Jýrnalıst Názıra Baıyrbek týraly oılana qalsam, syrbaz syrlar sanama sap ete qalady. Túrkistandaǵy qazaq-túrik ýnıversıtetinde birge oqyp, shyǵarmashylyq baılanysymyz úzilmegen jaqsy qurbynyń kásipke adaldyǵyna, tııanaqtylyǵyna, eńbekqorlyǵyna tántimin. Sol Názıranyń jýyrda «Jýrnalıstiń juldyzdy sátteri» degen esseler jınaǵy jaryq kórdi. Pyshaqtyń qyryndaı juqa bolǵanymen, uzyn-sonar oılarǵa jeteleıtin eńbek eken.
Aqparattyq ǵasyrda jýrnalıstıka janrlyq jaǵynan jutań tartyp, habar, suhbat qaptady da, ocherk, esse sııaqty kúrdeli dúnıelerdiń kózden bul-bul usha bastaǵany ras. Al, otyz jastyń esse-esteligi biz úshin kádimgi tańsyq dúnıe. «Ony jazatyndaı jasqa jettik pe?» dep tartynshaqtap turatynymyz da jasyryn emes. Mine, sóıtip júrgende kúnderdiń syrǵyp, jyldardyń mańyp bara jatqanyn kóz aldymyzǵa ákeletin esseler jınaǵy qolymyzda tur. «Qazaqtyń kil jaqsy-jaısańymen suhbattas, dámdes-tuzdas bolǵan eken-aý», dep shyǵarmashylyq turǵydan azdap qyzǵanysh tanytqanymyzben, jınaqtaǵy estelikterdiń dál osy formada jazylyp, jaryqqa shyǵýy zańdy da sııaqty. О́z kóńilimizge, árıne.
Azdap sheginis jasaıyn. 2006 jyldyń kóktemi bolatyn. Názıra ekeýmiz elordanyń sol jaǵalaýyn qydyrystap júrip, Úkimet úıinen shyǵyp kele jatqan jazýshy Tólen Ábdikti kezdestirdik. Men jazýshymen basymdy ızep amandasyp, sostıyńqyrap turyp qaldym da, Názıra emen-jarqyn sálemdesip, hal-jaıyn surap, iltıpat kórsetip jatty. Bylaı shyǵa bere: «Sen ol kisini tanýshy ma eń?» deımin ǵoı. Sondaǵy jaýap: «Tanystyǵymyz joq. Biraq, mundaı jaqsy adamdar aldyńnan kúnde kezdese bermeıdi. Ári úlken kisiler biz sekildi jastar aldynan shyǵyp sálem berip jatsa, qýanyp qalady emes pe?». Bul onyń naǵyz qazaqy tárbıe kórgendiginiń adamdy keri teppeı, baýyryna tartatyn qasıetiniń bir ǵana kórinisi edi...
Jınaqtyń alǵysózinde jýrnalıst «meniń bıikterim – óz sanamda jarqyn bolmysymen este qala bilgender» dep jazypty. Jýrnalıstıka saparynda júrip oı kókjıegińdi keńeıtpeý, adam retinde ósip-jetilmeý, jyldan-jylǵa kemeldenbeý keshirilmes kúná ekenin aıtyp, aǵynan aqtarylypty. Árıne, keıipkerin izdep júretin, onymen suhbattyń merzimin kerek bolsa aılap-jyldap kútetin, árbir keıipkerin óz júreginde aıalap, tek aıtqan áńgimesin ǵana jadyna túımeı, onyń kisilik bolmysyn, ómirdegi túrli qasıet-qylyǵyn sanasyna syıǵyza biletin, oǵan qosa qoǵamdaǵy árbir oqıǵanyń túpki mánin túsinetin, odan ózinshe bir ǵıbrat alatyn oıly jýrnalıst qana osylaı aıtsa kerek. Ýnıversıtet qabyrǵasynan shyǵa sala «Jas Alash», «Qazaq ádebıeti», «Aq jol», «Aıqyn» syndy beldi basylymdarda eńbek etken Názıranyń juldyzdy sátteriniń kóp bolǵanyna tipti talas joq. Bul jerde bizdi qyzyǵa, tushyna oqýǵa jetelegen jaıt – ár keıipkerine, qoǵamdaǵy biz biletin tulǵalarǵa jýrnalıst óz kókirek kózimen úńilip, ózinshe sıpattaýǵa umtylatyndyǵy. Sondyqtan da abyz qart Halıfa Altaı, qazaq rýhanııatynyń shyraqshysyndaı bolǵan Aqseleý Seıdimbek, jazýshynyń ishindegi jany názik lırıgi Saıyn Muratbekov, satıra sardary Sadyqbek Adambekov týraly jazbalar marqum tulǵalardy kóz aldymyzǵa jańasha bir qyrlarymen qaıta ákelgendeı áser etti. Sondaı-aq, Ábish Kekilbaıuly, Dýlat Isabekov, Sherhan Murtaza, Qalıhan Ysqaq, Farıza Ońǵarsynova, Kúlásh Ahmetova syndy qazaqtyń qadirli ul-qyzdaryna arnaǵan jazbalary da jýrnalıstiń eń aldymen adam janynyń bilgiri bolýy kerektigine úndep turǵandaı. Jalpy, «Jýrnalıstiń juldyzdy sátterin» oqyp shyǵyp, ondaǵy tulǵalardy ǵana emes, Názıranyń ózin de jańa bir qyrynan tanyǵandaı boldyq.
Sóz basynda eń aldymen jýrnalıstiń eńbekqorlyǵy men tııanaqtylyǵyn, kásipke adaldyǵyn aıtyp ek. Onyń dáleli – «Bılik – bıiktik emes», «Nurjamal» kitaptary, sondaı-aq, osy on bes shaqty jylda jazǵan basqa da júzdegen, tipti, odan da kóp súıekti, tolǵamaly, taldamaly maqalalary. Ári sol dúnıelerdi jazarda eshqandaı kúı talǵamaı, tartynshaqtamaı, tirshilikke qatysty basqa máselelerdiń barlyǵyn da ysyryp qoıyp, jaza beretininiń birneshe ret kýási bolǵan da jaıymyz bar. Bárin aıt ta, birin aıt, «Jýrnalıstiń juldyzdy sátterin» de eń aldymen kásipke adaldyqtyń jemisi dep baǵalaǵymyz keledi.
Aıgúl SEIILOVA,
«Egemen Qazaqstan».
