Kezinde Almaty oblysy Sheńgeldi aýylynyń mańynan tabylǵan kómbelerdiń birinen jibekten tigilgen kıimderdiń fragmenterimen qatar metall tostaǵandar men beldik áshekeıleri tabylǵan. Sheńgeldiden tabylǵan beldik áshekeıler keshenine qylyshty asý úshin eki altyn shilterli toǵa aınalmaly saǵınalanǵan rozetka tárizdi japsyrmalar, aıdahar beınelengen altyn tilik, kúmis tabaqtyń naýalanǵan uzynsha tutqasy jáne beldikke arnalǵan kóldeneń ilmegi bar jarty kesh pishindi altyn tostaǵan kiredi.
Bul qazirgi ýaqytta Jetisý aýmaǵynan tabylǵan mońǵol kezeńine jatatyn eń baı jerleý orny bolyp tabylady.
Bul kúni Memlekettik ortalyq múzeıi qorynda HIII ǵasyrdyń sońy- HIÚ ǵasyrdyń basynda qoldanysta bolǵan jibek matalar úzikteri saqtalýda. Buny ǵalymdar 1980 jyly Almatyǵa jaqyn Sheńgeldi aýylynan soltústik batysqa qaraı shamamen 6 shaqyrym qashyqtyqta Ile ózeniniń oń jaǵasyndaǵy qabirden tabylǵanjibek qıyndylary Shaǵataı ulysy tusyndaǵy bekzada kıiminiń jurnaqtary bolsa kerek dep topshylaıdy.
Orta ǵasyrlarda jibek mándi saıası taýar, saýda-sattyq kózi, sondaı-aq tulǵanyń áleýmettik orny, áleýetiniń kórsetkishi bolyp tabylady.Sondaı-aq jibek qıyndylary mońǵol bıligi tusyndaǵy toqyma, keste, boıaýlar, metal jip qurylymy jaıly mol málimet beredi.
Taýar aıyrbastaý,iri aqsha aınalymynyń paıda bolýyna yqpal etti. Otyrar, Taraz, Ispıdjab, Syǵanaq jáne Iаsyda aqsha saraılary bolǵany belgili. Almatý qalasynda HIII ǵasyrdyń sońǵy shıreginde qarqyndaǵan aqsha saraıy men qala mańyndaǵy bazarlardy kúmis tıyndarmen qamtamasyz etti. Dınarlar barlyq iri shaharlarda, Syǵanaq pen Otyrardyń saraılarynda soǵylǵan, Saraıshyqtaǵy qazba jumystary kezinde Altyn Orda, Horezm, Samarqand, Iranda soǵylǵan koptegen monetalar tabyldy Bul kezinde isker baılanystyń bolǵanyn aıǵaqtasa kerek.
