Qubylmaly ómirde pendesiniń (jazýshynyń) tańdaıyna móldir sóz quıyp, kókiregine bir ýys talantty menshiktep bergen jalǵyz Jaratqannyń qudireti netken sheksiz. Jazýshy – talant bolǵanda, onyń jazǵany – óner. Jalpylama aıtýdan aýlaqpyz: «shımaılaǵannyń bári shedevr emes» jáne qaǵazǵa túsken «shımaıdyń» bárin shyn talanttyń shyǵarmasy demesimiz taǵy anyq. О́tken ýaqyt jazýda qara terge túsken qalamgerdiń bárin shyńǵa shyǵarǵan joq. Birin bilsek, birin shyramytamyz. Ýaqyttyń súzgisinen ótý asa qıyn bolǵanymen, qalamyn saılap, qaırat-jigerin jıyp kelgen ár júrekke ádebıette oryn bar. Alaıda kóptiń arasynda júrip, olarǵa uqsamaý – biz aıtqandaı, siz oılaǵandaı oń jambasqa keler is emes. Jazýdaǵy jalǵyz bı-qoja – ózińiz. Aq qaǵazdyń betine oı qazanyńyzdan ne túsirseńiz de patsha kóńilińiz ben ǵazız júregińizdiń qalaýy. Tek ýaqytyn bólip oqyǵan oqyrmannyń túısigine adamdyq qasıettiń qyldaı sáýlesin túsire alsańyz bolǵandaı-aq.
«Bolǵandaı-aq» dep esh tolqýsyz, kúmiljýsiz, aýyzǵa jeńil bolǵan soń, op-ońaı aıtqanymyzben, osy bir asyl ónerde keýdesine jan bitirip, sóz aıtý, oı qarmap, qııýy kelisken oqıǵa quraý, shyǵarmanyń ón boıynan ómirdi, tirshilikti kórsete alý áste qıyn hám mehnatty jumys. Jaıshylyqta týǵan oıdy qanyn sorǵalatyp qaǵazǵa túsirý, syzdyqtatyp baıandaý, taǵysyn taǵylar haqynda týra sózdi kesip aıtý múmkin emes hám oǵan qaýqar da jetpeıdi. Jazýdyń azabyn oqyǵan adam emes, jazǵan adam túsinse kerek. Jaqsy shyǵarmanyń sheti kórinse, bir demmen oqyp shyǵýǵa asyǵatyn biz – jazýshynyń oı eńbegin asa bir yqylaspen sezine bermeımiz. Kirpııazdyǵymyz taǵy bar. Oǵan belgili bir dárejedegi egoızmdi qosyńyz. Ámanda tek klassıka oqyǵymyz keledi. Rahatqa bergisiz lázzatqa bólenip, kórkem shyǵarmadan áser alsaq deımiz. Alakóńil kúıimizdi kitaptan taýyp, qushaq aıqasa qaýyshsaq, Qudaıdyń bergeni dersiń. Kóńildiń jyrtyǵyn jamap, dátke qýat eterlik júrekke jyly dúnıe izdep, úmitiń aqtalsa, qanekı. Adamnyń jan-daýasyn kórkem shyǵarmadan izdep, jer betindegi barsha lázzat ataýlydan jalyǵyp, baz keship, túbi julma-julma kóńilin arqalap, kitaptyń aldyna kelýi – kózin hám kóńilin toıdyratyn ádebıettiń qudireti. Osy qudiretke bas ıgennen bolar, oqyrmannyń talǵamy alasarǵan emes. Álimsaqtan bıik qalpynda. Jazýdyń mehnatyn túsine almadyń dep olardy taǵy kinálaı almaısyz. Oqyrman klassıka oqyǵysy keledi jáne onysy zańdy. Sodan bolar, aqynnyń bárinen Abaıdy, jazýshynyń deninen Áýezovti izdeımiz. Ara-tura Tolstoıdyń talanty men Dostoevskııdiń darynyn saǵynyp qoıamyz. О́leńdi «taqpaq», aqyndy «aqynsymaq», jazýshyny «qatardaǵy jaýynger» dep keleke etetinimizdiń de tórkini alys emes. Sýyq aqylmen qarasaq, jazýdan asqan aýyr qyzmet joq. Jazýdyń bar azabyn tartyp, toqpaǵyn jeıtin jazýshy ǵana. Qasıetti jazý paıda bolǵaly ádebıettiń qara taqtasyna qanshama myń-mıllıon qalamgerdiń izi tústi. Bári shama-sharqynsha, qadarı-halinshe jazyp baqty. О́kinishtisi sol, bálkim ádili bolar, ýaqyt súzgisinen «jaza alamyn» degenniń bári ótken joq. Kim qaı ǵasyrda ómir súrdi – sol dáýirdiń jylnamasynda qalyp qoıdy. Arasynda shyn talanty da, kem talanty da bar. Ýaqytqa aıtar ýájimiz bolǵanymen, sózimiz qazaqtyń qalyń saharasyna sińip keterin bilgen soń, ishten tynamyz.
Sóz ónerine ımene kirip, talaby men talantyn toǵystyryp, jazýǵa bar qyzyq ómirin sarqyǵan, «ardyń isine» balaǵan mehnatty jumysyn ar sotyna salyp, jazýyna adal jazýshy bolyp ómir súrý – jankeshtilik. Taǵdyr táleıi jazýǵa buıyrtqan soń, qashyp ketýim joq. Kórkem sózge degen ystyq peıil, baǵytsyz úmit jazýǵa otyrǵyzady. Mine, osy sátten jazýshylyqtyń tátti azabyna engen qalamger óziniń ádebıet jasap júrgenin de baıqamaıdy. Oıy men oıy talasyp, birin-biri tópelep, shyǵarǵa sańylaý tappaı, ne qaǵazǵa túspeı, ne sanadan joǵalmaı jazýshyny ishteı azapqa salar jazýdyń mashaqaty taǵy bar. Osyndaıda jazýshynyń eńbegi eńbek-aq deısiń. Mehnaty aýyr oı eńbeginen týǵan jaqsy shyǵarmanyń elenbeýi, tipti oqylmaýy, avtory sýretker bola tura beımálim kúıde qala berýi úlken qasiret. Eńbegiń esh bolyp, túý júrek túkpirinen tolqyp, tolǵatyp shyqqan shyǵarmań topyraqqa quıǵan sýdaı sińip kete barady. Ádebıette ádilettiliktiń ámanda bolatynyna osy sátte kúmándanasyń. Sanada beımaza bir saýal týady: ulardaı shýlaǵan oıyn tún kúzetip, kún túzetken qalamger eńbeginiń oqyrman aldynda eshteńege tatymaı qalýynyń obaly kimge?..
Jazý eńbeginiń myń san mashaqatyn ótkergen ár qalamger ádebıettiń ǵanıbetin kórse eken deısiń. Al úıirge dúbir qosýshylar ámanda bolǵan. Búgingi esepsiz shyǵyp jatqan kitaptar sonyń dáleli. Tek osy kóp «kórkem» shyǵarmalardyń áserinen jaqsy men jamannyń arajigin hám ólshemin bilmeı qalmasaq bolǵany.
