Qarjy naryǵyn retteý jáne damytý agenttigi osy jyldyń naýryz aıynda engizilgen tótenshe jaǵdaıǵa, sondaı-aq karantın rejımine baılanysty kásipkerler men halyqty qoldaý aıasynda nesıe tólemderin ýaqytsha toqtata turý boıynsha sharalar qabyldady.
Bıylǵy 26 naýryzda Agenttik turǵyndar men kásipkerlerdiń nesıeleri boıynsha tólemderdi 90 kúnge — 16 naýryzdan 15 maýsymǵa deıin keıinge qaldyrý tártibin qabyldady. Osy kezeńde banktik qaryzdary bar 1 mln 890 myń azamat (barlyq qaryz alýshylardyń 33%-y) jalpy somasy 268 mlrd teńgege tólemderdi keıinge qaldyrdy. Sondaı-aq 12 myń kásipkerlik sýbektisi jalpy somasy 168 mlrd teńgege nesıe tólemderin keıinge qaldyrdy (barlyq qaryz alýshylardyń 42%-y). Budan ári bıylǵy 15 maýsymda keıinge qaldyrýdan basqa, bankterdiń qaıta qarjylandyrý jónindegi ishki baǵdarlamalary sheńberinde nemese qazirgi ýaqytta áreket etip turǵan úsh memlekettik baǵdarlama aıasynda zardap shekken kásipkerlerdi qaıta qarjylandyrýdy qarastyratyn jańa tártip qabyldandy. Osy jylǵy 3 tamyzda Agenttik karantındi uzartýǵa baılanysty kásipkerlerdi qoldaýdyń qosymsha sharalaryn qabyldady.
Atap aıtqanda, QR Bas memlekettik sanıtarlyq dárigeriniń bıylǵy 5 shildedegi ókimi aıasynda qyzmeti ýaqytsha toqtatylǵan kásipkerler úshin tólemderdi keıinge qaldyrý ótinimin qaraý men maquldaýdyń neǵurlym jeńildetilgen tártibi engizildi. 10 tamyzdaǵy jaǵdaı boıynsha bankter 6 236 jýyq ótinishti maquldady, onyń ishinde 1 542-si qaıta qarjylandyryldy jáne 4 694-ke jýyq kásipkerdiń tólemderi 1 qazanǵa deıin keıinge qaldyryldy.
Sonymen qatar Nurlan Ábdirahmanov tólemderdi ýaqytsha toqtata turý nemese tólemderdi keıinge qaldyrý qarjylyq jaǵdaıdy nasharlatýdyń nemese kredıttik shart talaptarynyń eleýli ózgerýiniń kórsetkishteri emes ekenin atap ótti. Bul jaǵdaıda tólemderdi keıinge qaldyrý tólemderdi neǵurlym kesh merzimge aýystyrýdy jáne qaryz alýshynyń bankpen tólemderdiń jańa kestesine qol qoıýyn kózdeıdi. Osyǵan baılanysty tólemderdi keıinge qaldyrý — tólemderdi toqtata turý — qaryz alýshynyń nesıe tarıhyn nasharlatpaıdy.
Qazirgi ýaqytta Agenttik Ulttyq bankpen birlesip, zardap shekken salalardyń kásipkerlerin aınalym qarajatyn tolyqtyrýǵa jeńildikti nesıelendirý baǵdarlamasyn iske asyryp jatyr. Atalǵan baǵdarlama Memleket basshysynyń tapsyrmasyna sáıkes júzege asyryldy. Bul baǵdarlamanyń jalpy kólemi shamamen 600 mlrd teńgeni quraıdy. Onyń aıasynda jyldyq 8% mólsherlemesi boıynsha 1 jylǵa aınalym kapıtalyna qaryzdar beriledi. Qazirgi ýaqytta jalpy somasy shamamen 380 mlrd teńge bolatyn 3 myńǵa jýyq qaryz berildi. Sondaı-aq «Qarapaıym zattar ekonomıkasy» baǵdarlamasy júzege asyrylýda. Bul asa ınvestısııalyq baǵdarlama. Onyń bıýdjeti 600 mlrd teńgeden 1 trln teńgege deıin ulǵaıtyldy.
Atalǵan baǵdarlama aıasynda jyldyq 6% mólsherleme boıynsha nesıeler beriledi. Sonymen qatar kásipkerlerge óte yńǵaıly «Bıznestiń jol kartasy-2025» baǵdarlamasy jumys isteıdi. Bul olarǵa qaryz júktemesin azaıtýǵa múmkindik beredi. Bul, ásirese, qaryz alý úshin bankterge kepildik qamtamasyz etýdi usynýda qıyndyqtarǵa tap bolǵan kásipkerler úshin asa paıdaly. Osy baǵdarlama aıasynda nesıeler sońǵy qaryz alýshy úshin 6% mólsherleme boıynsha beriledi. Kepildikter qaryzdyń 85% deıin beriledi.
