Syr óńirinde osy qyzmettiń negizin alǵash qalaǵandar tutanǵan órtti at arbamen sý tasyp, sóndirgen eken. Keıin azamattyq qorǵaý shtaby, bólimder qurylyp, eldiń túkpir-túkpirinde órt sóndirý qyzmeti jandana bastady.
1921 jyly Aral aýdanynda oblystaǵy tuńǵysh órt sóndirý bólimi quryldy. Bes jyldan keıin Qyzylorda qalasynda alǵashqy órt sóndirý komandasy paıda boldy. 1964 jyly Tereńózek aýdanynda kásiptik órt bólimi ashylyp, onda 10 adam qyzmet etipti. Jetpisinshi jyldar basynda Qyzylorda qalasynda órtten qorǵaý ınspeksııasy jasaqtaldy. 1981 jyly órtten qorǵaý bólimi ishki ister basqarmasy qaramaǵyna berilip, alǵashqy eki bólim áskerılendirildi. Al osydan 15 jyl buryn Qyzylorda oblystyq memlekettik órtke qarsy qyzmetiniń basqarmasy oblystyq tótenshe jaǵdaılar salasyndaǵy memlekettik baqylaý jáne qadaǵalaý basqarmasy bolyp quryldy. Arada 3 jyl ótkende qyzmet aıasyn keńeıte túsken qurylym tótenshe jaǵdaılar departamenti ataldy. Qazirgi tańda departament ǵımaratynda sala tarıhynan syr shertetin mýzeı bar.
– Tarıh demekshi, osy qyzmettiń negizi qalanǵan ýaqyttan beri Kenjebaı Jaqypov, Arǵyn Áshirbekov, Arman Tóleýbaev pen Qazbek Tóremanov syndy 4 mamanymyz qyzmet barysynda qaza tapty. Búgingi tańda birqatar kóshe olardyń esimderimen atalyp, eskertkish taqtalary boı kóterdi, mýzeıden oryn berildi. Sonymen birge Aýǵan soǵysyna qatysqan jaýynger qyzmetkerlerimiz ben ardagerlerimizge arnalǵan buryshta qundy jádigerler saqtalǵan, – deıdi Qyzylorda oblysy Tótenshe jaǵdaılar departamentiniń bastyǵy, azamattyq qorǵaý polkovnıgi Baǵdat Danılov.
Jalpy qurylymda 900-ge tarta maman eńbek etýde. Búginge deıin qoǵam qaýipsizdigin kúzetkender arasynan Elbasy 12 órt sóndirýshi men qutqarýshyǵa «Aıbyn» jáne «Erligi úshin» medaldaryn tabys etti. 50-den astam maman memlekettik nagradalardyń ıegerleri boldy.
Qys pen kóktemde arnasy tasıtyn darııa boıy – udaıy mamandar baqylaýynda. Qazir ózen boıynda 56 sý basý aımaǵy anyqtalyp, shamamen 174 myń turǵyny bar 36 myń úıge 411 arnaıy tehnıkasy men 1269 adamy bar 126 mekeme bekitilgen. Muz jarý jumystaryna mamandandyrylǵan mekememen kelisim jasalyp, 84 jınaqtaý jáne 101 qabyldaý evakýasııalyq pýnkt daıyndaldy.
Departament bastyǵynyń aıtýynsha, osy jyly Jańaqorǵan aýdanynda Birlik eldi mekenin kóktemgi tasqyn sýdan qorǵaý úshin 3,5 shaqyrym bolatyn «Birlik» taý arnasyn tazalaý jáne kúsheıtý, túzetý jumystary aıaqtalyp, «Shuqyroı» kólindegi burynnan bar 2 gıdrotehnıkalyq qurylǵy kúrdeli jóndeýden ótip, «Quttyqoja», «Jigerlim» taý arnasy, Aral aýdany Qumbazar eldi mekenindegi «Keńesaryq» kanalynyń ultany tazalandy. Raıym aýyldyq okrýgi, Qyzyljar eldi mekeni tusyndaǵy Syrdarııa ózeniniń «Júsipáli ıini» ýchaskesindegi oń jaǵalaý qorǵanys bógeti taspen bekitildi.
Jyl basynan 532 obektiniń órt qaýipsizdigi jaǵdaıy tekserildi. Tekserý kezinde 1076 tarmaqty quraıtyn órt qaýipsizdigi talaptarynyń buzýshylyǵy anyqtalyp, talapty buzǵan 386 jeke jáne zańdy tulǵaǵa qatysty ákimshilik is qozǵalyp, 2 mln 056 myń 312,5 teńge aıyppul salyndy.
Jospardan tys baqylaý baǵytynda tekserý jumystarynyń qorytyndysymen nusqama talaptaryn oryndamaǵany úshin mekeme basshylaryna QR ÁQBtK 462-baby 3-tarmaǵyna saı 25 hattama toltyrylyp, ákimshilik sotqa joldanǵan. Onyń 20-sy qanaǵattandyrylyp, 7 mln 361 myń 690 teńge aıyppul salyndy. Júrgizilgen profılaktıkalyq jumysqa qaramastan osy jyldyń 9 aıynda oblysta 409 órt oqıǵasy tirkelip, saldarynan 4 adam qaza bolyp, 8 adam jaraqat aldy. Jergilikti atqarýshy organdarmen birlese otyryp memlekettik órtke qarsy qyzmeti joq eldi mekenderde 22 órt sóndirý beketi jasaqtalyp otyr.
