Ár túrli ǵylym salasynda keńinen qoldanylatyn tól termınderdiń kóp bolýy memlekettik tildiń mártebesin asyryp, mereıin ósire túsedi. Qazaq tili ǵylym tili bolýy úshin, eń aldymen, onyń qalyptasqan termınderi bolýy tıis. Al, termın qalyptastyrýdyń tásili kóp.
Onlaın semınar jumysy osy baǵytta órbidi. Qazaqstan Respýblıkasy Mádenıet jáne sport mınıstrligi Til saıasaty komıtetiniń tóraǵasy Ádilbek Qaba óziniń kirispe sózinde termın halqymyzdyń uǵymyna saı bolýy kerektigin aıtyp, qabyldanyp jatqan termınderdiń ǵylym salasynan óz ornyn turaqty tabýy mańyzdy ekendigine toqtaldy.
"Termınniń o basta paıda bolǵan eliniń tilinen tótelep emes, aralyq til arqyly aýdarý úrdisi keshegi keńestik kezeńnen beri keń etek jaıǵany aqıqat. Munyń ult uǵymyna aýyr tıetini óz aldyna, túpki maǵynasynan alshaqtatyp jiberýi múmkin. Quldyq sanadan qutylyp, qazaq tilinde jańa sóz týdyrý, sózsiz, ardaqty ana tilimizdiń órisin keńeıtip, sózdik qorymyzdy baıyta túsedi", – dedi ol.
Termınologııany birizdendirý, termınjúıe qalyptastyrý qazaq tilin ǵylym tili retinde damytý úshin asa mańyzdy. Qazaqstan Respýblıkasy Úkimeti janyndaǵy Respýblıkalyq termınologııalyq komıssııasy maquldaǵan termınderdiń qoldanys aıasyn keńeıtý, sapasyn arttyrý máselesi, ǵylym tilin damytýdaǵy halyqaralyq jáne tól termınderdiń arasalmaǵyn aıqyndaý máseleleri onlaın basqosýdyń ózekti taqyrybyna aınaldy.
"Nazarbaev Ýnıversıteti" DBBU Qazaq tili kafedrasynyń professory, fılologııa ǵylymdarynyń doktory Álisjan Sarqyt Qalymuly "Ǵylym tilin damytýdaǵy halyqaralyq jáne tól termınderdiń ara salmaǵy" jónindegi baıandamasynda: "Ǵylym salasynda til ǵylymı qatynas úshin qyzmet etedi. Tildiń ǵylymı qarym-qatynas úshin negizgi úsh qyzmetin basa kórsetken jón. Olar: 1) kognıtıvtik (oılaý); 2) akkýmlıatıvtik (bilimniń shoǵyrlanýy); 3) kommýnıkatıvtik (mamandardyń ózara qarym-qatynasy). Termınologııalyq leksıka quramyndaǵy halyqaralyq jáne tól sıpat ǵylym salasyndaǵy tildiń osy qyzmetterimen baılanystyra qaralǵany jón", – dep atap kórsetti.
Fılologııa ǵylymdarynyń doktory, UǴA-nyń akademıgi Sherýbaı Qurmanbaıuly bekitilgen keı termınderdiń eldiń qulaǵy endi úırenip, sińisti bola bergende qaıta ózgerip ketip jatqanyna alań bildirdi. Jalpy keıbir elderde "halyqaralyq termın" degen uǵymnyń ózi shartty maǵynaǵa ıe, Ahmet Baıtursynuly bastaǵan Alash ardaqtylarynyń ótken ǵasyrdyń basyndaǵy eńbekterine súıene otyryp, ana tilinde oılaıtyn halyq óz uǵymyn anyq bildire alady, ol úshin tujyrym tabandy, baǵyt aıqyn bolýy kerek dep oı qorytty.
Budan basqa "Astana" medısınalyq ýnıversıtetiniń profılaktıkalyq medısına jáne tamaqtaný kafedrasynyń professory Ahmetov Muhambedııa, "Qazaqstan Respýblıkasynyń Zań shyǵarý ınstıtýty" memlekettik mekemesiniń jetekshi ǵylymı qyzmetkeri Aıymbetov Mádı Aıtbenbetuly sóz sóıledi.
Is-shara pikirtalas, suraq-jaýap formatynda uıymdastyryldy.
Sala mamandary, fılologtar men joǵary oqý ornynyń stýdentteri, jalpy jurtshylyq termın tóńiregindegi keleli pikir, kósheli sózdi zoom platformasy arqyly kórip, tyńdady. Baıandamashy men sóıleýshilerge suraq qoıyp, taqyryp boıynsha óz oılaryn ortaǵa salyp otyrdy.
Qatysýshylarǵa biliktilik elektrondy sertıfıkaty tabystaldy.
