"Qazaqstan Respýblıkasynyń Konstıtýsııasynda - adamnyń ómir súrýi men densaýlyǵyna qolaıly aınaladaǵy ortany qorǵaý memlekettiń maqsaty bolyp tabylatyny bekitilgen (31 bap). Osy maqsatqa qol jetkizý - eldiń ornyqty damýynyń ekologııalyq negizi. Qazaqstanda kórikti jer kóp. Arqadan - Atyraýǵa, Alataýdan – Aqtaýǵa, Araldan – Altaıǵa deıin keń jazıra jerimiz bar. "Jer shoqtyǵy" atanǵan kelisti Kókshetaý, ulylyǵyn jaqpar tasqa jasyrǵan Ulytaý, qazynaly Qarataý, aıbarly Alataý, basyna bult qonǵan Muztaý... "Jer jánnaty" - Jetisý...Tolyp jatyr. "Býrabaıdyń" bir ózi – Shveısarııadan nesi kem?" - delingen Nurtóre Júsiptiń saýalynda.
Osy oraıda ol "Býrabaıdyń" jalpyulttyq kýrort atanǵanyna bıyl 100 jyl tolatynyn atap ótken.
"100 jyldyq tarıhynda talaı qurylymdyq ózgeris boldy. 2000 jyly Qazaqstan úkimeti óz qaýlysymen "Býrabaı" Memlekettik Ulttyq tabıǵı parki" degen memlekettik mekeme qurdy. Qazir "Býrabaı" Qazaqstan Prezıdenti Is Basqarmasynyń qaraýyna qaraıdy. Ulttyq parktiń jalpy jer kólemi – 129 299 gektar. Bul – erekshe qorǵaýǵa jatatyn tabıǵı aımaq. Al osy Býrabaıǵa barǵanda biz ne kóremiz? Qaptaǵan qoqys... Shashylǵan zattar... Plastıkalyq bótelke, ýmajdalǵan paketter... Kóldiń sýy las... Qandaı keremet demalys aımaǵy! Qadirin nege bilmeımiz? Memlekettik Ulttyq tabıǵı parktiń Tazalyqqa jaýapty tıisti bólimderi men qurylymdary bar. Mýsordan aıaq alyp júre almaıtyn jaǵdaıǵa jettik. Býrabaıda demalýshylar tastaǵan turmystyq qaldyqtar men qoqystar týraly áleýmettik jelide taralǵan beınerolık sonyń dáleli", - delingen saýalda.
Sondaı-aq ol qoqys tek qana Býrabaıda ǵana emes, Qazaqstannyń kez kelgen óńirinde baryn aıtqan.
"Tastaıtyn da ózimiz, lastaıtyn da ózimiz! Bul neden? Týǵan tabıǵatymyzdy aıalap kúte almaıtyndaı basymyzǵa ne kún týdy?Sonshama lastaıtyndaı, osynshama qorlaıtyndaı týǵan jerimizdiń ne jazyǵy bar? Jer – bizdiki! El – bizdiki! Qazaqstanǵa shetelden alǵash oralǵan aqsaqal ushaqtan túse salyp, týǵan jerdi súıgeni esterińizde bar ma? Týǵan jerge degen osyndaı ińkárlik nege joq bizde?" - dedi N.Júsip.
Budan soń ol qoǵamdy tazalyq mádenıetin qalyptastyrýǵa shaqyrǵan.
"Qazaq halqy – osy memlekettiń ıesi. Biz bárine jaýapty ultpyz. Ulttyq sanamyzdy ózgerteıik! Tabıǵatty taza ustaý úshin Janymyzdy taza ustaıyq! Jappaı Tazalyq mádenıetin qalyptastyraıyq! Dalamyz da, qalamyz da taza bolsyn! Týǵan jerimizdi anamyzdaı ardaqtaý ózimizge baılanysty!" delingen saýalda.
Sondaı-aq ol Jer betinde kólemi jaǵynan 9-shy oryndy alatyn keń-baıtaq Qazaqstandy babalarymyz attyń ústinde júrip qorǵaǵanyn aıtady.
