Elimizde uıymdasqan qylmystyq toptarmen kúresý bir sátke de toqtaǵan emes. О́ıtkeni, bul toptar inine jasyrynǵan ańdar sııaqty qoǵamnyń barlyq salalaryna kirip, kerek kezinde ininen shyǵyp, zańsyz jolmen aqsha tabýdy ádetke aınaldyryp alǵan.
Elimizde uıymdasqan qylmystyq toptarmen kúresý bir sátke de toqtaǵan emes. О́ıtkeni, bul toptar inine jasyrynǵan ańdar sııaqty qoǵamnyń barlyq salalaryna kirip, kerek kezinde ininen shyǵyp, zańsyz jolmen aqsha tabýdy ádetke aınaldyryp alǵan.
Búginde qylmystyq toptar ekonomıka jáne qarjy salalaryna belsene aralasyp, qaıtarylmaıtyn nesıeler alý úshin paıdalanatyn jalǵan fırmalardy tirkep, salyq tóleýden jaltarý jáne zańsyz jolmen kelgen aqsha qarajatyn qolma-qol aqshaǵa aýdarýmen aınalysýda.
Osy qylmystyq isterge qarjy polısııasy basa nazar aýdarýda. Qolda bar málimetterge qaraǵanda, ótken jarty jyldyń ishinde qarjy polısııasy 25 uıymdasqan qylmystyq top pen 1 qylmystyq qaýymdastyqtyń qyzmetin áshkereledi. Olarda múshelikte 180 adam bolsa, qazir 20-sy sottalyp otyr.
Memleket pen azamattarǵa eń iri zalaldy Atyraý oblysynyń burynǵy ákimi Bergeı Rysqalıevtiń uıymdasqan qylmystyq qaýymdastyǵy men Hrapýnovtardyń uıymdasqan qylmystyq toby keltirgen.
Qarjy polısııasy basqa da júıeli paraqorlyq, bıýdjet qarajaty men memlekettik múlikti uıymdasqan sıpatta urlaý faktilerin áshkereledi. Mysaly, Almaty qalasynyń jyljymaıtyn múlik ortalyǵynyń dırektorynyń basshylyǵymen jáne quramynda onyń kómekshisi men múlik ortalyǵynyń Áýezov, Túrksib, Alataý, Medeý jáne Bostandyq aýdandary bólimderiniń bastyqtary bar uıymdasqan qylmystyq toptyń júıeli túrde para alý áreketi áshkerelendi.
Pavlodar oblysynda da memlekettik turǵyn úıge baılanysty alaıaqtyqpen aınalysqan uıymdasqan qylmystyq top múshelerine qatysty qylmystyq is sotqa joldandy. Jambyl oblysynda jerge qatysty alaıaqtyqpen aınalysqan qylmystyq toptyń zańsyz qyzmeti toqtatyldy. Atyraý oblysy ákimdiginiń dene shynyqtyrý, sport jáne týrızm basqarmasynyń burynǵy bastyǵy Á.Jankeevke izdeý jarııalandy.
Memlekettik satyp alý salasy da uıymdasqan qylmystyq toptardyń nazaryn aýdarýda. Aqmola oblysynda baǵa usynystaryn suraý arqyly ótkizilip otyrǵan konkýrstaryna qatysyp, memlekettik satyp alýlar elektrondy veb-portalynda bıýdjet qarajatyn urlaýmen aınalysqan uıymdasqan qylmystyq top músheleri qamaýǵa alyndy.
Osy jyldyń basynan qarjy polısııasy jalǵan kásipkerlik boıynsha mamandanǵan 5 uıymdasqan qylmystyq toptyń zańsyz bıznesin toqtatty. Bıylǵy jylǵy sáýirde Petropavl qalasynda kezekti 3 mln. teńgeni qolma-qol aqshaǵa aınaldyrýdan keıin Reseı Federasııasynyń azamaty Voıloshnıkov ustaldy. Osy qalada qarjy polısııasy taǵy bir qolma-qol aqshaǵa aýdarýshylar qylmystyq tobynyń qyzmetin toqtatty. Aqmola oblysynda qarjy polısııasy uıymdasqan qylmystyq toptyń qyzmetin áshkereledi. Qarjy polısııasy agenttigi Ońtústik Qazaqstan oblysy salyq departamenti bastyǵynyń orynbasary qamqorlyq jasaǵan dep aıyptalyp otyrǵan qylmystyq topty ustady.
Elimizdiń búkil aýmaǵynda jalǵan aqshany satýmen aınalysqan qylmystyq top músheleri 4 jyldan 12 jylǵa deıin bas bostandyǵynan aıyrýdyń túrli merzimderine sottaldy. Qylmystyq is boıynsha Astana qalasynda, Shyǵys Qazaqstan, Soltústik Qazaqstan, Ońtústik Qazaqstan, Aqmola, Atyraý, Mańǵystaý, Qostanaı jáne Jambyl oblystarynda qylmystyq top múshelerimen jalǵan aqsha satýdyń 44 faktisi anyqtaldy. Maqsatty tekserýler nátıjesinde qylmystyq toptar júzege asyryp júrgen ekonomıkalyq kontrabanda kanaldary joıyldy. Bir jarym jyldyń ishinde qarjy polısııasy 800-ge jýyq zańsyz oıyn mekemesiniń qyzmetin toqtatty. Onyń ishinde qylmystyq toptarmen uıymdastyrylǵan oıyn zal avtomattary men kazınolar bar.
Qarjy polısııasy agenttigi men Atyraý, Aqtóbe jáne Batys Qazaqstan oblystarynyń departamentteriniń qyzmetkerleri kólemdi operasııa nátıjesinde 2012-2013 jyldary munaıdyń zańsyz aınalymy salasynda qyzmet etken qylmystyq topty áshkereledi. Qarjy polısııasy organdary sybaılas jemqorlyq jáne ekonomıkalyq qylmystylyqtyń uıymdasqan formalaryn anyqtaý men jolyn kesý boıynsha jumysyn jalǵastyrýda.
Dastan KENJALIN,
«Egemen Qazaqstan».
