyqqan edim, qan qysymym aıaq astynan kóterile qalǵany... Joldaǵy dárihanaǵa kirip ala qoıaıyn desek... Qaıdaǵy... mınıstrdiń buıryǵy bar, biz ony buza almaımyz dep satpady. Betimiz qyp-qyzyl bolyp, bir Allaǵa syıynyp aýdan ortalyǵyna zorǵa jettik. Maqsatymyz dárini osyndaǵy dárihanadan ala qoıý edi. Mınıstrdiń buıryǵy munda áli jete qoımaǵan shyǵar degen úmitte edik. Biraq bular da sata almaımyz dep shalqasynan tústi. Áıteýir, provızor qudaıǵa qaraǵan jan eken, jaǵdaıdy túsingen soń ǵana «eshkimge aıta kórmeńiz» dep jasyryp satty...
Osyndaı jaǵdaı jalǵyz bizdiń basymyzda emes shyǵar. Sondyqtan adam ózine ne qajet ekenin bilip tursa, jedel kómek beretin preparattardy erkin satýdy toqtaýǵa bolmaıtynyn mınıstrliktiń eskerýi qajet dep oılaımyz.
Árıne quramynda túrli zııandy elementteri bar, mas qylatyn esirtki zattary, esten tandyratyn komponentteri bar dári-dármekterdi erkin satýǵa bolmaıdy. Alaıda, barlyq dári-dármekti resepke baılap tastaý – adam densaýlyǵyn saqtaýǵa qamqorlyq dep eshkim aıta almas. О́zin ózi baqylaýsyz emdep, densaýlyǵyn qurtatyn saýatsyz adamdar bizde joq. Tipti dáriger jazyp bergen resepterdegi dári-dármektiń ózin bizdiń halqymyz saqtyqpen ishýge úırengen. О́ıtkeni bir syrqatqa em bolatyn preparat ekinshi jaqtan zııan bolyp jatatynyn jaqsy biledi. Orystyń «gde lechıt, gde kolechıt» degen mátelin de kópshilik biledi. Sondyqtan bizdi densaýlyqtaryn qapııada joǵaltyp alýy múmkin aqylsyz bala-shaǵa dep oılamaý kerek.
Al Prezıdenttiń talabyn durys túsinip, preparattardyń sapasyn zerthanalarǵa salyp, tekserý, qaısybiriniki túıindemege sáıkes bolmaı jatsa, satýǵa tyıym salý – mınıstrliktiń mindeti. Sonymen birge Prezıdent bólshek saýdadaǵy baǵany retteý kerektigi jóninde de talap qoıdy. Ony atqarý da osy mınıstrliktiń mindeti. Jaqyn turǵan eki dárihanadaǵy bir preparattyń baǵasy eki túrli ekendigin kózimiz kórip júr. Bári de dári-dármekti bir jerden alady, alaıda halyqtyń densaýlyǵynyń esebinen «tez baıyǵysy» keletin keıbir dárihanalar oǵan qosatyn óziniń tabysyn aspandatyp qoıyp jatady. Mine, osyndaılardy tizgindeý kerek.
