Ár pendeniń boıynda adamshylyqtyń qaryzy bar. Ol qaryz – ózińniń, urpaǵyńnyń, Otanyńnyń aldyndaǵy jaýapkershilikke bastaıdy. «О́ziń úshin eńbek qylsań, ózi úshin ottaǵan haıýannyń biri bolasyń; adamshylyqtyń qaryzy úshin eńbek qyl», demeı me uly Abaı. Adamzattyń qaryzy – azamattyq paryzyń. Sol qaryz ben paryz synǵa túser sátte dári baǵasyn aspandatyp, «búlingennen búldirgi alǵysy keletin» bezbúırek pıǵyldardy kórip janyń shoshıdy. «Aýrýyn jasyrǵan óledi» deıtin de qazaq. Dertke urynǵandardyń, baqıǵa attanǵandardyń statıstıkasyn jarııa etý jóninde el Prezıdenti Qasym-Jomart Toqaev jaqsy aıtty. Bul jaýyrdy jaba toqıtyn kezeń emes. Qaı elde bolsyn eń basty qundylyq – adam, adam ómiri. Osy kúnderde qansha tanystarymyzdan, týystarymyzdan, qalamdas, qanattastarymyzdan aıyryldyq. Ár ólim jan-júregimizdiń qyl pernelerin bir-birlep sýyryp jatqandaı.
Qazaqstan Prezıdenti Qasym-Jomart Toqaev ár sózinde halyq aldyndaǵy jaýapkershilikti moınyna alyp, qarashaǵa qarata júrek sózin aıtyp keledi. «Qazaq eliniń taǵdyry tarıh tarazysynda tur», dedi ol. Budan artyq qalaı aıtýǵa bolady? Eldiń sol taǵdyryna Prezıdent qalaı jaýapty bolsa, siz de, men de solaı jaýaptymyz.
...Keshe týǵan aýylym Jańaarqadan dostarym beınebaıan jiberipti. Aýyl-aýyl bolyp brendke aınalǵan Jańaarqa qymyzyn tonnalap aýrýhanalarǵa jóneltip jatyr. Estafetany kelesi aýyldarǵa beredi eken. Jalpyhalyqtyq qozǵalys. El anasyna aınalǵan jeńgelerimniń beınesin tanydym, kózime jas irkildi. Olar bul eńbegine bir tıyn aqy dámetpeıdi, dertke dárý bolsyn degen aq nıet qana...
Qaı ýaqytta da nebir qıyndyqty, zulmatty bereke men birlik jeńgen.
...QarLag tutqyny Gertrýda Plataıstyń esteligin oqyǵanym bar. «Netken ǵajap halyq edi qazaqtar. «Jalańashkólge» kúzdiń qara sýyǵynda aıdaýyldar aıdap bara jatqan bizderge qazaq analary balalarynyń qolymen qurt, irimshik laqtyrtty emes pe? Sol sýret kóz aldyma kelse, áli kúnge kózime jas irkiledi», depti nemis arýy. Qazaqtarǵa myń márte alǵys jaýdyrǵan.
Sol Alashtyń arly jurtynda, tektiliktiń tamyr jaıǵan alqabynda Qazaqstan degen memleket bar. Gertrýda qyzdyń jazbasyn oqyp, QarLag týraly «Qara oramal» poemasynda:
...Juldyzdardyń ishindegi
Úrkeri,
Myna dala
tektilerdiń jurty edi.
Sulamadan alyp qalǵan
sulatpaı
Analarym qoldan syqqan
qurt edi.
Meıirimge móldiregen
bulaqtaı
Gertrýda qyz kózdiń jasyn
irkedi...
– dep jyrlappyn. Búgin de elge izgi amaldar, meıirim men peıil, bereke men birlik qajet. Zııaly qaýymnyń aıtar oıy osyǵan saıady.
Aman bol, Qazaq eli, biz sizben birgemiz, Qasym-Jomart Kemeluly!
Mynaý pandemııanyń beti qaıtpaǵan jaǵdaıda eldi mekenderde, aımaqtarda tótenshe jumys toptaryn qursa degen usynys bar. Eldi sabyrǵa shaqyryp, naqty iske aralasatyn, kelip jatqan túrli kómekti eń zárý jerlerge jetkizý úshin de ýaqytsha osyndaı qurylym kerek shyǵar. Ondaı jaǵdaıda el ishinde bolýǵa biz de ázirmiz.
«...Babalardyń baǵyp tur kózi
alystan,
Balalardyń sıqy anaý...
boza qusqan.
О́zim kórip kelemin óz kúnimdi,
О́zegimnen teppeshi,
Qazaqstan!»
dep jazyp edi meniń dosym Shahızada shaıyr Ábdikárimov ana bir jyly. Iá, «babalardyń baǵyp tur kózi alystan». Jaqsy kúnde jolyǵaıyq!
Ǵalym Jaılybaı,
aqyn, Qazaqstannyń eńbek sińirgen qaıratkeri
