Aımaqta memlekettik baǵdarlamalardy júzege asyrýdyń ornyna oǵan bólingen qarjyny jymqyrýshylar da bar
Jambyl oblysynda «aryn satyp asaǵan, eki kún ǵana jasaǵan» bastyqtar kóbeıip tur. Derek pen dáıekke júgineıik. Oblystyq qarjy polısııasy aǵymdaǵy jyldyń 9 aıynda 588 qylmystyq isti anyqtady. Al odan memleketke kelgen zalal 522 mıllıon teńgeni quraǵan. Búginde onyń 298 mıllıon teńgesi óndirilipti.
Aımaqta memlekettik baǵdarlamalardy júzege asyrýdyń ornyna oǵan bólingen qarjyny jymqyrýshylar da bar
Jambyl oblysynda «aryn satyp asaǵan, eki kún ǵana jasaǵan» bastyqtar kóbeıip tur. Derek pen dáıekke júgineıik. Oblystyq qarjy polısııasy aǵymdaǵy jyldyń 9 aıynda 588 qylmystyq isti anyqtady. Al odan memleketke kelgen zalal 522 mıllıon teńgeni quraǵan. Búginde onyń 298 mıllıon teńgesi óndirilipti.
«Dánikennen, qunyqqan jaman». Sybaılas jemqorlyqqa qatysty qylmystardyń óńir boıynsha etek alyp turǵan túri – paraqorlyq bolyp otyr. Máselen, atalǵan merzim ishinde paraqorlyq faktileri boıynsha –18, onyń ishinde para alýdan –14, para berýden –3, paraqorlar arasynda «deldaldyq» rólin atqarǵandar boıynsha –1 derek anyqtalǵan. Mysaly, sóz etip otyrǵan óńirdegi «Qarasý» keden beketiniń 1-shi dárejeli mamany B. Baımenov sot úkimimen 2 jylǵa shartty túrde bas bostandyǵynan aıyryldy. Ol laýazym ıesi bolǵanyna qaramastan 2013 jyldyń 15 jáne 18 naýryzynda azamatsha T.-nyń taýarlaryn shekaradan qaraýsyz, kedergisiz ótkizgeni jáne jalpy «qamqorlyǵy» úshin para alǵan.
Taǵy bir mysal keltireıik. Ústimizdegi jyldyń qańtar aıynda QR UQK Shekara qyzmetiniń Qordaı aýdany aýmaǵynda ornalasqan áskerı bóliminiń «Qarasý» shekara baqylaý júk beketiniń bastyǵy, podpolkovnık A.Sársenbaevqa qatysty QR QK-niń 311-b. 2-b. boıynsha qylmystyq is qozǵaldy. Ol 2012 jyldyń jeltoqsan, 2013 jyldyń qańtar aıynda QR memlekettik shekarasynan halyq tutynatyn taýary bar 59 avtokólikti shekaralyq tekserýsiz, ıaǵnı kedergisiz ótkizgen jáne avtokóliktegi taýar ıelerinen «qamqorlyǵy» úshin para alyp otyrǵan. Almaty garnızony áskerı sotynyń úkimimen A. Sársenbaev 3 jylǵa bas bostandyǵynan aıyryldy.
Qoǵamda alaıaqtyq derekteri de dendep barady. Mysalǵa, QR QK 177-b. 3-b. boıynsha Merki aýdany salyq basqarmasynyń bólim bastyǵy S.-ǵa qatysty qylmystyq is qozǵaldy. Ol 2013 jyldyń 16 kyrkúıeginde qyzmet babyn paıdalanyp «Tıan-Shan» JShS dırektory azamat A.-ny aldap jáne senimine qııanat jasaý jolymen ákimshilik jaýapkershilikke tartpaý úshin ortadaǵy jeke kásipker arqyly somasy 500 myń teńgeni ıemdengen. QR QK 177-b. 2-b. boıynsha jeke kásipkerge de qylmystyq is qozǵaldy.
Memleketimiz úshin «paraqorlarmen» birge, «para berýshilerdiń» áreketteri de qaýipti. Oblysta jyl basynan beri «para berý» boıynsha 3 qylmystyq is qozǵalypty. Mysalǵa, 2013 jyldyń tamyz aıynda sotqa deıingi jeńildetilgen is júrgizý hattamasy boıynsha QR QK-niń 312-b. 2-b. (para berý) boıynsha «Jýaly sý» MKK bastyǵy Q.Momynqulovqa qatysty qylmystyq is qozǵaldy. Ol 2013 jyldyń 1 tamyzynda qarjy polısııasynyń qyzmetkerine tergeý aldy tekseris materıaldary boıynsha durys sheshim qabyldaý úshin 500 myń teńge bergen. Sot úkimimen Q. Momynqulov shartty túrde 3 jylǵa bas bostandyǵynan aıyryldy.
