Jańadan páter nemese úı alǵyńyz kelse, kóptegen faktorǵa daıyn bolýyńyz kerek. Sebebi bul sharýa áste jeńil bolmaıdy. Mysaly, úıdi satyp alýǵa qajetti somadan nemese ıpoteka boıynsha alǵashqy jarna tóleýden basqa, sizge kelisimshartty retteý men qajetti qujattardy jınaý kerek. Al bul jerde aldaný, qajetti qaǵazdardy ýaqytynda jınap úlgermeý, ıpotekaǵa berýden bas tartý syndy qaýipter kezdesedi.
Qarjylyq retteýshiniń habarlaýynsha, 27 tamyzda Qazaqstanda jańa formatta turǵyn úıdi satyp alý, satý boıynsha alǵashqy mámile jasaldy. Iаǵnı endigi kezekte bul máselede jańa úrdis paıda bolyp, mámile jasaýdyń jańa júıesi men búkil prosesi elektrondyq júıege kóshpek. Mámilege qatysýshylardyń barlyǵynyń ózara is-áreketi biryńǵaı júıemen júzege asatyn bolady.
Basty ıdeıa – turǵyn úı satyp alý sııaqty iri aqsha operasııalaryn jasaý kezinde qaýipsizdik pen qolaılylyqty qamtamasyz etý. Iаǵnı qolma-qol aqshasyz tólemge kóshý iske asýda. Bankti, notarıýsty jáne halyqqa qyzmet kórsetý ortalyǵyn biriktiretin biryńǵaı sıfrlyq qyzmet quryldy.
Bul óz kezeginde mámile jasaýdyń ýaqytyn qysqartady. Sondaı-aq satyp alýshy men satýshy alaıaqtyq áreketterden jáne qolma-qol aqshany tonaý qaýpinen saqtalatyn bolady.
Mámile qalaı jasalady? Qolma-qol aqshasyz tólem úshin satyp alýshy bankte eskroý-shot ashady nemese notarıýstyń depozıtin paıdalanady. Eskroý shotyna salynǵan aqsha buǵattalady jáne belgili bir sharttar oryndalǵanǵa deıin qoljetimsiz bolady. Bul jaǵdaı úı satyp alý týraly mámile jasalǵanǵa deıin kúshinde bolyp, sodan keıin satýshyǵa aýdarylady). Notarıýs nemese bank bul jaǵdaıda tólemniń garanty (kepilgeri) retinde áreket etedi. Úıdi satýshy operasııany aıaqtaǵannan keıin jáne tıisti organmen rastalǵannan keıin aqshaǵa qol jetkize alady. Bul júıege erikti túrde qatysýǵa bolady. Degenmen, satyp alýshy men satýshy mámilelerdi burynǵysysha áli de jasaı alady.
Ulttyq banktiń pikirinshe, mundaı jańa ádis prosesti aıtarlyqtaı jeńildetip, oǵan qatysýshylardyń qaýipsizdigin jaqsartatyn bolady.
Dýman ARǴYNGELDI,
jýrnalıst
