Bıylǵy jyldyń 5 maýsymynda Memlekettik hatshy Marat Tájın Astana qalasynda ótken Ulttyq tarıhty zerdeleý boıynsha vedomostvoaralyq jumys tobynyń keńeıtilgen otyrysynda jasaǵan baıandamasynda Otan tarıhyn ári qaraı zertteý men oqytýdyń ózekti máselelerine basty nazar aýdardy. Onda Otan tarıhynyń zerttelýindegi kemshin tustar kórsetilip, aldaǵy mindetter anyqtaldy. Bylaısha aıtqanda, Astanada ótken bul alqaly jıyn tarıhty ǵylym retinde odan ári damytýǵa erekshe serpin berdi. Barshaǵa oı saldy, qoǵamnyń barlyq tobynda úlken serpilis týǵyzdy. Jıynda qazirgi tarıh oqýlyqtary jáne olardyń sapasy týraly da aıtylmaı qalǵan joq. Budan shırek ǵasyr buryn bizdiń elimizdiń tarıhy KSRO tarıhynyń bir bólshegi retinde oqytylǵandyqtan, onyń kólemi óte juqa bolatyn. Sol kezdegi oqýlyq týraly ataqty aqyn Qadyr Myrza Áliniń «Bizdiń tarıh, bul da bir qalyń tarıh; oqýlyǵy jup-juqa biraq-taǵy», – dep jyrlaýy osydan edi.
Bıylǵy jyldyń 5 maýsymynda Memlekettik hatshy Marat Tájın Astana qalasynda ótken Ulttyq tarıhty zerdeleý boıynsha vedomostvoaralyq jumys tobynyń keńeıtilgen otyrysynda jasaǵan baıandamasynda Otan tarıhyn ári qaraı zertteý men oqytýdyń ózekti máselelerine basty nazar aýdardy. Onda Otan tarıhynyń zerttelýindegi kemshin tustar kórsetilip, aldaǵy mindetter anyqtaldy. Bylaısha aıtqanda, Astanada ótken bul alqaly jıyn tarıhty ǵylym retinde odan ári damytýǵa erekshe serpin berdi. Barshaǵa oı saldy, qoǵamnyń barlyq tobynda úlken serpilis týǵyzdy. Jıynda qazirgi tarıh oqýlyqtary jáne olardyń sapasy týraly da aıtylmaı qalǵan joq. Budan shırek ǵasyr buryn bizdiń elimizdiń tarıhy KSRO tarıhynyń bir bólshegi retinde oqytylǵandyqtan, onyń kólemi óte juqa bolatyn. Sol kezdegi oqýlyq týraly ataqty aqyn Qadyr Myrza Áliniń «Bizdiń tarıh, bul da bir qalyń tarıh; oqýlyǵy jup-juqa biraq-taǵy», – dep jyrlaýy osydan edi.
Sońǵy 20 jylda mektep oqýshylary ártúrli avtorlar jazǵan, ártúrli baspadan shyqqan oqýlyqtardy paıdalanyp keledi. Ol oqýlyqtardaǵy qatelikter men kemshilikter jıi aıtylyp, baspasóz betterinde jazyla da bastady. Biz solardyń ishinen «Atamura» baspasynan 2012 jyly shyqqan, 8-synypqa arnalǵan «Qazaqstan tarıhy» oqýlyǵyndaǵy, «Shyń» baspasynan 2012 jyly shyqqan «Qazaqstan tarıhy» oqýlyq-testindegi 8-synypqa arnalǵan III bólimniń VI taraýyndaǵy jáne 2012 jyly Almatyda basylǵan 8-synypqa arnalǵan «Qazaqstan tarıhy» páni boıynsha Atlas kartadaǵy Isataı Taımanuly men Mahambet О́temisuly bastaǵan kóteriliske arnalǵan taqyryptardaǵy qatelikter týraly sóz qozǵaǵymyz keledi.
Aldymen, «Atamura» baspasynan shyqqan «Qazaqstan tarıhy» oqýlyǵynyń 115-betindegi tómennen sanaǵanda 1-abzastaǵy myna sóılemge nazar aýdarsaq, «1836-1838 jyldary Bókeı handyǵynda asa iri halyq-azattyq kóterilisteriniń biri bolyp ótti» delingen. Sóz joq, 1836-1838 jyldardaǵy kóterilis –XIX ǵasyrdyń 30-jyldaryndaǵy halyqtyń asa iri bas kóterýi boldy. Biraq, sol kóterilis Bókeı ordasynda ǵana boldy ma? Árıne, joq. О́kinishke qaraı, sońǵy 25 jyldan astam ýaqytta Isataı Taımanuly men Mahambet О́temisuly bastaǵan kóterilis 1836-1838 jyldarda Bókeı ordasynda boldy, dep jazylyp keledi. Muny tarıhshy-ǵalymdardyń qateligi degen durys bolady. Bir tańǵalarlyq jaǵdaı, sol oqýlyqtarda Isataı men Mahambet batyrlar bastaǵan kóterilistiń Eýropa men Azııany birdeı qamtyǵandyǵy týraly jan-jaqty jazylǵandyǵy. Al taqyrypqa kelgende kóterilis bolǵan aýmaq negizsiz taryltylyp, tek qana «Bókeı ordasynda» dep kórsetiledi. Bul jerde tarıhshylar Isataı-Mahambet kóterilisi 2 kezeńnen turatyndyǵyna nazar aýdarýlary kerek. Birinshi kezeńde kóterilis 1836 jyldyń aqpan-naýryz aılarynda bastalyp, 1837 jyldyń qarasha aıynyń orta kezinde aıaqtalady. Birinshi kezeńdegi barlyq oqıǵalar tek qana Bókeı ordasynda bolǵan. Al, ekinshi kezeńdegi kóterilis 1838 jyldyń alǵashqy 6 aıynda Kishi júzdiń batys bóliginde óristep, aıaqtalady. Eger 1836-1837 jyldardaǵy Bókeı ordasyndaǵy kóteriliske 2000-daı adam qatynasqan bolsa, Kishi júzdiń batys bóliginde kóterilisshiler sany 3000-nan asady. Olaı bolsa, Isataı Taımanuly men Mahambet О́temisuly bastaǵan kóterilis 1836-1838 jyldardaǵy Bókeı ordasynda ǵana bolǵan kóterilis emes, ol, sonymen qatar, Kishi júzdiń batys bóliginde de bolǵan kóterilis. Al, 1838 jyly Bókeı ordasynda eshqandaı kóterilis bolǵ
