Rýhanııat • 27 Qazan, 2020

Mahabbat saǵyzy

75 ret kórsetildi

Siz, mahabbat saǵyzyn shaınap pa edińiz?.. Qalaısha?.. О́tken ǵasyrdyń elastıkti retro dámi esińizde joq pa?.. Syrtynda «Love is...» degen jazýy bar súp-súıkimdi sozylmaly tátti she? Tik tórtburyshty kelgen, qyzǵylt óńdi boryqtaı jumsaq zat. Sol ýaqytta seriniń átirindeı hosh ıis tógip, erke-sylqymdy esten tandyrǵan órnekti ónim. Bozbala bitken súıgenine syıǵa berip, sol arqyly sezimin de jetkizgen. Iá-ıá, uıań jigittiń rııasyz peıiliniń dánekeri deseńiz de bolady. Mundaǵy qyzyq saǵyzda emes, onyń qorabyndaǵy sıqyrly sýretterde bolyp otyr ǵoı. Bizdiń de áńgimemizdiń soraby sol edi, negizi.

 

Saǵyz jaıly sóz qaýzaı qalsaq, erte­degi «Eralashtan» estigen áıgili áńgi­me oıymyzǵa oralady. Bala tili bal ǵoı, shirkin! «Nike ne Adidas-tyń kıimi bolmasa, qur saǵyzǵa Otanymdy sata almaımyn» demeýshi me edi? Bal­dyrǵandy táttimen aldap, shekaradan ótýge oqtalǵan qaraqshy osylaısha óz qý­lyǵyna ózi túsetin. Shynynda, jeý­ge jaramsyz tátti oıyn balasynyń al­­danyshy ǵana. Biraq onda qanshama es­telik bar. Sol zamanda saǵyzǵa degen suranys surapyl edi. Tańdaıy kep­kenshe tańnan keshke deıin shaınap, úlpil­detip úrlep, shar jasap oınaıtyn kish­kentaı buzyqtardyń áreketi áli de jadymyzda. Alaqanyna jasyryp, qaı qolynda ekenin tapqansha sulýǵa syr aldyrmaıtyn bozbalanyń júrek lúpilin aıtsańyzshy!?

Júrek lúpili degennen shyǵady, «Love is...» súıkimdi komıksterinde úl­ken mahabbat oqıǵasy buǵynyp jatyr. Qa­ǵazdaǵy áserli beıneler sýretshiniń súıgen jaryna arnalǵanyn bireý bilse, bireý bilmes. Súıispenshilik, adaldyq jáne joǵaltý taqyrybyndaǵy qysqa mátindi sýretter serııasy. Ǵashyqtyq hattarǵa ulasqan móp-móldir mahabbat mınıatıýralary.

«Love is...» bul Jańa Zelandııa eli­niń týmasy, anımasııa sýretshisi Kım Kasalıdiń týyndysy. Ol bala kúninen saıahattaǵandy erekshe jaqsy kórgen eken. 19-ǵa tolǵan shaǵynda armanshyl boıjetken aqyry úıinen uzap, jıhan­gerlik jolǵa túsedi. Jer sharyn tolyq aralaýdy maqsat etken qııalshyl qyz ara­ǵa alty jyl salyp, Kalıfornııaǵa turaq­taıdy. Taǵdyrǵa jazǵany shyǵar, sol ásem shahardan ıtalııalyq azamat Roberto Kasalımen kezdesedi. Amerı­kaǵa jańa qonys aýdarǵan sýretshi dú­nıe­ni shyr aınalyp tappaǵan baqytyn sol qaladan jolyqtyrypty. Qyzyǵy, jigitti bir kórgennen unatyp qalady. Degen­men tabıǵatynan bııazy boıjet­ken ǵashyqtyq nıetin sol sátte bildirýdiń retin tappaıdy-mys. Mine, bul raı alapat sezimniń arbaýyna túsken arýǵa asqaq shabyt syılap, ómirge keremet komıksterdi ákelýine septigin tıgi­zedi. Aqynnyń jubanyshy óleń bolsa, sýretshiniń kóńilge súıenishi kartına emes pe? Endeshe, sulýdyń saǵynysh hattary júrek tolqytpasyna kim kepil!?