"Qoldanystaǵy zańnamalarda jeke tulǵalar men zańdy uıymdardyń qorshaǵan ortaǵa qatysty quqyqtary men mindetteri belgilengen. Memlekettik ekologııalyq baqylaý tetikteri de qarastyrylǵan. Biraq qazirgi qalyptasyp otyrǵan jaǵdaı munyń báriniń tıimdiligi tómen ekenin baıqatady. Halyqaralyq turǵyda Kanadanyń tájirıbesin basshylyqqa alý kerek. Qazaqstannyń aýasy, sýy, jeri, florasy men faýnasy tikeleı memleket qamqorlyǵynda bolýy tıis", - deıdi ol.
Onyń aıtýynsha, Kanada ekonomıkasynyń básekege qabiletti bolýy – eń aldymen, tabıǵı resýrstardy – jerdi, jer qoınaýyn, ormandy, sýdy, dalany – barynsha tıimdi paıdalaný arqyly júzege asyp otyr. Ásirese, ekologııalyq standartty qatań saqtaıdy. Iri kompanııalarda ekologııalyq daǵdy Kodeksi engizilgen. Úkimettik emes ekologııalyq uıymdar kóp. Qorshaǵan ortany qorǵaýshylar júıesi, Kanada qorshaǵan ortany qorǵaý qory, parkter men jabaıy tabıǵatty qorǵaý qoǵamy dep atalatyn uıymdar óte jaqsy jumys isteıdi.
О́nerkásiptik jáne aýylsharýashylyq kásiporyndar qyzmetinde ekologııalyq retteý máselesine aıryqsha kóńil bólinedi. Parkter qyzmeti, meteorologııa qyzmeti, lastanýǵa qarsy qyzmet jumystary joǵary deńgeıde. Halyqqa Ekologııalyq bilim berýge basa mán beriledi. Sonyń arqasynda qorshaǵan ortany qorǵaýdyń sapalyq standarty jasalǵan. Kanadanyń «Jasyl jospar» atty Ulttyq baǵdarlamasy qabyldanǵan.
"Bul eldegi Ulttyq parkterdiń, qoryqtar, memleket qorǵaýyndaǵy aımaqtar kólemi men sany jyl saıyn artyp keledi. Mundaı aımaqtar el terrıtorııasynyń 15 paıyzyn alady. Olar keremet tabıǵat baılyǵyn keleshek urpaq enshisine qaldyrýdyń barlyq amaldaryn qarastyrǵan", - delingen saýalda.
Onyń aıtýynsha, memlekettik turǵydan shuǵyl túrde tazalyqty saqtaý, baqylaý, retteý tetikterin jetildirý qajettigi bilinip otyr.
"Sizden osy máseleni qarap, Úkimettiń tıisti qurylymdary arqyly óz quzyretteri sheńberinde Is-sharalar keshenin jedel qabyldaýdy suraımyz. Sondyqtan qorshaǵan ortaǵa qatysty memlekettik saıasattyń tolyq iske asyrylýyn qamtamasyz etý týraly ortalyq jáne jergilikti atqarý organdaryna arnaıy tapsyrma berseńiz degen usynysymyz bar. Árıne, bárin Memleketke, Úkimetke artyp qoıý azdyq etedi. Eldiń belsendi, sanaly azamattaryna, zııaly qaýymǵa, jer-jerdegi batagóı aqsaqaldarymyz ben óskeleń jas urpaqqa kóp nárse baılanysty", - deı kele týǵan jerimizdi taza ustaý týraly Qazaqstan Úkimeti arnaıy shara qabyldamasa bolmaıtynyn aıtqan.
Sondaı-aq saýalda tek qana demalys aımaqtarynda emes, tutas respýblıka terrıtorııasynda "Týǵan jerdi taza ustaý" Jalpyulttyq aksııasyn uıymdastyrý kerektigi aıtylǵan.
"Bul turaqty ótetin shara bolýy qajet. Mundaı aksııany barlyq Qazaqstan azamattary qoldaıdy dep senemiz! Qurmetti Asqar Uzaqbaıuly, "Qazaqstan Respýblıkasynyń Parlamenti jáne onyń depýtattarynyń mártebesi týraly" Qazaqstan Respýblıkasy Konstıtýsııalyq Zańynyń 27-babyna sáıkes, Sizden, joǵaryda kóterilgen máseleler boıynsha tolyq jazbasha jaýap berýdi suraımyz", - delingen depýtattyq saýalda.
