KEMShILIKKE KEŃShILIK JASAÝǴA BOLMAIDY

Oblysta 2008 jylmen salystyrǵanda ana ólimi 2 esege kóbeıgen Jambyl oblysynyń ákimi Qanat Bozymbaev halyq aldynda esep berip, densaýlyq saqtaý salasyna toqtalǵanda memleket úshin adam densaýlyǵy óte qymbat qazyna ekenine mańyz bere kelip, aımaq turǵyndaryn týberkýlez, júrek-qan tamyry, onkolo­gııa aýrýlary alańdatyp otyrǵanyn ashyq aıtqan. – Másele bar. Ony halyqtan jasyrmaı aıtý qajet. Oblysta 18526 adam ókpe aýrýymen aýyrady. Árbir 57-shi adam aýrý juqtyrý qaýpi bar aımaqta ómir súrip otyr deýge bolady. Mysaly, Qordaı aýylynda elýinshi jyl­­dary salynǵan eski ókpe aýrýhanasy týra mekteptiń ir­gesi­ne ornalasqan. Týberkýlezben aýrýdyń aldyn alýdyń pármendi sharalary qajet. Sondaı-aq, ana men bala ólimi alańdatady. Oblysta 2008 jylmen salys­tyrǵanda, ana ólimi 2 esege kóbeıgen. Buǵan jol berýge bolmaıdy. Bul – demografııalyq másele. Son­dyq­tan bul salaǵa erekshe nazar aýdaryp, dárigerlerdiń jaýapker­shiligi qatań túrde qaralady, – degen oblys basshysy densaýlyq saqtaý sala­syndaǵy kemshilikterdi joıý úshin aldaǵy ýaqytta qoldan kelgen jaǵdaıdyń bárin jasaýǵa daıyn ekenin jetkizgen. Ákim sózin bosqa shyǵyndamapty. Esep bergennen keıin arada eki jarym aı ótkende, ıaǵnı kúni keshe oblys­tyq densaýlyq saqtaý basqarmasynyń bastyǵy V. Ovsıan­nıkovty qyzmetinen bosatyp, onyń ornyna otyz jeti jastaǵy Jandos Nádirov degen azamatty taǵaıyn­dady. Jas basshy Almatydan keldi. Qazaqtyń memleket­tik medısınalyq ýnıversıtetin “dáriger pedıatr” jáne Qazaq ulttyq pedagogıkalyq ýnıversıtetin “marketolog” mamandyqtary boıynsha bitiripti. Alma­­ty qalalyq №1 balalar klınıkalyq aýrýhana­synda dáriger-hırýrg, Qazaq ulttyq medısına ýnıversıteti­niń hırýr­gııa­sy kafedra­synyń assıstenti, Densaýlyq saqtaý mı­nıstrliginiń medısınalyq qyzmet sapasyn baqylaý ko­mıtetiniń Almaty qalasy boıynsha bas mamany, Al­maty qala­syndaǵy Densaýlyq saqtaý mınıstrliginiń densaýlyq saqtaýdy damytý ınstı­týty­nyń avtomattan­dyrylǵan biryńǵaı ortalyǵynyń jetekshisi, Almaty qalalyq qan ortalyǵynyń dırektory qyzmetterin atqarypty. Eńbek ótilinen kórip otyrǵandaryńyzdaı, az ýaqytta biraz belesterden ótken. Aıtpaǵymyz da osy, “jas kelse iske” degendeı, bir mıllıonnan astam halqy bar óńir turǵyndarynyń densaýlyǵyna jaýap beretin sala basshysynyń kim ekenin, onyń qandaı qyzmettik joldan ótkenin halyq bilsin degen áńgime. Sonymen... О́tken jyly densaýlyq saqtaý júıesin damytýǵa bıýdjet shyǵyndary 22,0 mlrd. teńgeni qurapty. Bul 2008 jylǵy deńgeıden 32 paıyzǵa joǵary. Onyń ishinde tegin medısınalyq kómektiń kepildendirilgen kólemin qamta­ma­syz etý – 16,8 mlrd. teńgege, ıaǵnı 32,3 paıyzǵa ósken. Sondaı-aq, ótken jyly “100 mektep, 100 aýrýhana” jobasy sheńberinde quny 1,8 mlrd. teńgeni quraıtyn 4 densaýlyq saqtaý nysandarynyń qurylysy (Tóle bı aýylyndaǵy ortalyq aýdandyq aýrýhana, Asa aýyly men Taraz qalasynda emhanalar jáne Taraz qalasyn­daǵy oblystyq qan ortalyǵy) jalǵasyn tapqan. Oblystyq bıýdjet qarajaty esebinen 481,9 mln. teńgege aýdandarda aýyl turǵyndaryna birinshi medısı­nalyq-sanıtarlyq kómek kórsetý boıynsha densaýlyq saqtaý nysandarynyń, T.Rysqulov atyndaǵy aýdannyń Qulan aýylyndaǵy týberkýlezge qarsy dıspanserdiń jáne Taraz qalasyndaǵy oblystyq onkologııalyq dıs­panser úshin elektr berý jelisiniń jáne transfor­mator­lyq kishi stansasynyń qurylysy júzege asyry­lyp, 13 medısınalyq pýnkt jáne 4 dárigerlik ambýla­to­rııa, týberkýlezge qarsy dıspanser paıdalanýǵa engizilipti. Aýyldyq jerdegi aýrýhanalarda ornalastyrylǵan tósek sany 20-ǵa artyp, oblys ortalyǵyndaǵy temir jol aýrý­hanasynda 50 tósekke memlekettik tapsyrys berilipti. Oblystyq aýrýhanada 20 tósekke arnalǵan kardıo­hı­rýrgııa bólimshesi ashylyp, qalalyq emhanada ambýla­torııalyq hırýrgııa ortalyǵy uıymdastyrylǵan. Densaýlyq saqtaý nysandaryn sáıkestendirý maqsatynda oblystyq onkologııalyq dıspanseri sáýle dıagnostıkasynyń qazirgi zamanǵy apparattarymen qaıta jaraqtandyrylyp, sanıtarlyq avıasııa qyzmetiniń nyǵaıtylýy da kóńil qýantady. Minekı, oblysta densaýlyq saqtaý salasyna bólinetin qarjynyń az emes ekeni osy maǵlumattardan anyq kóri­nip tur. Tipti, jyl saıyn kóbeıip kele jatyr. Gáp – sony tıimdi paıdalanýda. Qyrýar qarjynyń basqa maqsattarǵa jumsalyp, talan-tarajǵa ushyramaýyn qadaǵalaýda. О́ıt­keni, “almaqtyń da salmaǵy bar” degendeı, salaǵa bólinip jatqan qarjynyń árbir tıynynyń artynda adam taǵdyry, ana men bala ómiri tur. Biraq soǵan qaramastan, osy salany basqarǵan keıbir basshylardyń halyq den­saýlyǵyna dep memleket bólgen qyrýar qarjyny bas paı­dasyna jaratyp, qylmystyq jaýapkershilikke tartylǵan­dary da bar. Sonymen birge, keıbir dárigerlerdiń halyqqa sapaly medısınalyq qyzmet kórsetýde kemshilikterge jol berip otyrǵandary ótirik emes. Salǵyrttyq pen salaqtyq ta kóptep kezdesedi. Buǵan Taraz, Jýaly, Merki aýdan­daryndaǵy aýrýhanalarda oryn alǵan keleńsiz jáıtter mysal bola alady. Kósemáli SÁTTIBAIULY, Jambyl oblysy.