Sýretti túsirgen Rafhat Halelov
Nátıjesinde, «Komých» Kúnshyǵys Alashorda áskerine 2 mln som aqsha, 3000 áskerge kıim-keshek, qarý-jaraq berdi. Al Kúnbatys Alashordaǵa 2000 myltyq, 37 pýlemet, 2 zeńbirek, 2 avtomobıl berdi», deıdi («Egemen Qazaqstan», 20 naýryz 2018).
Joǵaryda aıtylǵan 2 avtomobıldiń birin – Kúnbatys alashordashylar kósemi Jahansha taqymdaǵan eken. Sońǵy jyldary óńirde «Jahansha mingen mersedes qaıda?» degen suraq týyndaýda.
Bul másele jaıly 2013 jyly Oral qalasynda jaryq kórgen «Dana» jýrnalynyń 7-shi sanynda: «Jahansha mingen mersedes markaly jeńil kólik Jympıty topyraǵyn basqan tuńǵysh mashına. Bir qyzyǵy, 1919 jyly Oıyl ýálaıat úkimeti Qyzylqoǵaǵa kóshkende, kóshpen birge jalǵyz mashına ketken eken. Al ózine tıesili kólikti Jahansha alashordanyń barlyq qujattarymen birge bir túnde jasyryp kómip tastaǵan», degen derek jazylypty.
Jýyqta Oral qalasyna barǵan saparymyzda Kúnbatys Alashorda jaıly zerttegen ǵalymnyń biri Dámetken Súleımenovadan suraǵanymyzda: – Bul oqıǵa júz paıyz shyndyq. Tipti muny Jahansha atamyzǵa belnemere bolyp keletin týysqany Bısenǵalı Qýanyshálıevtiń ózi rastap otyr, – dese, belgili ólketanýshy Jaısań Aqbaı: «Jympıty óńirinde áli kúnge deıin aıtylatyn, bala kúnimizden estigen bir áńgime bar. Ol – Jahanshanyń mashınasy qupııa qujattarmen birge kómilgendigi. Mashınany kómgen – mylqaý kórikshi-usta eken. El aýzyndaǵy áńgimege qaraǵanda, semiz jylqyny soıyp, úlken-úlken kıizderdi jylqy maıyna toǵytyp, mashınany soǵan orap kómgen» dep jazypty («Dana» jýrnaly, 2013 j. №7).
О́tken jyldary batysqazaqstandyq yntaly top Jahansha jasyrǵan mashınany izdeý úshin arnaıy ekspedısııa qurýdy da josparlaǵanymen, oǵan myna pandemııa kesirin tıgizgen syńaıly. Dese de bul talpynys izsiz qalmaǵan kórinedi. Jýyqta ǵana Batys Qazaqstan oblysy Qaratóbe aýdanynda ashylǵan «Alash jáne Qaıyrjan Hasanovtyń tarıhı-ólketaný mýzeıi» tórine Jahansha mingen mersedestiń maketi qoıylypty.
– Bul maketti jasamas buryn, – deıdi mýzeıdi salǵan aǵaıyndylardyń biri Nurjan Qaıyrjanuly: «Jahansha atamyz mingen mersedestiń markasy qandaı, ol qaı jyly óndirildi degen suraqtarǵa jaýap izdedik. Sóıtip mamandarmen aqyldasyp, qujat boıynsha izdeý saldyq. Nátıjesinde, Jympıty topyraǵynda kómilgen mersedes 1912 jyly óndirilgen model ekenin anyqtadyq. Sóıtip ótken tarıhty jańǵyrtý maqsatynda onyń maketin jasap mýzeıge qoıdyq», deıdi.