Sonymen Kım shaǵyn salfetkalarǵa top-tompaq qyz ben jigittiń qarym-qatynasyn beıneleı bastaıdy. Eshqan­daı boıaýsyz keskindemeler tek eki keıip­­­kerdiń ómirinen syr shertip, ár túr­­li emosııalarmen ádipteledi. «Men ózimniń balań sezimimdi bildirý úshin yqshamdalǵan eskızder jasadym. Bul meniń sezimimniń kúshin sıpattaıtyn emosııalardyń kúndeligin júrgizý sııaq­ty boldy. Aldymen qyzǵa aınalǵan tamshyny saldym. Ol, árıne men! Ondaǵy qyz meniń ǵajaıyp sezimimdi bastan ótkergen adam. Artynan taǵy bir tamshy saldym. Ol – osy sezimge sebep bolǵan bala», deıdi avtor esteliginde.

«Ǵashyqtyń tili – tilsiz til» degendeı Roberto sýretshi sulýǵa sóz salýǵa bata al­­maı, kóńilin qupııa ustaýǵa tyrysady. Alaıda Kım joldaǵan komıksterdi kór­gende kezdesýge asyǵypty. Mahabbat órtine kúıgen eki jas osylaısha otaý qurady. Ekeýi yrymdap Kımniń ata-anasy úılengen shirkeýde nekelesedi. Jas qalyńdyq toı kóılegimen qosa, basyna túımedaqtan táj jasap kıipti. Keıin bul sát onyń komıksterinde de kórinis tapqan.

Roberto áıeliniń óne­rine tań-tama­sha bolyp, shyǵar­mashylyǵyn nasıhat­taýǵa kirisedi. Sóıtip 1970 jy­ly 5 qań­­­­­tar­da tuńǵysh ret «Los Angeles Ti­mes»­­­ ga­zetinde sýretter jarııalanady.­ Ko­­mıkste bala qyzdy «Kım» dep ata­sa, qyz qumǵa «R» áripin beınelegen. Ony­­sy Roberto esiminiń birinshi qaripin meń­­zegeni.

Iá, mahabbat komıks­teriniń birden tanymal bol­ǵany sonshalyq, er­li-zaıyptylar Minikim kor­po­rasııasyn qurady. Onda Ro­berto menedjer bolyp qyz­met atqarady. Sýretter tek jýr­naldarda ǵana emes, kúntizbelerde, plakat­tarda, krýjkalarda, fýtbolkalarda basyla bastaıdy. Tipti Kım Kasalıdiń jyldyq tabysy 5 mıllıon­ fýnt sterlıngti quraǵan. Al «Love is...»­ ónimi álemniń 50 eline sapar shegip, brend­ke aınalady. Mahabbattyń qudiret kú­shi áldılese, dál osylaı áldılesin adam­zatty.

Kım ózin eshqashan naǵyz sýretshimin dep sanamaǵan. 1981 jyly bergen suhbatynda: «Eger meniń tańdaýym bolsa, romantıkalyq ánderdiń avtory bolar edim. Mahabbat ánderi maǵan qatty áser etedi. Áttegen-aıy, ádemi jaza almaımyn, sondyqtan óz sezimimdi bildirýdiń basqa ádisin tańdaýym kerek boldy», deıdi aǵynan jarylyp.

