Qoǵam • 26 Mamyr, 2020

Jasóspirimderdiń tártibin qadaǵalaý men quqy­ǵyn qorǵaý ózekti bolyp tur

94 ret kórsetildi

Búginde buryn-sońdy kóz kórip, qulaq estimegen sumdyqty jıi estıtin boldyq. Sol sııaqty jas quraqtaı jelkildep ósip kele jatqan jasóspirimderdiń tártibin qadaǵalaý men quqy­ǵyn qorǵaý da búgingi kún­niń basty máselesiniń biri. Qoǵamda bir jaǵynan káme­letke tolmaǵandardyń quqyq buzýshylyq jaǵdaıy alań­datsa, ekinshi jaǵynan olar­dyń quqyǵynyń tıisti deń­geıd­e qorǵalýy da úlken máse­le. Áıtpese qazirgi kezde jasóspirimderdiń balań ǵumy­ryna balta siltep, taǵdyryn taýqymetke baılap jatqan oqıǵalar jıi oryn alýda.

Ádette mundaı máseleler kóteril­gende, áýeli oıymyzǵa memlekettik organ­dar oralady. Olardyń mindeti – jas­óspirimderdiń quqyǵyn qor­ǵaý, túrli máselelerdi boldyrmaý. Quqyq qorǵaý mekemelerimen birge atalǵan máseleler tó­ńi­reginde túrli deń­geı­degi ákim­dikterdiń janynan q­uryl­ǵan Kámeletke tolmaǵandar isteri já­ne olardyń quqyqtaryn qor­ǵaý jó­nindegi komıssııa da jumys isteıdi.

Jýyrda Jambyl oblysy áki­miniń orynbasary Erjan Jyl­qy­baevtyń qatysýymen oblys ákim­digi janyndaǵy atalǵan ko­mıs­sııa­nyń otyrysynda bir­qatar máse­leler qaralǵan bolatyn. Oblysta osy jyldyń tórt aıyn­da jasóspirimder ara­syndaǵy qyl­mys 49,2 paıyzǵa tómendegen. Esep­ti ke­zeńde 17 urlyq, 4 tonaý, 3 buza­qy­lyq, 2 denege jaraqat salý jáne

1 avtokólik urlaý, sondaı-aq 4 túr­li sıpattaǵy qylmystyq derek tir­kelgen. Atalǵan qyl­mystardyń deni Taraz qalasy, Shý jáne Qordaı aýdandarynda oryn alǵan. Bir ókinishtisi, qylmysqa mektep oqýshylary, kolledj stýdentteri qatysqan. Jambyl oblystyq kámeletke tolmaǵandar isteri jáne olardyń quqyqtaryn qorǵaý jónindegi komıssııanyń hatshysy Baqyt Jaqsylyqovanyń aıtýynsha, Jambyl polıtehnıkalyq joǵary kolledjiniń eki stýdenti tóbelesken. Biraq tóbelesten soń álgi eki bala oıyn kezinde qulap qaldyq degen syltaý aıtqan. Alaıda sol eki stýdenttiń biri ótken jyly bolǵan tonaý faktisi boıynsha Taraz qalalyq polısııa basqarmasynda esepte tur eken. Al tóbelesken bala­lardyń ekinshisi 2019-2020 oqý jylynyń birinshi semestrinde 126 sabaqqa qatys­paǵan. Biraq Taraz qalalyq ákimdigi janyndaǵy kámeletke tolmaǵandar isteri jáne olar­dyń quqyqtaryn qorǵaý komıssııasy bul týraly eshqan­daı aqparat bermegen. Tipti jas­óspirimderdiń ara­syndaǵy tártip buzýshylyq máse­lesi qalalyq komıssııa otyry­synda da qaralmaǵan. Sóıtip eki bala­nyń arasyndaǵy tóbe­lesti atal­ǵan komıssııa ja­syr­ǵan. Sony­men qatar bul eki balanyń da tolyq emes otbasyn­da tár­bıe­lenip jatqandyǵy anyq­tal­ǵan. Jalpy, kámeletke tol­ma­ǵandardyń quqyǵyn qor­ǵaıtyn komıs­sııa oryn alǵan osyn­daı nárse­ler­di tekserip, tıisti oryn­darǵa jol­daıtyn qurylym bolýy kerek. Bul eki balanyń arasyndaǵy jaı kelis­p­eýshilik, tóbeles bolǵanymen, mu­nyń ózi de qylmysqa aparatyn jol ekenin umytpaǵan jón. Taǵy bir aıta keterligi, árbir jasóspirim óz ómirine ózi jaýapty ekenin bilgeni, túısingeni abzal.

