«Asyl sózdi izdeseń, Abaıdy oqy, erinbe!» degen ǵoı kezinde Sultanmahmut Toraıǵyrov. Ras, zamana alǵa jyljyǵan saıyn biz uly Abaı murasyna jaqyndap kele jatyrmyz. Ár sózin baǵyt-baǵdar retinde ustanyp, jolbastaýshymyzdaı kóremiz. Mine, osyny Elbasy da óz maqalasynda jaqsy arqaý etip, tushymdy pikirlerin aıtyp ótipti.
«Adamzat órkenıetiniń tarıhy san márte dáleldegendeı, uly tulǵalar kóbine kóneniń kúırep, jańanyń boı kóterip, qoǵamnyń bir sapadan ekinshi sapaǵa aýysar dáýirinde dúnıege keledi. Jaratýshy óz meıiri túsken erekshe jannyń boıyna nurly sıpat darytyp, zamananyń san alýan faktorlary onyń qaıtalanbas dara bolmysyn somdaıdy. Abaı Qunanbaıuly tulǵasy da sondaı aralyq kezeńniń jemisi. Eskiniń sońy men jańanyń basyn jalǵaǵan altyn kópir», deıdi.
Ras, Abaı – bizdiń temirqazyǵymyz. Abaı amanatyn túsinip, oı ormanyna shyn máninde tereńnen boılaı alatyn adam sırek. Ondaı adam bıliktiń aınalasynda tipti sırek. Osy jaǵynan kelgende, Elbasynyń Abaıdy uǵyp-túsinýi, tereńnen tanyp, tunyq zerdemen tarazylaı alýy, jalpy ult qaıratkerine, kóshbasshysyna tán tanymy meni tánti etedi. О́ıtkeni Abaı bárimizge kerek degenimizben de, memleket basynda júrgen el basqarýshy adamdarǵa tipti qajet. Sol turǵydan kelgende, bul maqala óte qundy dep esepteımin. О́ıtkeni Abaıdyń áý bastaǵy uly muraty – birlik, qazaqtyń yntymaǵy bolatyn. «Birińdi qazaq, biriń dos, kórmeseń istiń bári bos!» demeýshi me edi uly aqyn. Qazir álemde beleń alyp jatqan túrli jaǵdaılarǵa qarap, kóz tige otyryp, Abaı sóziniń qanshalyqty dóp aıtylǵandyǵyn túsine, túısine túskendeı bolamyn.
Bul sóz – tutas qazaqqa qaldyrǵan hakimniń amanaty. Demek, Abaı amanatyna adal bolyp, birligimizdi, ult retindegi ulylyǵymyzdy saqtaı alý, jastarymyzdy, óskeleń urpaqty bilimge baýlyp, jarqyn bolashaqqa bastaı alý – mine, Abaı salǵan sara joldyń basty ózegi osynda jatsa kerek. Elbasy maqalasynda osy jaǵy tereń sóz bolady. Abaıdy oqyp qana qoımaı, sanasyna toqyǵany, tereń biletindigi ár sóıleminen aıqyn sezilip turady. Ár nárseni ýaqytynda baıqap, ýaqytynda qalt jibermeı qarap, qadaǵalap otyratyn qasıeti de úlken qurmetke ıe dep esepteımin. Al bul maqalasyn, tushymdy tolǵamyn Elbasynyń uly aqynnyń 175 jyldyq mereıtoıyna oraı perzenttik paryzyn oryndaý maqsatynda jazylǵan kesek dúnıesi dep baǵaladym. Munda Elbasy Abaı oıy arqyly búgingi qazaq kelbetin, keleshegin keremet kóregendikpen saraptaıdy. Maqalanyń ishinde óte jaqsy oılar aıtylǵan. Bul ásirese qazirgi jastarymyzǵa asa qajet dúnıe. Sondyqtan da Nursultan Nazarbaevtyń «Abaı amanaty» atty maqalasyn der shaǵynda jazylǵan, uly aqynnyń 175 jyldyǵyna oraı shyqqan oqyrmanǵa qajetti maqala dep qaraımyz. Abaı amanatyna adal bolý – ár qazaqtyń paryzy!
Mekemtas MYRZAHMETOV,
abaıtanýshy, Memlekettik syılyqtyń laýreaty, fılologııa ǵylymdarynyń doktory, professor