Baǵdat Jumauly qutqarýshylar jumysynda kınologııa qyzmetiniń orny erekshe ekenin aıtyp otyr. Oblystaǵy О́rt sóndirý jáne avarııalyq-qutqarý jumystary qyzmetiniń jedel-qutqarý jasaǵy mamandary 5 jylda qutqarýshy ıtter kómegimen 50-den astam adamdy qutqardy. Bir qaraǵanda ońaı kórinetin kınolog qyzmetiniń qıyn tustary jeterlik. Mysaly, ıtti izben júrýge úıretýge shamamen bir nemese bir jarym jyl jattyǵý qajet. Jasaqta bul jumyspen bas qutqarýshy-kınologtar Erjan Ismaıylov pen Qaırat Pirimjanov aınalysady.
Azamattyq qorǵaýdyń salaly bóligi – halyq arasynda úgit-nasıhat jumystaryn júrgizý. Jyl saıyn sýǵa túsý maýsymynda bul baǵyttaǵy jumys jandana túsedi. Keshendi túrde úgitteý-túsindirý jumystary júrgizilgenine qaramastan, osy jyldyń 9 aıynda oblystyń sý aıdyndarynda 21 qaıǵyly oqıǵa tirkelip, 23 adam qaza bolǵan, onyń 7-eýi – bala. Árıne, jaqynynan aıyrylý kimge de ońaı emes. Alaıda bıyl sýǵa ketý oqıǵalary ótken jylmen salystyrǵanda 17,8%-ǵa azaıyp otyr.
El Prezıdenti Qasym-Jomart Toqaevtyń bastamasymen Volonterler jyly dep belgilengen bıylǵy jyl bederinde departamenttiń Daǵdarys ortalyǵynda «Qyzylorda eriktileri» qoǵamdyq qory jáne Jastar resýrstyq ortalyǵynyń ókilderimen kezdesý ótkizilip, yntymaqtastyq týraly memorandýmǵa jáne «123 shaqyrý» jańa jobasyn birlese iske asyrýǵa qol qoıyldy.
Qyzmetkerlerdiń kásibı biliktilikpen qatar, quqyqtyq saýattylyǵyn arttyrý baǵytynda da baǵdarly jumystar jasalýda. 2020 jyldyń 9 aıynda 21 maman biliktiligin arttyryp, 68 órt sóndirýshi qaıta daıarlaýdan ótti. Qazir jyl saıyn 10-ǵa jýyq mektep túlekteriniń bilim men dene daıyndyǵy saraptalyp, Kókshetaý tehnıkalyq ınstıtýtyna oqýǵa joldama beriledi. Kásibı maman daıarlaý maqsatynda 2014 jyldan bastap Táýelsiz memleketter dostastyǵy elderiniń tótenshe jaǵdaılar salasyndaǵy joǵary oqý oryndaryna mektep bitirýshilerdi jiberý jolǵa qoıylǵan. Osy kúnge deıin syrt memleketten 11 jas joǵary oqý ornyn támamdap, óńirdegi qutqarý qurylymyna qyzmetke keldi.
2011-2015 jyldarǵa arnalǵan «Salamatty Qazaqstan» baǵdarlamasyna sáıkes, óńirde kúre joldaǵy jol-kólik oqıǵalary men qaıǵyly jaǵdaılarda jedel den qoıý maqsatynda 2013-2014 jyly «Batys Qytaı – Batys Eýropa» trassasynyń boıynan 3 medısınalyq qutqarý pýnkti ashyldy. Búginde Báıgequm aýylynyń janynan «Shıeli», Iirkól eldi mekeniniń tusynan «Josaly», Áıteke bı eldi mekeninen «Áıteke bı» trassalyq medısınalyq qutqarý pýnktteri jumys jasap, oń nátıje berýde. Trassalyq medısınalyq qutqarý pýnktiniń shuǵyl áreket etý brıgadasy 2020 jyldyń 9 aıynda 105 ret oqıǵa ornyna jedel jetip, 137 adamǵa kómek kórsetken, 41 jolaýshyny qajetti mekenjaıǵa jetkizip, 34-in aýrýhanaǵa jatqyzǵan. Aldaǵy ýaqytta da osyndaı pýnktterdi Qyzylorda men Jezqazǵan qalalary arasyndaǵy «Qyzdyń shubary» tas jolynda, Aral aýdanyndaǵy Qamystybas eldi mekeninde, Jańaqorǵan aýdanyndaǵy Birlik pen Manap aýyldary ortasynan ashý qajettiligi týyndaýda.
Qoǵamda qutqarý qyzmetiniń alar orny erekshe. О́miri qyl ústinde turǵan árbir adamnyń ómirine arasha bolyp, memleket pen qoǵamnyń menshigin saqtap qalý úshin úlken júrek pen tyndyrymdy is-qımyl, kásibı biliktilik, praktıkalyq daıyndyq asa qajet. Muny osy saladaǵy árbir órt sóndirýshi men qutqarýshy, medısına mamandary jaqsy túsinedi. О́mirin qaterge tigip, qoǵam qaýipsizdigin kúzetken sala ókilderi qandaı qurmetke de laıyq.
QYZYLORDA
