Men mektep pen ınstıtýtty Keńes Odaǵy kezinde aıaqtadym. Barlyq másele Máskeýden basqarylatyn ýaqytta ulan-ǵaıyr eldegi mektep baǵdarlamasyn biryńǵaı úlgidegi oqýlyqpen oqytatyn edi ǵoı. Mysaly, Kıev knıazdigin biz, alystaǵy qazaqstandyq aýyldyń balalary óz ólkemizdiń tarıhynan jaqsy bilgenimizdi moıyndaýymyz kerek. Tarıh páni oqýlyǵynan Ivan Groznyıdy jatqa bildik, al qazaqtyń handary men bılerin, batyrlaryn biz naqty tarıh ǵylymy arqyly emes, qazaqtyń baı aýyz ádebıetinen kóp estidik. Ol kezdegi oqýlyqtar boıynsha Deshti qypshaqtyń sheksiz, keń-baıtaq dalasynda eshqandaı órkenıet bolmaǵandaı, feodalızmniń bulyńǵyr perdesinen bizdiń memlekettiń aýmaǵyn bir kezderi mekendegen halyqtardyń ótkeni kómeski jáne kúńgirt kóriner edi. Keńestik júıe ǵalymdary jazǵan oqýlyqtardan óz halqymyzdyń «feodaldyq qurylystan kapıtalızmge soqpaı, birden sosıalızmge attaǵanyn» biler edik.
Men mektep pen ınstıtýtty Keńes Odaǵy kezinde aıaqtadym. Barlyq másele Máskeýden basqarylatyn ýaqytta ulan-ǵaıyr eldegi mektep baǵdarlamasyn biryńǵaı úlgidegi oqýlyqpen oqytatyn edi ǵoı. Mysaly, Kıev knıazdigin biz, alystaǵy qazaqstandyq aýyldyń balalary óz ólkemizdiń tarıhynan jaqsy bilgenimizdi moıyndaýymyz kerek. Tarıh páni oqýlyǵynan Ivan Groznyıdy jatqa bildik, al qazaqtyń handary men bılerin, batyrlaryn biz naqty tarıh ǵylymy arqyly emes, qazaqtyń baı aýyz ádebıetinen kóp estidik. Ol kezdegi oqýlyqtar boıynsha Deshti qypshaqtyń sheksiz, keń-baıtaq dalasynda eshqandaı órkenıet bolmaǵandaı, feodalızmniń bulyńǵyr perdesinen bizdiń memlekettiń aýmaǵyn bir kezderi mekendegen halyqtardyń ótkeni kómeski jáne kúńgirt kóriner edi. Keńestik júıe ǵalymdary jazǵan oqýlyqtardan óz halqymyzdyń «feodaldyq qurylystan kapıtalızmge soqpaı, birden sosıalızmge attaǵanyn» biler edik.
Ýaqyt shańyna kómilgen tarıhymyzǵa Táýelsizdigimiz kelgen soń jańasha kózqaraspen qaraı bastadyq. Degenmen, áli de aqtańdaqtar, jańasha paıymdar máseleler kóp. Eýrazııa ortalyǵynda ornalasqan qazaqtardyń orasan zor osy óńirdiń saıası, ekonomıkalyq, mádenı ómiriniń ortasynda bolmaýy múmkin emes. Babalarymyz attyń jalynda, túıeniń qomynda júrip, bes Fransııaǵa teń aýmaqty qorǵap, urpaqtaryna amanat etkenine tańǵalamyn ári maqtanamyn.
Men tarıh páni muǵalimi retinde osy jyldyń maýsymynda L.Gýmılev atyndaǵy Eýrazııalyq ulttyq ýnıversıtetinde Memlekettik hatshy Marat Tájınniń tóraǵalyq etýimen Qazaqstan Respýblıkasynyń ulttyq tarıhyn zerdeleý jónindegi vedomstvoaralyq jumys tobynyń keńeıtilgen otyrysy der ýaqytynda ótti dep sanaımyn. Otyrysta tarıhnamany taný ádisteri, úzdik ádisnamalar men ádisterdiń negizinde Qazaqstan tarıh ǵylymynyń odan ári damýy úshin jaǵdaı jasaý, qazaqtardyń ulttyq tarıhynyń múmkinshiligin keńeıtý, ulttyń jańa tarıhı dúnıetanymyn qalyptastyrý, Qazaqstannyń eki on jyldyq jańa tarıhynyń mánin túsiný sııaqty birqatar ustanymdar qaraldy.
Tarıh – bul oqıǵalardy jipke tizip, túgendeý nemese kúıreý nemese damýdyń abstraktyly-hronologııalyq jylnamasy da emes. Ár oqıǵa artynda adamdar tur, óz múddesi, erkindik úshin kúresken, bolashaq týraly armandary bar halyq tur. Ulttyq minezdi kóbine tarıh, tarıhı estelikter qalyptastyrady. Tarıhty zerdeleýge birjaqty kelýge bolmaıdy. Marat Tájın atap ótkendeı, biz kóbine tek qaqtyǵystardy oqyp bilemiz. Adamzat tarıhy – bul soǵystar tarıhy bolyp shyǵatyn tárizdi. Biraq, adamdar tek soǵysqan joq qoı, olar astyq ósirdi, qalalar turǵyzdy, saýda joldaryn retke keltirdi, ǵylymdy damytty emes pe? Jáne osynyń barlyǵynyń úrdisinde qarym-qatynas jasady, mádenıet pen órkenıettiń ózara enýi men baıýy júrip jatty.
Qazaqstannyń táýelsizdik jyldarynda qazaqstandyq ǵalymdardyń tyńǵylyqty eńbekteriniń arqasynda tańǵalarlyq jańalyqtar ashyldy, olar dala mádenıetin múldem basqasha baǵalaýǵa múmkindik beredi. Muraǵattardaǵy shań basyp jatqan qujattar ashyldy, buryn belgisiz tarıhı materıaldarǵa qoljetimdilik jáne basqa memleketter muraǵattarynda jumys isteý múmkindigi paıda boldy.
Jas urpaqqa bilim berip júrgen ustazdar úshin Memleket basshysy Nursultan Nazarbaevtyń Qazaqstan halqyna Joldaýy aıryqsha ózekti. Elbasy