Mahabbat dastanynyń keıipkerleri qarym-qatynastyń ár túrli kezeńderinen ótedi. Tanysýdan bastap erli-zaıyp­ty bolǵanǵa deıingi mereıli mezet­ter­diń barlyǵy ushtasqan. Ol – ol ma, keıip­ker­ler­diń biriniń qaıtys bolýyna deıin kór­setilgen. Oǵan sebep – 1975 jyly Robertoǵa dárigerler tekserisinen keıin, «qaterli isik» dıagnozy qoıylýy. Oıda joqta kelgen indet Kımge úlken soqqy bolyp tıedi. «Ákem meniń jas kezimde qaıtys boldy, sondyqtan Roberto turmysqa shyǵýymdy ótingende: « Ne isteseń de, men úshin uzaq ómir súr­shi» dedim. Ol kúlip, tyrysyp kóre­min dep ýáde berdi», deıdi sýretshi qoljaz­ba­synda.

О́kinishke qaraı Roberto ýádesinde tura almaıdy. Kımniń baqyty uzaqqa sozyl­mady. Ol súıiktisine kóbirek ýa­qyt bólý úshin komıkstermen jumys is­teýdi toqtata turýǵa májbúr bolady. Biraq sýretshi jarymen tabystyrǵan komıks­terden bas tartýdy múldem oılaǵan joq. Berekeli isin aǵylshyn mýltıplıkatory Bıll Asprıge ári qaraı jalǵastyrýdy ótinedi. Bılldiń qylqalamynan týǵan túrli-tústi komıksterdi keıin Reseı, Túr­kııa jáne Ýkraına sýretshileri ilip áketti.

Anglııaǵa qonys aýdarǵan soń Rober­to Kasalı 31 jasynda dúnıeden ozady. Al komıksterde tek qyz ben ekeýi birge otyr­ǵan tuǵyr ǵana qalady. Oqyrmandar muny jaqsy túsingen. Orny tolmas qaıǵynyń artynan qýanysh úıilip, Kım kóp uzamaı sábıli bolady. Brıtandyq gazetter nárestege «Keremet náreste» dep aıdar taǵyp, madaqtama maqalalar ja­zady.

Kúıeýiniń qazasynan keıin Kım ónerden qol úzip ketken joq. Bar ýa­qy­tyn balalarynyń tárbıesi men shyǵar­mashylyǵyna arnady. Alaıda ol da jaman aýrýǵa dýshar bolyp, 55 jasynda baqıǵa attanady. Otbasylyq bızneske úlken uly Stefano ıe bolady. Bıll Asprı kelisimshart boıynsha Kımniń qol­tańbasymen, «Love is...» hıkaıasyn ári qaraı jalǵastyrady. Jyldar almasyp, birte-birte Kım men Robertonyń mahabbat tarıhy umytyla bastaıdy. Endi segiz tilde sóılegen komıkster jas ǵashyqtardyń izgi lebizine ulasyp, mahabbat sımvolyna aınalyp shyǵa keledi.

1990 jyly «Love is...» saǵyzy Túr­kııa men Reseıde óndirile bastady. Ondaǵy kompanııalar Kımniń ıdeıasyn negizge alyp, tátti ónimdi mahabbat afo­rızmderine toly qorapqa qaptap, eksportqa shyǵardy. Qoraptaǵy ártúr­li komıkster qyz ben jigittiń júrek sózindeı áserli móltek mátinge toly. Taýardyń ótimdiligin arttyryp turǵan Kım negizin qalap ketken súıkimdi ko­mıks­ter ekeni keıinnen álemge máshhúr boldy.

Mine, talaı márte ro­man­tıkalyq kesh­terdiń sánine aınalǵan saǵyz­dyń shyǵý ta­rıhy osyndaı. Siz de mahab­bat saǵy­zyn shaınaǵan bo­lar­syz? Esińizge túsirip kó­­rińizshi?

 

Sońǵy jańalyqtar

Aısberg aqıqaty

Ádebıet • Keshe

Joq kitapty izdeý

Ádebıet • Keshe

Krest-kedergi...

Ádebıet • Keshe

Zaısanda mal qyrylyp jatyr

Aımaqtar • Keshe

Uqsas jańalyqtar