Negizinen jasóspirimderdiń quqy­ǵyn qorǵaý máselesinde oblys orta­ly­ǵynan bólek, óńirdiń birqatar aýdan­darynda da kemshilikter anyq­talǵan. Jambyl oblystyq káme­letke tolmaǵandar isteri jáne olar­dyń quqyqtaryn qorǵaý jónin­degi komıssııanyń hattamasymen Talas aýdanynyń ákimi Baqyt Qazan­basov­qa bıylǵy 10 naý­ryz kúni aýdan­dyq atalǵan komıssııanyń kemshi­likteri kór­setilip, usynym jol­danǵan eken. Bul usynymda Talas aýdan­dyq bilim bóliminiń de jumysy synǵa alynǵan. Aýdan­daǵy bir­qatar bilim oshaqtarynda tár­bıe jáne quqyqtyq tárbıe ju­mystary álsiregen. Sondaı-aq Tamdy aýy­lyn­­daǵy Qoıgeldi atyndaǵy orta mek­­teptiń eki oqýshysy óz-ózine qol jumsaýǵa áreket etken. Alaı­da oblystyq komıssııanyń máli­metin­she, aýdan basshysy jaýapty tulǵalarǵa eshbir shara qoldanbaǵan. Sol sııaq­ty, Qordaı aýdanynda da jasós­pirimderdiń quqyǵyn qor­ǵaýǵa baılanysty máseleler bar bolyp shyqty. Osy jylǵy 20 sáýirde Qordaı aýdandyq aýrý­hanasyna 17 jas­taǵy qyz­ óziniń júkti bolyp qal­­ǵanyn eskertken (7 aptalyq júk­­tilik). Sondaı-aq ol ózin Qor­daı aýy­lynyń turǵyny zor­laǵanyn aıtyp aryzdanǵan. Sol kúni atalǵan derek boıynsha qylmystyq is qozǵalyp, kúdikti de ustalady. Biraq japa shekken qyzdy teksergen aýdandyq aýrýhana dárigeri polısııaǵa ha­bar bermeı, aýdan ortalyǵy Qordaı aýylyndaǵy №3 orta mek­teptiń dırektoryna habarlasady. Bul mekteptiń dırektory da bul oqıǵany tıisti oryndarǵa jetkizbeı, álgi qyzdy keshki mek­tepke aýystyryp jiberipti. Búgingi tańda atalǵan faktiler boıynsha qylmystyq tergeý amaldary júrgizilýde.

Jasóspirimderdiń quqyǵyn qorǵaý – búgingi qoǵamdaǵy kúrde­li máseleniń biri. Degenmen tıis­ti oryndarǵa mindet artyp qoı­maı, birinshi kezekte árbir adam óziniń quqyǵyn qorǵaı bilýi kerek der edik. Ejelden qa­nymyzǵa sińgen uıat, ıman qaǵıdalaryn otbasynan, odan keıin mektep qabyrǵasynan jete túısinip shyqqan balanyń erteń óz-ózin qorǵaı alatyn aza­mat bolatynyna senýge bolady. Jalpy, qoǵamda jastyq albyrttyqpen qatelesýdiń, «Oı­nap júrip ot basýdyń» máse­lesi kún sanap kúrdelenip bara jatqandaı. Al oryn alǵan bar­­lyq jaǵdaıdy der kezinde tek­serip, ony tıisti oryndarǵa jet­kizý de jasóspirimderdiń quqyǵyn qorǵaýǵa kómektesetin qadam. Oryn alǵan jaǵdaıdy jasyryp, jabýdyń sońynyń jaqsylyqqa aparmaıtyny taǵy anyq.

 

Jambyl oblysy

 

Sońǵy jańalyqtar

Tórt klýb top bastap tur

Fýtbol • Búgin, 00:00

Ezop pen Abaı

Rýhanııat • Keshe

Shyndyq pen ótirik

Qazaqstan • Keshe

Aıbardyń armany

Rýhanııat • Keshe

Túrkistanǵa 3000 jyl

Rýhanııat • Keshe

Uqsas jańalyqtar