Ol halqynyń taǵdyry úshin, erteńgi nurly bolashaq úshin adal eńbek etti. Ýaqyttyń talap-tilegin azamattyqpen adal atqardy. El múddesin, Otan múddesin maıdanda qarýmen, beıbit kúnde qalammen qorǵady.
Men ózimniń qalamgerlik uzaq ómirimde talaı-talaı adamdar týraly maqalalar, ocherkter, kitaptar jazǵan adammyn. Biraq sonaý bala kezimnen, dálirek aıtqanda 1953 jyldan beri biletin, talaı jerde dámdes bolǵan osy bir abzal aǵa týraly birde-bir ret qalam tartpappyn. О́mirdiń aǵysy solaı boldy ma, álde ózimniń yqtııatsyzdyǵymnan ba, ol jaǵyn túsine almadym. Sonyń reti endi kelgendeı. Áńgime kórnekti jazýshy, ardaqty azamat, jaýynger patrıot Kemel Toqaev týraly bolǵaly otyr.
1953 jyldyń kúzinde sonaý Taldyqorǵan aýdanynyń Shubar orta mektebinde oqıtyn eki dos – Ǵazız Saýryqbaev pen men 9-synypty qalada jalǵastyrmaq bolyp Almatyǵa keldik. Ǵazız Almaty et kombınatyna jaqyn jerdegi TES-tiń dál túbinde turatyn apaıynyń úıine, men Uıǵyr kóshesi jaǵyndaǵy Sadýaqas Ospanovtyń páterine tumsyq tiredim. Oqas (Sadýaqas) aǵamyz Almaty qarjy tehnıkýmyn bitirgen, keıinnen Uzynaǵashtaǵy aýdandyq bank bólimshesiniń bastyǵy qyzmetin atqarǵan abyroıly ári qaıyrymdy adam edi. Ásirese, jeńeshem óte aıaýly adam bolatyn. Men sol joly astanadaǵy №18 orta mekteptiń 9-synybyna qabyldandym da, Ǵazız kóp uzamaı aýylyna qaıtyp ketti. Ol keıin Taldyqorǵannyń Qapal jaǵyndaǵy Zernosovhoz deıtin jerge baryp qonys tepti. Kelinshegi Kúláshpen qazirde de sonda turady.
Bir qyzyǵy, Ǵazız Saýryqbaev dosymnyń TES jaqta turatyn álgi apaıy ózim qatty syılaıtyn Kemel Toqaevtyń da týysy edi. Ol kezde Kemekeń «Qazaqstan pıoneri» gazetinde redaktor qyzmetin atqardy. Áıteýir osy bir alaqandaı gazettiń bizdiń bala júregimizge baldaı jaǵatyny áli kúnge esimde.
Kemel aǵamen keńirek tanystyǵymyz 1960 jyldardyń basynda bastaldy. Men ol kezde «Lenınshil jas» gazetinde jaýapty hatshy bolyp isteıtinmin. Kemekeń bolsa Qazaq SSR-i Joǵarǵy Keńesiniń «Jarshysynda» bas redaktor edi. Bul kezde men Kemekeńniń «Tasqyn» jáne «Kómeski iz» atty shytyrman oqıǵalarǵa toly povesterin oqyp qoıǵanmyn. Maǵan ásirese onyń alystan oraǵytpaı, shubyryndy sheshendikke salynbaı, qazaqtyń qarapaıym tilimen baıandaıtyn utqyr oılary, ótkir dıalogtary unaǵan. Oqıǵalardy oıdan shyǵaratyn jasandy tartys degenińiz Kemekeńde múldem kezdespeıtini de esimde.
Jas alshaqtyǵynan boldy ma, Kemekeńmen kóp syrlasqan emespin. Ol maǵan qol jetpes quz sekildi, asa aıbyndy kórinetin. Onyń ústine kýrstas dosym Qoǵabaı Sársekeev sekildi qalyń toptyń ishine qaımyqpastan kirip ketetin batyldyǵym da joq, tartynshaqtaý boldym. Osynyń syryn ózim de túsinbeımin. Álde jastaıymnan jetim qalyp, qatal taǵdyrdyń túrtpegin kóp kórgendikten basylyp qaldym ba eken? О́tken ǵasyrdyń jetpisinshi jyldary Máskeýge issaparymen barýymyz jıilep ketip edi. Bılet kerek kezinde tabyla bermeıdi. Sondaı qysylǵan kezde men ylǵı Kemel aǵama telefon shalatynmyn. О́ziniń jaqyn sanaıtyn adamdarynan jaqsylyǵyn aıamaıtyn Kemekeń eki aýyz sózge kelmesten Joǵarǵy Keńestiń bronynan bılet alyp berip júrdi. Osy ádet bir emes, birneshe jylǵa sozyldy. Mazalaı bergenime qysylyp ta júrdim. Biraq qol qysqa, amalym bar ma, ótinish aıtpaı tura almaısyń.
Ol kezde jazýshynyń shyǵarmalary baspasóz betterinde jıi shyǵatyn. Kezekti bir shyǵarmasynyń úzindisin «Lenınshil jas» gazetinde de jarııalaýǵa sebepker bolǵanym bar.
«Men daıyn, joldas polkovnık!» dep atalatyn sol úzindini óz qolymen senip bergeni tap búgingideı esimde. Qazaqta: «Synyqtan basqanyń bári juǵady» degen mátel bar. Oqtaı atylǵan týra sóz. Olaı deıtinim Kemekeńe eliktep men de shytyrman taqyrypqa bet burýdy oılap júrdim. Kemekeń dıdarlasa qalǵanda oqıǵaly janrdyń óte aýyr ekendigin, shyǵarma negizinen bolǵan oqıǵalarǵa, bultartpas derekterge súıenip jazylatyndyǵyn, túptiń túbinde oqýshy qaýym osy tarıhı nemese derekti kitaptardy kóbirek oqýǵa qaraı aýatyndyǵyn jıi eske salatyn. Aǵanyń sol aıtqandary aýmaı keldi.
Ol halqynyń taǵdyry úshin, erteńgi nurly bolashaq úshin adal eńbek etti. Ýaqyttyń talap-tilegin azamattyqpen adal atqardy. El múddesin, Otan múddesin maıdanda qarýmen, beıbit kúnde qalammen qorǵady. О́ziniń 63 jyldyq qysqa ǵumyrynda adamgershilik atty uly ıdeıaǵa daq túsirmeı, óz Otan
