08 Tamyz, 2013

Torǵaıdan munaı tabyla ma?

310 ret
kórsetildi
5 mın
oqý úshin

Qandaı da bir júzege asyrylǵan istiń bastamashysy bolady. Bizdiń qazaq teńeý sózge, ásirelep, kórkem­dep sóıleýge asa sheber halyq qoı. Ondaıda «bul iske ol muryndyq boldy» deıdi. Búginde ıdeıa ıesi dep júrmiz. Sapar Ysqaquly sondaı jaqsy isterge únemi muryndyq bolyp júretin azamat.

 

Qandaı da bir júzege asyrylǵan istiń bastamashysy bolady. Bizdiń qazaq teńeý sózge, ásirelep, kórkem­dep sóıleýge asa sheber halyq qoı. Ondaıda «bul iske ol muryndyq boldy» deıdi. Búginde ıdeıa ıesi dep júrmiz. Sapar Ysqaquly sondaı jaqsy isterge únemi muryndyq bolyp júretin azamat.

Sapar Ysqaqulynyń osy kezge deıin eli úshin atqarǵan ıgi isterin aıtyp taýysa almaısyz. Solardyń árqaısysy qyzyqty hıkaıa, tyńdasań esh jalyqtyrmaıtyn ádemi áńgime. Ol – jıhangerlikpen álemniń júzden astam eli men je­rin aralap saıahattaı júrip, Ońtústik polıýs pen Soltústik polıýs­ke baryp, sonda táýelsiz Qazaq­stannyń kók týyn jelbiretken qazaq. Mesenattyq, qaıyrymdylyq jolymen óner men mádenıetke qarjy bólip, qamqorlyq kórsetip júretini kópke málim.

Bar qarjysyn jumsap, ol jet­pegen soń, bankten júzdegen mıllıon teńge qaryz alyp, alty jyl boıy salǵan Qobyz saraıy táýelsizdigimizdiń 20 jyldyǵy qar­sańynda boı kóterip, qala sáýletine sáýlet qosqan kórikti ǵımarattardyń birine aınaldy. Astanamyzda arnaıy Qobyz saraıynyń salynyp, iske kirisýi respýblıkamyzdyń mádenı ómirindegi aıtýly oqıǵa boldy. Onda qazir qazaqtyń qylqobyz bastaǵan «Kók túrikter» atty kóne ult aspaptar ansambli qurylyp, kórermenderge qyzmet kórsetýde. Qobyz saraıynyń syrtqy kelbeti esh ǵımaratqa uqsamaıtyn erekshe bolsa, ishki konsert zalynyń kórik-sáýleti de kóz súısindiredi. Qazaqtyń keremet keń kıiz úıiniń ishinde otyrǵandaı áserde bolasyń.

Sońǵy kezde Sapekeńniń oıyna Torǵaı munaıy kirip alyp, shyqpaı qoıdy. Kórshiles Qyzylorda men Aqtóbe oblystary óz jerlerinen tabylǵan munaıdy óndirip, el ıgiligin kórip otyr. Al Torǵaı oblysy bolsa, bir emes eki ret jabylyp qalyp, qaıta ashylar túri kórinbeıdi. Onyń ústine burynǵy sharýashylyqtary shalqyǵan keńsharlardyń jappaı jekeshelendirilip, ydyrap ketýine baılanysty jumyssyz qalǵan el kóship, halyq sany azaıǵan ústine azaıa túsýde. Al jambasynyń astynda jatqan qara altyn kózderin ashyp, munaı óndirse, jumyssyzdarǵa jumys, tabyssyzdarǵa tabys emes pe.

Uly Torǵaı oıpatynyń kóp jerin Amangeldi jáne Jangeldın aýdandary alyp jatyr. Ekeýi de taǵdyrlas tarıhı aýdandar. Bul el, bul jer Abylaı joryqtarynda tulpar minip, tý ustap, qol bastaǵan Shaqshaq Jánibek pen Tileýli batyrlardyń, Kenesary hannyń patsha áskerimen shaıqastarynda eren erlik etken Iman men Jáýke batyrlardyń, 1916 jylǵy Torǵaı kóterilisiniń has batyrlary Amankeldi Imanov pen Keıkiniń, Alash arystary Ahań men Jaqańnyń, Syrbaı men Ǵafańdardyń eli. Sonymen birge, Qoılybaı baqsynyń shákirti Tilep qobyzshy men áýlıe Nazar abyz, Satybaldy men Faızolla ıshandar, Qulymbet áýlıe, Ospan qojalar jáne basqa ıshandar men áýlıeler jatqan kıeli de qasıetti mekender. Sol sebep­ti de Torǵaı eli júdeýshilikke ushyramaýy tıis.

Osy oılar Sapekeńiń tún uıqysyn tórtke bólip, mazalaı berdi-mazalaı berdi. Alaıda, munaı shyǵaratyn kúsh qaıda? Qarjysy bolsa, oılanbaı osy iske salyp, aıamaı jumsar edi. Biraq joǵarydaǵy júzdegen mıllıon teńge nesıesin kemi on jylda óteı alsa jaqsy. Úkimettiń Torǵaı munaıyna ázir kóńil bóler oıy joq. Endi qaıtpek kerek? О́zi sııaqty Torǵaıǵa jany ashıtyn qarjyly azamattardy taýyp, solarǵa el atynan salmaq salyp kórse qaıter edi? Nesi bar, tamasha ıdeıa! Osy oıǵa myqtap bekingen ol kásipker el azamattaryn oı eleginen ótkize bastady. Biraq Qostanaı, Torǵaı tóńireginen ondaı mol qarjysy bar adamnyń tóbesi kórinbedi.

Sapar endi ózge óńirlerden qarjyly azamat tabýǵa qam jasady. Tapty da. Olarmen túrli kezdesý kezderinde kezdesip suh­battasyp júretin-di. Jaqsylap tanysqan, bilisken. Serikjan, Mah­mut esimdi kásipker azamattar ózi sekildi ańqyldaǵan aq kóńil, óz elderiniń Atymtaı jomart, mesenattary eken, dostasyp ketti. Biri Shymkent, ekinshisi Almaty qalasynyń turǵyndary, Tilep qobyz saraıynyń ashylýy men konsertin kórip tamashalap, Saparǵa óte rıza bolyp qaıtqan. О́zderi Qyzylorda oblysynyń týmalary. Sapekeń Torǵaı jeri olardyń da ata-babalaryna qonys bolǵanyn, Syr eli men qyr eli jaz jaılaýda shurqyr