Onyń ıgi isin keıin Qutylyq hannyń uldary Bilge men Kúltegin jalǵastyrdy. 731 jyly Kúltegin baqılyq bolǵanda aǵasy Bilge basyna kók tas ornatady. Qazirgi Mońǵolııanyń Kóshe Saıdymyndaǵy «Kúltegin jazba eskertkishi» dep júrgenimiz – osy. Arada úsh jyl ótkende Bilge de dúnıeden ótedi. Buqarasy onyń da basyna máńgi kók tas qoıady. Osy eskertkish qazir Mońǵolııanyń Ary-Qanǵaı aımaǵynyń Qashaty sumynynda tur.
Tarıhta túrki jazba eskertkishteri degen ataýmen belgili atalmysh nysandarǵa 1890 jyldan bastap fın ǵalymy A.Geıkel jáne orys oqymystylary zertteý júrgizip keldi. Osynyń jalǵasy ispettes 1997-2017 jyldary birlesken mońǵol-túrik ekspedısııasy Bilge qaǵan keshenine uzaq merzimdi qazba jumysyn júrgizdi. Buryn belgisiz bolyp kelgen kóptegen dúnıeler tapty.
Sonyń ishinde asa qundy jádiger – altyn táj tabyldy. Onyń bıiktigi – 9.3 sm, uzyndyǵy – 23 sm, salmaǵy – 80 gramm. Taza altynnan jasalǵan. Poshymy jarty sheńber tárizdi. Qas mańdaıyna gaýhar tas ornatylypty. Qos qaptaly gúldi japyraq beıneli. Tájdiń etek jaǵy kóldeneń qursaýlanyp, qymbat tastar ornatylýy tıis tesikter úńireıip anyq kórinedi.
«Bul jádigerdiń basty ereksheligi – Kúltegin eskertkishiniń ushar basyna oıyp jasalǵan táji tárizdes sımvoldan aýmaıdy, tipti oıý-órnegine deıin birdeı, osyǵan qarap bul táj Bilge qaǵannyń jeke buıymy degen qorytyndy jasaldy. Iаǵnı «Bilge qaǵan táji» degen ataý berildi. Bundaı qundy jádiger Mońǵolııa jerinen alǵash tabylyp otyrǵandyqtan Úkimet qaýly qabyldap «Teńdesi joq jádiger» degen mártebe berildi», deıdi osy eldegi ortalyq mýzeıdiń ǵylymı qyzmetkeri G.Ganzorıg myrza.
