2020-2025 jyldarǵa arnalǵan «Nurly jol» baǵdarlamasyna Almaty oblysynan 18 joba kirip otyr. Onyń ishinde 5 joba boıynsha qurylysy bastalatyn jáne jóndeý jalǵasatyn mańyzdy jolǵa erekshe nazar aýdarý qajet. Negizgi qurylys jumystary qar kóbesi sógile serpin alatyn Taldyqorǵan – О́skemen, Kúrti – Býrylbaıtal, Uzynaǵash – Otar, Qapshaǵaı – Kúrti, Úsharal – Dostyq trassalarynda bıyl da eńbek kórigi qyzady. Osy respýblıkalyq bıýdjetten qarjylandyratyn jol qurylysy jergilikti turǵyndar úshin jumys kózine aınalyp otyr. Derek boıynsha qazirge deıin Taldyqorǵan – О́skemen avtobanynyń qurylysyna myńnan astam adam jumylǵan. Deni – jergilikti jumysshylar. Al el astanasyna bastaıtyn Kúrti – Býrylbaıtal baǵytyndaǵy trassa jumysyna 816 adam tartylǵan.
Bıyl oblystyń ishki joldaryn kúrdeli jáne aǵymdaǵy jóndeý jumysy jalǵaspaq. 427 shaqyrym trassa qosymsha jóndeledi. Byltyr ishki jol qurylysyna 22,5 mlrd teńge qarjy jumsalyp, 365 shaqyrym trassa tolyq jóndelgen eken. Nátıjesinde, aımaqtaǵy jol sapasy jaqsaryp, oń kórsetkish 81 paıyzǵa deıin ósipti.
– Jol qurylysynyń jandanýy jergilikti halyq úshin ekonomıkalyq tabys ákeledi. Basqany aıtpaǵanda, adamdardy jumyspen qamtýǵa oń áser etedi. Byltyr jol qurylysyna eki myńǵa jýyq jumysshy tartylǵan. Negizgi mamandyq ıelerinen basqasy jergilikti turǵyndar. Jalpy, jol qurylysyna qajet mamandardy ózimiz oqytyp, daıyndaýymyz kerek. Aýyl turǵyndaryn suranysqa ıe mamandyqtar boıynsha qaıta daıarlaýǵa mán berip otyrmyz. Búginde bul salaǵa dánekerleýshi, kran júrgizýshisi, traktorshy, mashınıst sııaqty mamandar óte qajet. Turǵyndardy oqytýǵa, úıretýge qarjy bólip, jaǵdaı jasadyq, – deıdi oblys ákimi Amandyq Batalov.
Jol demekshi, Almaty oblysynyń Qarasaı aýdanyna qarasty «Altyn orda» bazarynyń mańyndaǵy kúre joldyń qurylysy sozylyp barady. Áýelgi jospar boıynsha jol salý 2017 jyly bastalyp, 2019 jyly ishinara qoldanysqa berile bastaýy tıis edi. Alaıda qazir bul trassadaǵy jumystar 68 paıyzǵa ǵana atqarylǵan. «Qazavtojol» ulttyq kompanııasynyń málimetinshe, Almaty qalasyna ońtústik baǵyttan kiretin kúre joldyń qurylysy bıyl tolyq aıaqtalmaq. Jumystyń kesheýildeýine birneshe sebep bolǵan eken. Bastysy, bólingen qarjynyń azdyǵy. Kompanııa mamandary muny jol qurylysy jobalanǵan 2016 jyldan beri qurylys materıaldarynyń ondaǵan esege qymbattaýymen túsindiredi. Máselen, jol tóseýge qoldanylatyn armatýra, qıyrshyq tas, bıtým sııaqty qajetti zattar men janar-jaǵarmaı baǵasynyń sharyqtap ósýi merdigerler jumysyna kedergi keltirip otyrǵan kórinedi. Al jol salýdyń quqyn «Dáýlet-DorStroı» seriktestigi men «AYTEI GROUP Holding Company» seriktestigi utyp alǵan bolatyn. Bul kompanııalar búginge deıin 6,2 mıllıard teńge qarjyny ıgeripti.
Jol qurylysyna qol baılaý bolǵan ekinshi másele – aýmaqtaǵy jer telimderiniń jekemenshikke satylyp ketýinde jatyr eken. Bazar aýmaǵynan bólek, joldyń qos qaptalyna saýda-sattyq pen qyzmet kórsetý oryndary ornalasqandyqtan, nysan qojaıyndarymen kelisý uzaqqa sozylǵan. Daý-damaıy kóp is sotqa deıin jetken. Qazir aýmaqqa ornalasqan 2 janarmaı quıý beketin kóshirý múmkin bolmaı otyrǵan kórinedi. Eki beket te bir qojaıynǵa, «Oilan LTD» jaýapkershiligi shekteýli seriktestigine qaraıdy. Al qojaıyn memleket tóleıtin ótemaqyǵa razy emes. «Qazavtojol» ulttyq kompanııasy jer telimderin 110 mln teńgege baǵalap otyr. Al janarmaı beketteriniń ıesi shyǵyn úshin 225 mln teńge talap etýde. Is boıynsha 3 ret sot bolsa da, taraptar ortaq mámilege kele almaýda.
Soǵan qaramastan bıyl jol qurylysy aıaqtalýy tıis. Kún jylynǵasyn Aqsaı ózenine salynatyn kópir, aspaly joldar men avtobýs aıaldamalaryn qurý sııaqty negizgi mindetten bólek aýmaqty kógaldandyrý jumysy jalǵasady. Jalpy, trassanyń «Altyn orda» bazarynan Almaty qalasyna kireberis qaqpaǵa deıingi tusy qos baǵyt boıynsha 10 jolaqqa josparlanǵan eken. Iаǵnı, bir baǵyttaǵy qozǵalysta aýyr júk kólikteri men qoǵamdyq kólikter úshin arnaıy jolaq ashylyp, jeńil kólikter ótetin jol tabany bólek bolmaq.
Almaty oblysy