Aǵymdaǵy jyldyń tamyz aıynda qarjy polısııasy Talas aýdandyq prokýratýrasymen birge QR QK 177-b. 3-b. (alaıaqtyq), 314-b. 2-b. (qyzmettik jalǵandyq jasaý) boıynsha Talas aýdany ákimi apparatynyń qarjy sharýashylyq bóliminiń meńgerýshisi Sh.Shymyrovqa qatysty qylmystyq is qozǵady. Ol 2011 jyly memlekettik qyzmetter atqarýǵa ýákiletti adamdarǵa teńestirilgen tulǵa bola turyp, alaıaqtyq jolmen, atalǵan mekeme qyzmetkeriniń kártishkelik shotyna bıýdjettik qarajatty jalaqy esebi retinde aýdaryp, jeke muqtajyna 12,8 mıllıon teńgeni jaratyp jibergen. Sot úkimimen Sh.Shymyrov qylmysker dep tanylyp, 7 jylǵa bas bostandyǵynan aıyryldy.
Aımaqta memlekettik baǵdarlamalardy júzege asyrýdyń ornyna, oǵan bólingen qarjyny jymqyrmaq bolǵan jemqorlar da bar. Búginde, mysaly, «Aq bulaq» memlekettik baǵdarlamasyn júzege asyrý aıasynda birqatar sybaılas jemqorlyq qylmystardyń anyqtalǵany belgili bolyp otyr. Mysalǵa, aǵymdaǵy jyldyń aqpan aıynda «SK Bıik asýlar-2006» JShS basshylaryna qatysty QR QK-niń 176-b. 4-b. (senip tapsyrylǵan bóten múlikti ıemdenip alý nemese ysyrap etý) boıynsha qylmystyq is qozǵaldy. Olar 2011-2012 jyldar aralyǵynda Talas aýdany Oıyq aýylyn sýmen jabdyqtaýǵa qatysty qurylys jumystaryn atqarmaı «Aýyz sý» jáne «Aq bulaq» memlekettik baǵdarlamalary boıynsha bólingen jalpy somasy 81 mıllıon teńgeden asatyn bıýdjettik qarajatty ysyrap etken. Sonyń saldarynan memleketke asa iri kólemde zalal keltirilgen. Osy fakt boıynsha QR QK 315-b. 2-b. (qyzmettegi áreketsizdik) «Talas aýdany ákimdiginiń sáýlet, qala qurylysy jáne qurylys bólimi» KMM bastyǵy B.Baıbolovqa qatysty qylmystyq is qozǵaldy. Ol laýazymdy adam bola turyp, basqa adamdarǵa paıda men artyqshylyqtar berý maqsatymen, 2012 jyly qyzmettik mindetterin oryndamaı, joǵaryda kórsetilgen qurylys jumystarynyń atqarylǵandyǵyn teksermeı qabyldap, atqarylmaǵan jumystary úshin «Aýyz sý» jáne «Aq bulaq» memlekettik baǵdarlamalary boıynsha bólingen bıýdjettik qarajatty «SK Bıik asýlar» JShS-ne aýdarǵan. Talas aýdandyq sotynyń úkimimen B.Baıbolov shartty túrde 1 jylǵa bas bostandyǵynan aıyryldy.
Qazaqta: «Qaraqurt jep qoı semiredi, qansoqta jep ıt semiredi, para jep bı semiredi», degen sóz bar. Aımaqta, shynynda, jemqor bastyqsymaqtar jańbyrdan keıingi sańyraýqulaqtaı kóbeıip barady. Al oǵan tosqaýyl qoıatyn kim? Árıne, temirdeı tártip pen qatal zańǵa júgingen qyraǵy tekserýshiler. О́ıtkeni, Sheraǵań aıtpaqshy: «Zań – memlekettiń toǵyz qabat, tor kózdi saýyty».
Biz oblystyq qarjy polısııasy qyzmetinen osyny baıqadyq.
Kósemáli SÁTTIBAIULY,
«Egemen Qazaqstan».
Jambyl oblysy.
