Praımerız – AQSh saıasatkerlerinen bastaý alǵan, partııa belsendilerin ashyq tańdaý tásili. Qazaq tilindegi maǵynasy – irikteý degen uǵymdy bildiredi. Keıde «aldyn-ala saılaý» nemese «aldyn-ala daýys berý» dep te ataıdy. Iаǵnı, jaqtastarynyń arasynda aldyn-ala partııaishilik saılaý ótkizý arqyly, partııa atynan basty alamanǵa túsetin kóshbasshylardy iriktep alý degenge saıady. Bul, bir jaǵynan partııanyń óz ishindegi myqtylaryn irikteýge múmkindik berse, ekinshi jaǵynan partııamen nıettes, ózekti máselelerdi sóıleıtin úzeńgiles azamattardy partııa qataryna tartýdyń birden-bir quraly.
Praımerız týraly Elbasy, Nur Otan partııasynyń tóraǵasy N.Nazarbaev ústimizdegi jyly naýryz aıynda ótken partııanyń Saıası keńesi bıýrosynyń otyrysynda «Bul partııa atynan máselelerdi sheshetin eń belsendi jáne senimdi múshelerdi anyqtaýǵa múmkindik beretin durys sheshim dep sanaımyn» degen bolatyn.
Osylaısha halyqaralyq tájirbıede moıyndalǵan partııaishilik irikteý tásilin elimizde alǵashqylardyń biri bolyp Nur Otan partııasy qoldanysqa engizýde.
Praımerız – jańa kóshbasshylardy irikteý men tartýdyń arnasy
Búginde partııa tarapynan halyqpen keri baılanys arnalaryn ornatýǵa erekshe nazar aýdarylýda. Praımerız tásili arqyly partııa jańa «áleýmettik lıft» qalyptastyrmaq ıaǵnı, aldaǵy saılaýlarǵa usynylatyn adal, isker, el senetin tulǵalardy iriktep almaq.
Osy oraıda Nur Otan partııaishilik irikteýdi ashyqtyq pen jarııalylyq qaǵıdalaryna saı ótkizýdi josparlap otyr. Saıası tehnologııalyq tásildiń de basty maqsaty – negizgi saılaýlardaǵy partııa músheleriniń yntymaqty daýys berýlerine qol jetkizý. Bir sózben aıtqanda, praımerız degenimiz partııa ishindegi aıtys. Partııanyń barlyq deńgeıdegi tulǵalary saılaý naýqany bastalǵanda el arasyna shyǵyp, qoǵamdy damytýǵa arnalǵan baǵdarlamasymen tanystyryp, ashyq pikirtalasqa kóshpek. Osylaısha úmitkerlerdiń saıası ustanymy men usynastary el aldynda ashyq, jarııaly túrde saıası pikirtalasta anyqtalatyn bolady. Sýyrylyp shyqqan myqtylar, elge sózi ótetin bedeldiler partııa atynan úmitkerler tizimine ilinip, odan ári úlken saılaýǵa túsedi.
Osylaısha jańǵyrý arqyly ashyqtyq pen jarııalylyqqa baǵyt alǵan elimizdiń saıası tarıhynda məslıhat pen Məjiliske depýtattyqqa úmitkerlerdi irikteý tuńǵysh ret praımerız tásili arqyly ótpek. Partııa basshylyǵynyń jospary boıynsha praımerız nátıjesinde kim kóp daýys alady, sol aýdandyq, oblystyq máslıhat pen Májiliske depýtat ataný quqyǵyn ıelenbek. Árıne, bul alǵysharttardyń syrtynda, úmitkerler áńgimelesý, test tapsyrý, bıýroda qaraý syndy talaptardan da ótýi tıis. Mundaı ashyqtyq partııa qataryn shynaıy halyqshyl azamattarmen tolyqtyrýǵa jáne elimizdiń qoǵamdyq-saıası ómirine tyń serpilis ákeletin jańa kózqarasty saıasatkerlerdiń paıda bolýyna tolyq múmkindik týǵyzbaq. Al, tolyqtaı alsaq, ózgermeli ahýal jaǵdaıynda jańa saıası mádenıettiń pishinderi men irgetasynyń qalyptasýyna septigin tıgizbek.
Aldaǵy saılaýdaǵy Nur Otan partııasynyń jańa áleýeti men kókjıekteri
Aldaǵy saılaý burynǵy saılaýdan ózgeshe bolmaq. Jer jahandy jaılaǵan tótenshe jaǵdaı memleketterdiń qoǵamdyq-saıası ómirine kútpegen ózgerister alyp keldi. Bul oraıda, basqa partııalar men qoǵamdyq ınstıtýttarǵa qaraǵanda Nur Otan partııasy halyqtyń áleýmettik hal-jaǵdaıyn qoldaýda utymdy bastamalar usynǵanyn aıta ketsek artyq bolmas. Elbasynyń bastamasymen qurylǵan «Birgemiz» qoǵamdyq qory aıasynda qomaqty qarajat jınalyp, áleýmettik álsiz toptar men medısına qyzmetkerlerine kólemdi kómek kórsetildi. Bul jetekshi partııa tarapynan halyqtyń ál-aýqatyn baǵamdaıtyn turaqty monıtorıng jasalynyp otyrǵandyǵyn kórsetedi.
Azamattardyń densaýlyǵy men qaýipsizdigi árqashan da birinshi orynda bolýy kerek. Sol sebepti pandemııa jaǵdaıynda jańa tehnologııalar saılaý prosesterinde de oryn almaq. Bul oraıda da Nur Otan partııasy praımerızdi onlaın ótkizýdi ýaqytyly oılastyryp, irikteýdiń ádil ótýine jaǵdaı jasaý maqsatynda zaman talabyna saı sońǵy tehnologııalarǵa úmit artatyn bolady.
Sondaı-aq alda bolatyn saılaýdyń taǵy bir ereksheligi, jýyrda qabyldanǵan jańa zańǵa sáıkes saılaýǵa túsetin úmitkerler arasynda jastar men áıelder kvotasynyń saqtalýyn qarastyrý. Iаǵnı, partııa tizimimen túsetin kandıdattar arasynda áıelder men jastardyń úlesi 30% bolýy shart. Bul, keleshekte depýtattar arasynan zamanaýı kreatıvti jastar men áleýmettik-turmystyq máselelerdi kóteretin áıelderdiń kóptep kóretindigimizdiń kepili.
Qoryta aıtqanda, praımerız tásili negizinde partııanyń jańa tulǵalary men kóshbasshylaryn irikteý qalyptasqan «oıyn tártibin» ózgertip, saıası dodaǵa qatysatyn taraptardyń qyzý talasyn jańa satyǵa kótermek. Sondaı-aq bolashaqta elimizdegi partııalar ishindegi máslıhatqa jáne Májiliske úmitkerlerdi irikteý sáıkesinshe oblystyq jáne respýblıkalyq telearnalardan tikeleı efırde ótkizilse jáne onlaın daýys berý júıesin qamtysa praımerız tásiliniń de tıimdiligi artar edi.
Dáýren BAZAROV,
PhD
