Kollajdy jasaǵan Amangeldi Qııas, «EQ»
«Báıgetory Seıisti birden tanydy. Seıis biraq osy aýyldyń bota-taılaǵyna talanyp, jal-quıryqtan atymen ada bop súńki ketken buny qapelimde tanı almady». Shyǵarma dál osylaı báıge atynyń aıanyshty taǵdyryn aldyn ala habarlaýmen bastalady. Esti janýar óziniń burynǵy ıesin tanyǵanymen, ábden sıqy ketken buǵan ol burylyp ta qaramaıdy. О́z qolymen jemdegen, tań asyrǵan, qamaý terin alyp, talaı-talaı báıgelerge qosqan Seıistiń qansha jyldan soń kezdeskende tanymaı, qannen qapersiz úı ishine kirip ketýi Báıgetorynyń keýdesinde qamalǵan sher-shemendi syrtqa lyqsytady.
Shyǵarmada jylqynyń ıis sezýi, dám sezýi, aınalasyn tanýy, alǵash ana qursaǵynan qaǵanaǵyn jaryp shyqqan eń aıaýly sátinen bastap jalǵyz kózdi kári laqsaǵa aınalǵan shaǵyna deıingi qym-qıǵash tirshiligi onyń óz «paıymymen» bederlengen. Oqyrman kári júregi toqtaýǵa aınalǵan Báıgetorymen birge onyń jan álemine saıahat jasap shyǵady. Oń kózin aǵyzyp, taǵdyryn teris arnaǵa buryp jibergen tapal saryǵa ashýlanady. Taǵdyry adam qolyndaǵy baıǵus janýardyń jan álemin jylytyp turǵan sezimder qandaı shynaıy! Ol da bir kezderi súıkimdi boldy. Báıgeniń aldyn bermedi. Keýdesin kere tynys alyp, máreden quıǵytyp shaýyp ótetin. Sońyndaǵy qalyń nópirden oq boıy ozyq kelip júrgende súısine qarap, munymen birge sýretke túsýge qushtar bolǵan kópshiliktiń yqylasymen qanattanǵan. Biraq keıin kele munymen qatarlasa shaýyp, sosyn munyń aldynda kelýdi shyǵarǵan kók aıǵyr paıda bolǵanda báıgeniń sırat kópirden óter jalǵyz aıaq jol ekenin, onda basy artyq soqpaq bolmaıtynyn ańǵarǵan. Ý-dýdy jaratatyn kópshiliktiń de tek eń aldynda kelgen atqa yqylasty bolatynyn baıqaǵan. Sodan bastap munyń kózinen aqtalǵan tary men sút bulbul ushyp, moınyna arpa salynǵan dorba ilingen.
Shyǵarmadaǵy jeksuryn tapal sarynyń psıhologııasy tolyq ashylǵan. Ol qorash. Ol kekshil. Onyń jan sezimi jetilmegen. Múmkin tapaldyǵyn óz boıyna min kóredi, múmkin basqalaı da sebepteri bar shyǵar, áıteýir ol jylqynyń qadirin bilmeıdi. Basqa bir jabaǵyny baptaýǵa ákelgen kúni báıgetoryny mazaq qyp, eki saýsaǵynyń arasynan bas barmaǵyn shyǵarady. Keshe ǵana Báıgetory úshin tary izdep, sút ákelip, qatyndarǵa sándep jabý tikkizip júrgen kúnder este joq. «Birinshi bolsań ǵana qurmetteımin» deıtin sumpaıy tilek, qorashta bolatyn múgedek sana-sezim jylqyny qorlatqyzady. Báıgege qosyp, jankúıer bop júrgen tapal sary dyraý qamshymen oń jaq janaryn aǵyzyp túsirip, munyń bútin álemin jartykesh kepke túsiredi.
Qalamger psıhologııalyq parallelızm ádisine súıenip jazǵany belgili. Bul tek jylqynyń taǵdyry emes. Sana-sezimi múgedek qorash adamdar tek jylqylardy ǵana qorlamaıdy. Báıgeniń aldyn bermegen talaı tarlanbozdyń taǵdyry jartykesh kepke túskenin kim sanaı qoısyn. Qysqasy, Báıgetorynyń kóz jasy myna álemde qııanattyń mereıi ústem ekenine dálel.
