Tań syz bere jalyndap turǵan jastar jumystaryn ysyryp tastap, alańǵa jınaldy. Bar maqsattary «qazaqtyń jerin qazaq basqarýy kerek» degen uran ǵana. Qoldaryna qarý túgili qaıla-kúrek alǵan joq. Beıbit sherý. Keıbireýler «Meniń Qazaqstanym!» ánin shyrqady, endi biri «ár ultqa óz basshysy» dep urandatty. Abaı kóshesin boılap alańǵa qaraı bettep keledi. Top bastap bara jatqan eshkim joq. Alańǵa jaqyndaǵan saıyn urandaǵan jastardyń daýystary qulaq túbinen estilgendeı. Daýys zoraıtqyshpen pagondylar da buıyra sóıleıdi.
- Qarańdar, Roza Baǵlanova emes pe?! – dedi Jamsappen qatarlasyp kele jatqan jigitterdiń biri.
Qazaqtyń tanymal ánshileri Roza Baǵlanova, Ermek Serkebaevtar minberge shyǵyp, alańǵa jınalǵan jastarǵa tynyshtyqtyń mańyzdy ekenin túsindirmek bolǵan... Halyqty qorshap turǵan qarýly áskerıler bir ýaqytta jaýǵa umytylǵandaı jastardy tarpa bas saldy. Beıbit sherýge shyqqan halyq mundaıdy kútpegen edi. Qoldaryndaǵy rezeńke taıaqty bas-kóz demeı ońdy-soldy silteı jóneldi. Jastar qarap tursyn ba, qarsylasty. Qoldaryna túsken taıaq, temir-tersek, tas-betonmen urdy. Jamsap pen Ivan qatarlasa turyp, birneshe sarbazdy eseńgiretken. Ivan da syryqtaı shymyr jigit. Soqqysy joıqyn. Kaskaly soldattardyń ózin bir-bir uryp qulata berdi.
Jas qyz-jigitter namysty qoldan bermek emes. Sony túsingen áskerıler órt sóndirý kóligimen kelip, qystyń aıazynda sý shashqan. Bir jaǵynan abalatyp ovcharkalaryn ustap tur. Sol kezde ǵana halyq alańnan alystaı bastaǵan. Soqqy alyp, talyqsyp jatqandardy shendiler sol jerden alyp ketip túrmege tyqqan. Jamsap Hamzın bul kúni sytylyp shyǵyp, baılanys tehnıkýmynyń jataqhanasynda boı tasalaǵan. Jetiaraldyq jastardyń bári sonda jınalypty. Ishinara aýyr soqqy alǵandar da bar.
18 jeltoqsan. Jamsap tań qarańǵysyna deıin kóz ilmedi. «Qazaqtyń basyda áńgir taıaq oınaǵaly qaı zaman?! Etek-jeńdi jıyp, el bolatyn ýaqyt keldi» degen oılar maza bermeı dóńbekship shyqqan. Jamsaptaı jastardyń keýdelerinde namys qaınap, kózderinde ot oınap turǵan shaqtary. Toptasyp alyp, taǵy alańǵa bettedi. Aldarynan kese kóldeneń shyqqan sarbazdar keshegilerdeı emes, áldeqaıda kúshtirek bolyp shyqty. Biri soǵyp qulatsa, ekinshisi búıirden kerzi etikpen teýip óte shyqty. Túri orys bolǵanymen, qany qazaq Ivannyń da áli kelmedi bul joly. Shynyqqan desanttary qoısyn ba?! Qoldaryn qaıyryp, kólikke tıep áketip jatty.
Jamsap Hamzın Nıkolsk bazarynyń janyndaǵy túrmege tústi. Ala kóleńke túrmeniń ishi áp-sátte qazaq jastaryna toldy da ketti. Esik jaqta susty kózderin qadap mılısıonerler tur.
- Nemister ala almaǵanda sender ne isteımin dep tursyńdar? – dep sańq etti kózi shúńireıgen bir mılısıoner.
- Nas za fashısta schıtaesh?! – degen Jamsap kúrzi judyryǵymen qulaq-shekeden salyp jiberdi. Basqalary japa-tarmaǵaı Jamsapty jyǵyp alyp, aıaýsyz tepkiledi. Tar qapasta arasha túsýge eshkimniń batyly da barmaǵan. Jamsap bir aptadan soń ǵana óz-ózine keldi. Esin jısa, kameraǵa sebilgen hlor denesine ábden sińip alǵan eken.
Sol ýaqytta dostary Jamsap Hamzındi izdep, Almatyny alas urǵan. Mılısııa bólimderin túgendep, aýrýhanalardy aralaǵan. Qyl aıaǵy morgke deıin baryp suraý salǵan. Jylt etken aqparat bolmady. Amaldary taýsylǵan soń jora-joldastary iz-tússiz joǵalǵandardyń tizimine engizgen.
Mılısıonerler Jamsaptyń esin jıyp, aıaǵynan tik turǵanyn kórgen soń kýáligin alyp kelýge bosatady. Olardyń oıy - qylmystyq is ashyp, qaǵazdardy sotqa joldamaqshy. Pogondylardyń jospary Jamsaptyń oıyna kirip-shyqpaǵanymen, kýáligine barǵanda janyndaǵy dostary birden túsine qoıǵan. Sóıtip ony jýyndyryp-shaıyndyryp, kostıým-shalbar, sándi palto kıgizip jibergen. Sonda mılısııa qyzmetkerleri «qamaýǵa alynǵan adam basqa edi» degendeı, is qozǵamaǵan. Tek ǵana buzaqylyǵy úshin 15 táýlikke temir torǵa toǵytypty. Eń ókinishtisi, organnyń qyzmetkerleri qoıyp bergen kýáligindegi tańba ómirine úlken kedergisin keltirgen. Elimiz táýelsizdigin alǵansha birde-bir jer jumysqa qabyldamaǵan. Basqa bireýler aqtalyp, memlekettiń óteýi retinde baspanaly bolyp jatsa, J. Hamzınniń ómiri eleýsiz aýylda ótip jatty. Alaıda, Jamsaptyń júregi shynymen de «ultym» dep soǵady. Almatyda «qazaqqa jer bermedi» dep ashtyq jarııalaǵan jeteýdiń biri de osy Jamsap Hamzın bola-tuǵyn. Sonyń nátıjesinde qazaqtar jer alyp, úı soǵyp jatqanda Jamsapqa qıqym jer buıyrmaǵan. Bári sol, kýáligindegi tańbanyń kesiri edi. Búginde ol qart anasymen birge Glýbokoe aýdany, Perevalnoe aýylynda turyp jatyr.
Shyǵys Qazaqstan oblysy
