Qoǵam • 16 Qyrkúıek, 2020

Arzan ataqtyń quny qandaı?

594 ret
kórsetildi
4 mın
oqý úshin

Buqaralyq aqparat quraldarynda elimizdiń pálenshe degen ǵalymy álem­dik syılyq alypty, túgenshe degen jazýshysy sheteldik medal ıelenipti degen aqparattar jıi jarııalanady. Árıne, otandastarymyzdyń eńbegi shartaraptyń burysh-buryshynda mo­ıyndalyp jatsa, qýanamyz ǵoı. Biraq osyndaı marapattardyń kóbeıýi túrli oıǵa jeteleıdi.

Arzan ataqtyń quny qandaı?

Bizdegi qoǵam qaıratkerleri, memleket qaıratkerleri, ǵalymdar men jazýshylarǵa berilip jatqan sheteldik syılyqtardyń ataýynan at úrkedi. Frans Kafka medali, Vıktorııa patshaıym atyndaǵy syılyq, Alfred Nobel medali dep kete beredi.

Bıylǵy naýryz aıynda elimizdiń ǵalym­dary Nobel medalimen marapattal­dy degen aqparat tarady. Muny estigende qýanǵanymyz ras. Endi she, bizdiń ǵalymdardyń eńbegi shetelde kúnde moıyndala bermeıdi ǵoı. Biraq «baqsam, baqa eken» demekshi, Nobel medalin beretin mekemeniń bedelinen góri, kúmáni men kúdigi kóp.

Máselen, Nobel medalin Reseıdiń jaratylystaný ǵylymdary akademııasy tabys­taıdy ári onyń ataqty Nobel syılyǵyna úsh qaınasa sorpasy qosylmaıdy. Onyń ústine, atalǵan mekemeniń Reseı ǵylym aka­de­mııa­syna da qatysy joq. Al Rostov mem­lekettik medısınalyq ýnıversıteti ózderi­niń saıtynda Reseıdiń jaratylystaný ǵylym­dary akademııasyn alaıaqtar dep atap, olardan abaı bolýdy eskertken.

Taǵy bir kúmándi marapattyń qatarynda Sokrat syılyǵy bar. Ony tabystaıtyn Eýropalyq bıznes assambleıasy. Atalǵan uıymnyń saıtynda jer jahanǵa áıgili Oksford ýnıversıtetimen birlesip jumys isteıtini jazylǵan. Áıtse de, Ulybrıtanııa buqaralyq aqparat quraldary Eýropalyq bıznes assambleıasynyń Oksford ýnıver­sıtetine eshqandaı qatysy joq ekenin talaı márte jazdy.

The Sun tabloıdynyń habarlaýynsha, Oksford ýnıversıtetiniń atyn jamylǵan uıym marapattaryn 9300 fýnt sterlıngke satatyn kórinedi. Al The Times basylymy Eýropalyq bıznes assambleıasy ýkraınalyq Ivan Savvovqa tıesili ekenin habarlady. Gazetke suhbat bergen uıymnyń buryn­ǵy qyzmetkeri marapatty satyp alýǵa da­ıyn ataqqumar jandardy Taıaý Shyǵys­tan, Reseıden, Ortalyq Azııadan izdeıtinin aıtqan.

Eýropalyq bıznes assambleıasy týraly sóz qozǵaýymyzdyń sebebi mynada. Osy mekeme taratatyn Sokrat syılyǵy men Vıktorııa patshaıym atyndaǵy syılyǵyn alǵandar qatarynda elimizdegi birneshe bedeldi bilim ordasy, qoǵam qaıratkerleri men depýtattarymyz bar.

Mundaı arzan ataqtardyń tizimi munymen shektelmeıdi. Elimizdegi birneshe jazýshyǵa Frans Kafka medali berildi. Kezinde bul týraly da jarysa jazǵanymyz esimizde. Biraq atalǵan marapat Frans Kafka atyndaǵy syılyqtan múldem bólek. Alǵashqysyn Pragadaǵy Kafka atyndaǵy Eýropa qoǵamy degen túp-tórkini belgisiz uıym tabystaıdy. Bul qoǵam týraly málimet joqtyń qasy. Álemdik deńgeıde moıyndalmaǵan marapat.

Al Frans Kafka uıymy tabystaıtyn biregeı syılyqtyń álem ádebıetshileri­niń aldynda bedeli zor. Birinshiden, ony Chehııa prezıdenti men Parlament Senaty baqy­laýyna alǵan. Ekinshiden, syılyq jyl saıyn bir-aq jazýshyǵa usynylady. Ári jeńimpazǵa 10 myń dollar kóleminde syıaqy beriledi. F.Kafka syılyǵyn ıelengender qatarynda bizdiń oqyrmandarǵa jaqsy tanys Harýkı Mýrakamı, Ivan Vernısh, Margaret Etvýd sekildi jazýshylar bar.

Aıtpaqshy, álemdi moıyndatýdy kókse­gender, ataqqa qumar jandar munymen toqtap qalmaq emes. Máselen, byltyr Jańaarqada 10 myń lıtr qymyz daıyndap, Gınnestiń rekordtar kitabyna kirgeni aıtyldy. О́kinishke qaraı, elimizdegi búkil buqaralalyq aqparat quraldary jazǵan bul rekordtyń  Gınneske qatysy shamaly. Jańaarqadaǵy qymyz daıyndaýdy tirkegen – reseılik «Inter rekord» uıymy.

Bir qyzyǵy, elimizde Gınnestiń rekordtar kitabyna endi dep júrgen rekordtyń birazyn da tirkegen osy «Inter rekord» uıymy. Reseılik kompanııa rekord tirkeýde álemdik standarttardy saqtaıdy dep úmittenemiz.

Qoryta aıtqanda, arzan ataq pen syl­dyr­laqqa qumarlyq toqtamaı tur. Al mundaıda ańqaýlardy qarmaqqa túsirýdi jetik meń­gergen sheteldik alaıaqtar marapatqa úırenip qalǵan otandastarymyzdyń aqysyn alyp, bedelsiz syldyrmaǵymen aldap, taqyrǵa otyrǵyzyp júr.