Tarıh • 13 Mamyr, 2020

Buıyrmaǵan batyr ataǵy

832 ret
kórsetildi
4 mın
oqý úshin

Jalaǵashtan áskerge alyn­ǵan Ernııaz Sátov kóp jyldar boıy habarsyz ketkender qata­ryn­da sanalyp kelgen edi. Keıin­nen ǵana Oder ózeninen óterde oqqa ushyp, baqılyq bolǵany anyqtalǵan jaýynger Keńes Odaǵynyń Batyry ataǵyna usynylǵan eken, biraq buıyrǵany «Qyzyl Juldyz» ordeni bolypty. Onyń ózi de týystaryna 1991 jyly tabystalǵan.

Buıyrmaǵan batyr ataǵy

Ernııaz Sátovtiń batyr ata­ǵyna usynylǵany jóninde alǵash ret osy aýdandaǵy «Jala­ǵash jarshysy» gazeti jazdy. Ma­qala avtory, gazet redaktory Ázız Batyrbekovke habarlasyp, máseleniń mán-jaıyna qanyqtyq. Áriptesimizdiń sil­teýimen batyrdyń aǵasynyń qy­zy Aıjan apaıdy taptyq.

– Bul habardy bizge Nur Otan partııasynyń oblystyq fılıaly men oblystyq qorǵanys isteri jónindegi departament qyzmetkerleri jetkizdi. Negizi ákemiz atadan úsh aǵaıyndy. Úlkeni – meniń ákem Táji­baı, ortanshysy Shernııaz, kishisi osy – Ernııaz. Ernııaz aǵa­myz­dyń deregi keshteý bolsa da shyq­ty, al Shernııaz habarsyz ketti. Ákem Tájibaı oqý-aǵartý sa­lasynda, uzaq jyl partııa qyzmetinde jemisti eńbek etken, – deıdi Aıjan apaı.

Ernııaz Sátov aýyl mekte­bin bitirip, Qyzylorda qalasyn­da 2 jyldyq kýrsta oqypty. 1918 jyly týǵan ol 21 jasyn­da áskerge alynyp, soǵys bas­talǵan soń maıdanda qala­dy. Jeńisti jaqyndatqan jaýyn­gerdiń erligi týraly «Podvıg naroda» jáne «Pamıat naroda»  dep atalatyn reseılik saıttarda jazylǵan.

Reseılik aqparat quralda­rynda tegi Sıatov dep kórsetilgen jerlesimizdiń 1945 jyldyń 9 naýryzyndaǵy Kıýstrın qa­lasy úshin bolǵan shaıqasta úl­ken erlik kórsetkeni baıandalady. Bizdiń jaýyngerlerge bas kótertpeı qoıǵan jaý pýlemetshisiniń jatqan jerin anyqtap, granata tastap jaryp jibergen. Osy urysta jal­­ǵyz ózi 14 nemis sarbazy men bir ofıseriniń kózin jo­ıyp­ty. Vzvodyn bastap, jaý ty­ly­na ótip,  50 fashısti tut­qyndaǵan eken.  Bir áttegen-aıy, batyrdyń haty da, sýreti de saq­talmaǵan. 

Erligi eleýsiz qalǵan batyr esimin ulyqtaý bastamasy Nur Otan partııasynyń «Ar­dagerlerdi ardaqtaıyq» jobasy aıasynda qolǵa alynyp otyr eken. Qoǵam qaıratkeri Berik Ábdiǵalıulynyń «Umy­tylǵan qaharmandar» atty kitabynda Ernııaz Sátov erligi laıyqty baǵalanbaı qalǵan maıdangerlerdiń biri retinde atalady. Kitapta Ernııaz sııaq­ty Keńes Odaǵynyń Ba­tyry ataǵyna usynylyp, biraq ártúr­li sebeptermen bul joǵary marapatty ala almaı qalǵan taǵy 3 qyzylordalyq maıdanger týraly derek bar. 

Ernııaz Sátovti Keńes Oda­­ǵynyń Batyry ataǵyna 1368-shi atqyshtar polkiniń ko­man­dıri, podpolkovnık V.Kýr­ka­sıshvılı 1945 jyldyń 19 naýryzynda usynypty. Tórt kúnnen keıin bul usynysqa 416-shi dıvızııa komandıri, general-maıor D.Syzranov qol qoıady. Osy jylǵy 2 sáýirde áskerı keńestiń sheshimi shyǵyp, ony 5-shi armııa qolbasshysy general-leıtenant N.Berzarın, keńes múshesi, general-leıtenant F. Bokov  qoldaryn qoıyp, bekitedi.

Biraq nege ekeni belgisiz qan­­daı urysta da qaımyǵyp qal­maı, aldyńǵy shepten tabyl­ǵan jaýyngerdiń erligi «Qy­zyl Juldyz» ordenimen baǵa­lana­dy.    

Partııa fılıalynyń qyzmet­kerleri Ernııaz Sátovpen qatar «Umytylǵan qaharmandar» kitabynda esimderi atalatyn Or­da Erjanov, Pirimjar Baı­mahanuly, Musa Ryskeldıev sekildi erler esimin máńgi este qaldyrý maqsatynda qalalyq, aýdandyq onomastıkalyq ko­mıs­­sııalarǵa usynys engizdi.

– Aǵamyzǵa berilgen  «Qyzyl Juldyz» ordeni Jalaǵashqa jetkende ákem bar edi, inisiniń ha­bary shyqqanyna qatty qýan­ǵanyn áli umytpaımyn. Al ájemiz Úmitaı Shernııaz ben Er­nııazyn ómir boıy joqtap ótti. Altynbek Qorazbaev aıtatyn «Qara kempir» áni soǵystan ketken ulynyń habaryn úmitpen kútken kúlli analardyń zar-muńy ǵoı. Meniń ájem de jylaı-jylaı eki kózden qalyp, 1977 jyly 90 jasynda qaıtys boldy, – deıdi batyrdyń qaryn­dasy.     

Osylaısha jerlesimizge so­naý 1945 jyly berilýi tıis na­gra­danyń habary 75 jyldan keıin belgili bolyp otyr. Bul er­lik­tiń el jadynan eshqashan ósh­peı­tindiginiń dáleli bolsa kerek.

 

Qyzylorda