Tekeli – eńbekshiler mekeni

Tekelide sapasy joǵary shoıyn óndiriletininen jurt habardar. 2016 jyldan beri qaıta jandanǵan bul óndiriste jyl saıyn qosymsha qorytý sehtary ashylyp, irgesi ke­ńeıýde. Bıyl shoıyn balqytý óndi­risinde jumys isteıtin ken­shiler sany 1000 adamǵa jetti. Kórigi qyzǵan domna pesh­terinde balqyp, qalypqa quıyl­ǵan ónim ishki jáne syrtqy na­ryqqa shyǵarylýda. Tekeli ken­shileri bıyl 7200 tonna shoıyn óndiripti. Aldaǵy jy­ly óndiriste ekinshi domna pe­shi iske qosylyp, jumys yr­ǵaǵy arta túsedi dep kútilýde. Jumysshylar sany da kóbeıip, metallýrgter qatary 1500 adam­ǵa deıin tolyqpaq.

О́ndiriske jan bitken jerde turǵyn-úı kommýnaldyq sharýashylyq salasy da damıtyny belgili. Adamdarǵa jaıly úı, jaǵymdy orta qajet. In­­fraqurylym da zamanǵa saı bolýǵa tıis. Bul baǵytta shaǵyn qalada biraz sharýa istelipti.

– «О́ńirlerdi damytý» baǵ­darlamasy sheńberinde qaladaǵy «Metallýrg» shaǵyn aýdanynyń káriz jelileri men magıstral­dy jylý jelileri qaıta jań­ǵyrtyldy. Nátıjesinde bar­lyǵy 23,3 shaqyrym káriz je­lisi men 5,02 shaqyrym jylý je­lileri tolyq jańardy. Qa­la­da baspana máselesi de oń sheshimin tabýda. «Nurly jer» baǵdarlamasy aıasynda 40 pá­terli turǵyn úı salynýda, ony ja­qynda paıdalanýǵa beremiz. Taǵy eki 40 páterli turǵyn úı­diń qurylysyn qolǵa aldyq, – deıdi Tekeli qalasynyń ákimi Baqtııar О́nerbaev.

Shaǵyn qalada sharýa­shy­lyq ta órken jaıyp kele­di. Te­keliniń sharýalary et, sút, kókónis óndirýden al­dyń­ǵy orynda. О́tken 10 aıda jer­gi­likti kásipkerler óndirgen ónim 6,5 mlrd teńgeni qurapty. Osy Tekelide aımaqty tabı­ǵı kó- k­ónis­pen qamtyp otyr­ǵan «Green House» jyly­jaı kesheni bar. Osy keshen­niń ónimine suranys kó­beıip, bir ǵana qııardyń 452 myń tonnasy naryqqa shyǵa­ryldy. Suranystyń artýy ká­sipkerliktiń de damýyna yqpal etedi. Iаǵnı, qaladaǵy shaǵyn jáne orta bıznes salasyndaǵy nysandar sany 311 birlikke artyp, 2800 adam eńbekpen qamtylǵan. Onyń ishinde bes birdeı saýda jáne qyzmet kór­setý nysany jańadan ashylyp, 14 adam turaqty jumys taýypty.

Ekonomıkanyń ózegi óndiris qoı. Tekeliniń jandanǵan óner­kásibi ótken 10 aıda 17,2 mlrd teńgeni quraıtyn ónim óndir­gen eken. О́sý kórsetkishi 104,4 paıyz­dy qurap otyr. Aldaǵy jyly damý qadamy qaryshtaı bermek. Ol úshin birneshe ın­vestısııalyq joba jasalǵan. Buıyrsa, ishki naryqtyń qajetin óteıtin bolat pishindi quımalar shyǵaratyn «Elektromarganes» zaýyty iske qosylmaq. Jobanyń quny 433 mln teńge shamasynda, 20 adam­ǵa turaqty jumys orny ashylady. Ák daıyndaıtyn «AkAltunProducts» seriktestigi de Tekeliden óndiris ornyn ash­paq, buǵan ınvestor­lar 135 mln teńge qarjy sa­lýǵa daıyn. 30 adamdy jumys­pen qamtymaq. Taǵy bir 5 mln teń­geniń ınvestısııasyn «Tasun» JShS mıkrokalsıt óndi­risin keńeıtýge salyp otyr eken, munda da 20 jumysshyǵa sura­nys bar.

Jalpy, búginge deıin Tekeli ekonomıkasyn damytýǵa 4,7 mlrd teńge ınvestısııa tartylypty. Naqty kólem ındeksi 96,1 paıyzdy qurady. Onyń ishin­de bıýdjet qarjysynan bó­lek, jeke kózderden quıylǵan qarjynyń úlesi 77,9 pa­ıyz eken, aqshaǵa shaqqanda 3,7 mlrd teńge shamasynda. Al ke­ler jyly ıgeriletin ınvestı­sııa kólemi 6,2 mlrd teńge kóleminde boljanǵan.

Árıne, áleýmettik salada qordalanǵan másele bar. Jumys­syzdyq deńgeıin tómendetýdiń túrli joldary qarastyrylǵan. Ol úshin aldaǵy jyly 470 jańa jumys orny qurylmaq. Bul qaladaǵy jumyssyzdyq deńgeıin 4,7 paıyzǵa deıin azaıtady.

– Tekelide 415 kóp balaly otbasy turady. Olardyń deni baspana máselesin sheshýdi ótinedi. Bıyl áleýmettik jaǵy­nan qorǵalmaǵan otbasylardy turǵyn úımen qamtamasyz etý úshin 25 páter satyp alyndy. Demeýshiler esebinen 5 kóp balaly otbasy baspanaly boldy. 7 otbasy «Baqytty otbasy» baǵ­darlamasy aıasynda qonys toıy­n toılady, – deıdi qala ákimi B.О́nerbaev.

Almaty oblysy