Jataqhana buıyrmasa she?
Jyl saıyn elimizde 50 myńnan asa abıtýrıent arman qýyp, megapolısterge aıaq basady. Alaıda bul qalalardaǵy ómir súrý dınamıkasyna báriniń ilese kún kórýi ekitalaı. Kópshiligi qarjylyq qıyndyqtarǵa tap bolatyny jasyryn emes. Osy oraıda Astana men Almatydaǵy baǵany baqylap, stýdentterge qaı shahar tıimdi ekenin saralap kórdik.
Keıingi eki jyldyń bederinde páter jaldaý quny Almatyda orta eseppen 23%-ǵa, elordada 18%-ǵa sharyqtaǵan. Qazir Krisha.kz jáne OLX platformalarynda Almatydaǵy bir bólmeli páterdi jaldaý quny 180-300 myń teńgeniń aınalasynda, al Astanada 150-250 myń teńge aralyǵynda qubylyp tur. Mundaı jaǵdaıda stýdentter úshin eń qoljetimdi nusqa – jataqhana. Stýdentter úıiniń aılyq aqysy 15-40 myń teńge shamasynda.
«Astanada jataqhana buıyrmasa, oqýdy jalǵastyrý ekitalaı bolar edi. Kommýnaldyq tólemdi qosa eseptegende, páter aqysy biz alatyn aılyq shákirtaqydan áldeqaıda asyp túsedi», deıdi Astana IT University-diń 2-kýrs stýdenti Álııa.
Kofe men taksı taǵy bar...
Álbette, baspana máselesi – shyǵynnyń jarty bóligi ǵana. Odan basqa tamaq, qoǵamdyq kólik, telefon operatory aqysy da ómir súrý bazasy. Aıtpasqa bolmas, stýdenttik shaqtyń qyzyǵy men shyjyǵy – oıyn-saýyq keshteri de bar. Árıne, bul ár jastyń qyzyǵýshylyǵy men minez-qulyq ereksheligine, qala mádenıetine qaraı beıimdeledi.
Máselen, Almatyda kofehana jastardyń eń jıi bas qosatyn ortasy. Buǵan stýdentter aıyna orta eseppen 6-10 myń teńge kóleminde (eger tek 5-8 shyny kofe ishse) jaratady. Dostarymen kezdesýge basqa da oryndarǵa barady. Al Astanada bul shyǵynnyń ornyn qystygúngi taksı basady. Arqanyń saqyldaǵan sary aıazynda termometr baǵamy -30°C-tan asqan kezde avtobýs kútip tońbas úshin stýdentterdiń amalsyz taksı qyzmetine júginetini zańdylyq.
Stýdent shákirtaqysyn qaıda jumsaıdy? (jataqhanada turatyndardyń ortasha bıýdjeti)
Saralasaq, jataqhana aqysyn qosqandaǵy jalpy shyǵyn: Astanada 120-200 myń teńge kóleminde bolsa, Almatyda 150-250 myń teńgege jetedi. Demek shákirtaqy stýdenttiń negizgi qajettiligin tolyq jabýǵa jetpeıdi. Kópshiligi ata-ananyń kómegine ne qosymsha tabysqa táýeldi.
«Almatyda tek páter jaldaý ǵana emes, kúndelikti ómir súrýdiń ózi aıtarlyqtaı qymbatqa túsedi», dep aǵynan jaryldy QazUÝ-dyń 3-kýrs stýdenti Álı.
Almaty – qymbat qala
Ekonomısterdiń paıymdaýynsha, Almatydaǵy qymbatshylyq tek absolıýtti baǵa deńgeıimen ólshenbeıdi. Mundaǵy meıramhana, kofehana men oıyn-saýyq oryndarynyń kóptigi, sondaı-aq «lifestyle» brendteriniń belsendiligi stýdent shyǵynyn baıqatpaı arttyrady. Al Astanada negizgi qarjy úsh arnaǵa ketedi: turǵyn úı, aýa raıynyń qolaısyzdyǵynan týyndaıtyn shyǵyndar men endi ǵana qalyptasyp kele jatqan ınfraqurylym.
Degenmen, qos shaharǵa da ortaq bas aýyrtatyn dúnıe bar – ol jyl sanap ósip jatqan baspana baǵasy men jataqhanadaǵy oryn tapshylyǵy. Statıstıkaǵa súıensek, keıingi úsh jyl ishinde stýdenttik úı-jaıdaǵy oryn sany nebári 12%-ǵa ósken. Al dál osy aralyqta joǵary oqý oryndaryna túsken stýdent qatary 31%-ǵa artqan. Bul sáıkessizdik máseleniń qanshalyqty ýshyǵyp turǵanyn ańǵartady.
Sarapshylardyń pikirinshe, stýdenttik ınfraqurylymdy damytý máselesi qazirgi joǵary bilim reformasynyń eń ózekti ári kezek kúttirmeıtin taqyrybyna aınalýǵa tıis. Olaı bolmaǵan jaǵdaıda, sapaly bilimge umtylǵan talaı jastyń armany qarajattyń qursaýynda qala bermek.
TÚIIN. Búginde Almaty nemese Astanany tańdaý – jaı ǵana qala tańdaý emes, aldaǵy tórt jylǵy bıýdjetińdi josparlaý, qarjylyq múmkindik pen shekteýlerge baıyppen qaraý degen sóz. Árıne, mamandyqtyń bedeli men úlken qala beretin múmkindikter óte mańyzdy. Biraq jataqhanadan oryn ala almaı qalý nemese qymbat páterdi jaldaýǵa shamanyń kelmeýi – jastardyń joǵary bilimdi tolyq aıaqtamaı tastap ketýine basty sebeptiń biri bolyp otyr.
Qaraqat ALMANATQYZY,
AITU Sıfrlyq jýrnalıstıka fakýltetiniń
2-kýrs stýdenti
