Qaıyrymdylyq qaınary

Ataýy ana tilimizde bol­maǵanymen, volonter uǵymy, onyń túpki maqsaty halqymyzǵa jat emesin túısindik. Qoldan kelgen kómegin aıamaı, barymen bólisetin babalar urpaǵymyz. Úlkenge – qurmet, kishige – izettiń ózi qanǵa sińgen qasıet emeı nemene? «Jetim kórseń jebeı júr» dep ata-anasynan aıyrylǵandy qanatymyzdyń astyna alamyz. Jetimin jylatpaǵan, jesirin qańǵytpaǵan qaýymnyń izin jalǵap kelemiz.

Jaqynymyz túgili, jattyń kóńilin qaldyrǵan joqpyz. So­naý saıası qýǵyn-súrgin jyl­dary qazaq dalasyna kúsh­tep qonystandyrylǵan etnos­tardyń ókil­derin ózekke teppeı, alalamaı, qolda barymen bólisti halqymyz. Qara­shańyraq – Qazaq­stanǵa ýyq bop qa­dal­ǵany da, tarıhı Otanyna oralǵany da umytpady sol qamqorlyqty.

Ol ol ma, basyn báıgege ti­gip júrip qa­ıy­rymdylyq tanyt­qan qazaq halqyn­daı jurt neken-saıaq jer betinde. Ol týraly Aqmola oblysyndaǵy bu­ryn­ǵy «Ota­nyn satqandardyń áıel­derine arnal­ǵan lagerdiń» (AL­JIR) tutqyny bolǵan Gertrýda Plataıs emirenip eske alyp edi.

Oqıǵa bylaı bolypty. Qys mezgilinde tutqyndar Jalańash­kól mańynan qamys shabýǵa kúshtep jumyldyrylady. 17-20 saǵat jumys istep, álsiregen áıelderge irgeles ornyqqan Jańajol aýylynyń balalary ýys-ýys «tas» laqtyrmasy bar ma?! Ony kórgen kúzetshilerdiń ózi «kórdińder me, senderdi bala ekesh balanyń ózi jek kóredi», dep mys­qyldaıdy. Jazyqsyz japa shek­kenderge – taıaq ústine taıaq.

Osy oqıǵa birneshe kún qaı­talansa kerek. Son­daı kún­derdiń bi­rinde ábden qaljy­raǵan Gertrýda tastan buǵyp qalam dep, aıaǵy taıyp, bu­ǵan deıin laqtyrylǵan tas­tarǵa etpetteı qulap túsedi. Baı­qasa, balalar laqtyrǵan tas­tan irimshiktiń ıisi ańqyp tur. «Aq tastardy» qoınyna tyǵyp, baraqqa ákelgende qazaq áıelderi onyń qurt ekenin aıtady. О́zge amal taba almaǵan qazaq balalary táýekelge bas tigip, tutqyndarǵa kómek kórsetipti. Qurttan bólek, qamystyń arasyna pisken et, talqan, taba nan jasyrǵandary da Gertrýdanyń esinde. Táýekelge bel býyp, ózegin otqa, keýdesin oqqa tosyp júrip osynsha qamqorlyq tanytqan halyqqa barsha jurttyń yqylasy erekshe.

О́tken ǵasyrdaǵy «Tımýr jáne onyń komandasy» týraly ákelerimiz jıi aıtýshy edi. Olar týraly áńgime-derekter de, kınofılmder men maqalalar da kóptep jazyldy, túsirildi. Soǵan eliktegen aýyl jastary «bir jaǵadan bas, bir jeńnen qol shyǵaryp» iske kirisýshi edi. Qarııalarǵa qamqorlyq jasap qysta otyn-sýyn tasydy, jazda shóbin shabysyp, baspanasyn jóndedi. Sol birlik búgin de joq emes. Tek, jańa ǵasyrǵa saı jańǵyrtýdyń kezi kelgen eken. Volonter jyly jarııalandy. Ony jarııalaı otyryp Memleket basshysy mańyzdy mindetter men basym baǵyttar týraly atap kórsetti.

Máselen, «Sabaqtastyq» jobasy aıasynda volonterler Balalar úıiniń tárbıe­lenýshilerin óz qamqorlyq­taryna alatyn bolsa, «Saýlyq» baǵyty aıasynda elimizde medısınalyq volonterlik damıdy. Sondaı-aq «Taza álem» jobasy qorshaǵan ortany qorǵaýǵa baǵyttalsa, «Asyl mura» baǵyty volonterlerdi materıaldyq jáne rýhanı, mádenı-tarıhı muralardy saqtaý jumystaryna tartady.

«Qamqor» bastamasy Qarttar úıindegi volonterler ju­my­syn qamtamasyz etip, «Bilim» jobasy aýyl mektep­terin­degi joǵary synyp oqýshylaryn UBT-ǵa daıyndaý jumys­taryna, aǵylshyn tilin úıretip, kompıýterlik saýatty­lyqty jetildirýge kómektesedi. «Úmit» jobasy boıynsha volonterler Ekinshi dúnıejúzilik soǵystaǵy Jeńistiń 75 jyldyǵy aıasynda otandastarymyzdyń erligin baıandaıtyn qujattardy izdestirýmen aınalysady. Eń bastysy, Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaev volonterlikti árbir qala men aýylda damytý kerektigin alǵa tartyp otyr.

Bul rette ujymdyq volon­terlik te órkendeı túsetinin aıtqymyz keledi. Oǵan mem­lekettik apparat pen ulttyq jáne iri kompanııalar da atsalysatyn bolady.

Dúnıe júzinde volonterler qozǵalysy keń aýqymǵa ıe. Aıtaıyq, jyl saıyn AQSh halqynyń 25,3%-y, ıaǵnı 62,8 mıllıon azamaty volonterlikpen aınalysady. Ulybrıtanııada bul kórsetkish 21 mıllıondy qurap otyr. Elimizde «Volonterlik qyzmet týraly» zań 2016 jyly qabyldandy. Ol zańǵa sáıkes, elimizdegi 18-ge tolǵan kez kelgen azamat volonter bola alady, biraq 14 pen 18 jasqa deıingi jasóspirimderge ata-anasynyń jazbasha ruqsaty kerek. Buǵan deıin volonterler qozǵalysy túrli sıpatta damyp, shaǵyn uıymdar retinde tirkelgen edi. Olar tabıǵatqa qamqorlyq jasap, dalada qalǵan janýarlardy emdeýden bólek, túrli apattar kezinde jappaı halyqtyq kómek uıymdastyra bildi. Qyzylaǵashty, Ortalyq jáne Shyǵys Qazaqstandy sý alǵanda, Arystaǵy oqıǵa ke­zinde qoldan kelgen kómekterin aıamady.

Azamattyq qoǵamnyń damýyna serpin beretin birden-bir tulǵa – volonter. Áıtpegende, el Prezıdenti: «Dana halqymyz «Jumyla kótergen júk jeńil» degen. Qaıy­rym­dylyq pen meıirimdilik – qanymyzǵa sińgen qasıet. Qazaq­ta asar jasap, bir-birine kómektesip, qoldaý kórse­tý dástúri bar. Onyń volonterlikpen úndesetini sózsiz. Son­dyq­tan aldaǵy jyly sol dástúrdi zamanǵa saı qaıta jań­ǵyrtýymyz qajet», deıtin be edi? Jańa jyldaǵy jarqyn bastamalardyń kóshin bastap turǵan Volonter jy­ly­nan kúterimiz kóp. Qaıyrym­dylyqtyń qaınar kózine aınalsyn dep tileıik.