06 Tamyz, 2013

Salqyn da jarqyn jaz

470 ret
kórsetildi
5 mın
oqý úshin

Jaıyq jurtyna bereke-birlik pen tolaıym tabys ákelýde

Bıylǵy jaz respýblıkanyń qaı túkpirinde de mı qaınatar ystyǵymen emes, janǵa jaıly lebimen, anda sanda sirkirep tógip ótetin aq jańbyrymen erekshelenip tur. Jyl saıyn qaıtalanyp keletin qasıetti Ramazan aıy bıyl jazdyń bel ortasyna, beınelep aıtqanda, qyryq kún shildege tuspa-tus keldi. Oraza ustaǵan aǵaıyndardy mundaı kezde eń aldymen shól qysatyny anyq. Degenmen, qońyr salqyn aýa, erkeleı soqqan samal jel, tynysyńdy tereńnen asha túsýge septigin tıgizetin rahman nury olardy mundaı kúıge túsire qoıǵan joq. Allanyń sózi de ras, ózi de ras dep Abaı atamyz aıtqandaı, jer-dúnıeni jaratýshy táńir osy bir shaqtarda ıslam dinin qadir tutyp, oraza ustaǵandarǵa osylaısha shapaǵatyn tıgizip jatqandaı kórinedi.

 Jaıyq jurtyna bereke-birlik pen tolaıym tabys ákelýde

Bıylǵy jaz respýblıkanyń qaı túkpirinde de mı qaınatar ystyǵymen emes, janǵa jaıly lebimen, anda sanda sirkirep tógip ótetin aq jańbyrymen erekshelenip tur. Jyl saıyn qaıtalanyp keletin qasıetti Ramazan aıy bıyl jazdyń bel ortasyna, beınelep aıtqanda, qyryq kún shildege tuspa-tus keldi. Oraza ustaǵan aǵaıyndardy mundaı kezde eń aldymen shól qysatyny anyq. Degenmen, qońyr salqyn aýa, erkeleı soqqan samal jel, tynysyńdy tereńnen asha túsýge septigin tıgizetin rahman nury olardy mundaı kúıge túsire qoıǵan joq. Allanyń sózi de ras, ózi de ras dep Abaı atamyz aıtqandaı, jer-dúnıeni jaratýshy táńir osy bir shaqtarda ıslam dinin qadir tutyp, oraza ustaǵandarǵa osylaısha shapaǵatyn tıgizip jatqandaı kórinedi.

Shildeniń sońǵy kúnderinde dalasy mıdaı jap-jazyq Oral óńirinde de adamdardyń tynys alýyna qolaıly kezeń qalyptasqanyna kýá boldyq. Bizdiń salqyn jaz dep júrgenimiz qandaı jaz? Árıne maýsym men shilde jáne tamyz aılarynda synap baǵanasy qalaı degende de 20-dan túse qoımaıdy. Sınoptık mamandardyń málimdeýinshe 20-25, ári ketkende 28 gradýsqa deıingi ystyqty kórsetetin jaz negizinen salqyn jaz dep atalatyn uǵym-túsinikke jaqyndaıdy eken. Mundaı temperatýra birinshiden dándi daqyldardyń jaqsy ósýine, kúıip ketpeýine oń áserin tıgizetin kórinedi.


 

Aqjaıyq óńirinde buryn aptap bolypty da. Aldyńǵy jyldarda kóktemde salǵan egistikteri kúıip ketip eńseleri túsip qalǵan astyq ósirýshilerdiń bıyl júzderi jarqyn kórindi. Aıtalyq, ózimiz kýá bolǵan oblystyń astyqty aýdany Zelenovta ár gektardan alynyp jatqan ónim asa kóp te emes, az da emes, áıteýir astyq ósirýshilerdiń oıynan shyǵyp otyrǵanyn baıqadyq. Iá, óńirde egistikke jańbyr tımegen alqaptar da jeterlik. Sondyqtan alynyp jatqan ónim de ala-qula. Degenmen, joǵaryda aıtylǵandaı, aldyńǵy jyldarmen salystyra qaraǵanda shúkir deýge bolady. Osydan biraz ýaqyt buryn elimizdiń shalǵaıdaǵy aýyldaryn qajetsiz deýge de kelmeıtin, qajetti deýge de bolmaıtyn bir naýqannyń sharpýy býyp ótkeni ras. Respýblıka Úkimeti bas­tamashy bolǵan bul shara búginde qandaı nátıjege jetkizgeni ázirge beımálim. Alaıda, shyǵarmashylyq sapar barysynda bolashaǵy joq degen aýyldardyń sanatyna kirgen eldi mekenderdiń shyntýaıtyna kelgende bolashaǵy bar ekenine kóz jetkizgendeı boldyq.

Sonyń biri Syrym aýdanyna qarasty Bylqyldaq dep atalatyn shuraıly da shyraıly jer. Bul óńir keńestik kezeńde atalǵan aýdandaǵy «Josaly» keńsharynyń bir bólimshesi bolyp kelipti. Alaıda, keıinnen túgin tartsa maıy shyǵatyn osy quıqaly óńir bolashaǵy joq aýyldar tizimine engizilipti. Sol-aq eken mundaǵy tirliktiń berekesi qashyp, turǵyndar jan-jaqqa kóshe bastapty. Sóıtip, áleýmettik-turmystyq nysandar birinen soń biri jabylǵan. Bylqyldaq – Syrym eli aýmaǵyndaǵy birden-bir mol bulaq kózderi bar meken eken.

Atam qazaq jer-sý ataýlaryna at qoıýǵa kelgen kezde qandaı tapqyr, sheber edi deseńizshi. Bylqyldaq dese bylqyldaq. Kóliktiń burynǵy Josaly keńshary ortalyǵynan asa bere qumdaýyt jerge ene bas­tady. Ári-beriden soń kóliktiń ózi de, dóńgelegi de jumsaryp bylq-bylq kúıge tústi. Beıne bir jerde de, kókte de emes osy ekeýiniń ortasynda rahat kúı keshkendeı bolasyz. Jazdyń sońǵy aıy bastalyp ketkenine qaramastan mundaǵy dala ósimdikteri men shópteri óńin bere qoımapty. Kóktemdegi jasyl túsin joǵaltpaǵan. Qadyr aqyn jazǵandaı, «jasyl jaılaý, túkti kilem, kók kilem» degen osy da. Biz Bylqyldaqqa jetkende kóship ketken aýyldyń jurtyn kórgen joqpyz. Jeri jomart, shóbi shúı

Sońǵy jańalyqtar