Amantaı Káken: Bizde balalyq dáýren bolǵan joq

О́tken ǵasyr basynda alash arystary jaıly daryndy aqyn Sultanmahmut Toraıǵyrov «hal­qy úshin sham qylǵan júrek ma­ıyn» dep aıtqany sııaqty, týǵan jurtynyń aqtańdaq tarıhyna tereń úńilip, shejiresi shyrmaýly sherli jyldardyń aqıqatyn aıta bilgen qarymdy qalamger, qajyrly jýrnalıst Amantaı aǵamyz búginde seksenniń seńgi­rine shyǵyp otyr.

Osy oraıda, atamyz qazaq­tyń «aǵadan aqyl, iniden izet» áde­bi boıynsha, jeti múshelge jete­ǵabyl jasqa jetken qarııaǵa sálem bere baryp, ardaqty aqsaqalmen órbitken áńgime jelisin basylym oqyrmandaryna usynyp otyrmyz.

– Amantaı Ǵazezuly, eki­niń biri jete bermeıtin seksen deı­tin seńgirdiń bıigine shyǵyp­syz, mereı jasyńyz qutty bol­syn!

– Rahmet.

– Lajy bolsa, áńgimeni ózi­ńiz­­diń ósken orta, ómir súrgen qoǵam, kórgen tárbıe, uqqan ónege... degendeı, balalyq shaǵy­ńyzdyń baıandy kúnderinen bastasaq deımin. Bárin túgeldeı baıandaý múmkin emes árıne, dese de kókteı sholyp aıtyp ótseńiz.

– Men 1941 jyly aqpan aıy­nyń birinshi juldyzynda Aq­mo­la oblysyna qarasty Aqsý keni­­shinde kóp balaly otbasynda týyppyn. Ákem Ǵazez Ekinshi dú­nıe­júzilik soǵysqa qatysqan maı­danger edi. Urys dalasynda aýyr jaralanyp, elge jalǵyz basy aman oralǵan eken. Onysyna qaramaı kóp jyl shahtada qara jumys istedi. Jaryqtyq minezge baı adam edi. Eseıý jyldary qy­zyl men aqtyń qyrǵyny, kám­peske, asharshylyq sııaqty náý­bettiń ótinde ótkendikten bolar, shúkir­shiligi mol, toqtyqqa tó­besi kóterilip tolyp ketpeıtin, joq­tyqqa eńsesi jonylyp juqa­ryp ketpeıtin jan edi. Ásirese, o ki­siniń uqyptylyǵy men yjda­hat­tylyǵy arqasynda el qatarly ómir súrdik.

Eger boıymda jaqsy qasıet, jaǵymdy qylyqtar bol­sa, áke tárbıesi men ósken orta­nyń ónegesi dep paıymdar edim. Al sheshem jaryqtyqtyń aty – Alma. «Ash qalmadym, arǵymaq minbedim» dep Qanaı sheshen aıt­qandaı, osy anamyzdyń arqasynda ónegeli ómir kórip, ón boıymyzǵa tekti tárbıeniń nárin sińirip óstik. Sóıtse de, balalyq shaǵym tym baıandy boldy dep aıta almaımyn. «Bolashaqta baqytty ómir súrý úshin, baqytsyz balalyq kerek» degendeı, meniń baýyr jazyp, bas kótergen balalyq shaq, bal kún­derim qan maıdannyń qasiretti jyldaryna tap keldi.

Qazaqtyń úlken qalamgeri Qa­­dyr Myrzalıevtiń jazbasynan oqyǵanym bar edi. – Soǵys jyl­dary deıdi Qadekeń. – Ájem kúnde jatarda «E, Jaratqan osy kúnime shúkir» dep rıza keıipte duǵa jasaıtyn. Men «Kúıeýi so­ǵysta júr, aǵasy men inisinen qa­ra qaǵaz keldi, nesine shúkir etedi» dep oılaýshy edim. Bir kú­ni osy jaıly suraǵanymda, ájem: «Budan da qıyn kúnder bolýy múmkin, sol úshin shúkirshilik etem» dedi, – dep jazady. Aıtaıyn degenim – bizdiń býyn besikten beli shyqpaı-aq joǵarydaǵydaı shúkir­shilikti kórip ósti. Qysqasy, biz­de balalyq dáýren bolǵan joq. Shyńdalyp óstik. Eńbekke erte aralastyq.

– «Eńbekke erte aralastyq» demekshi, orta mektepti bitir­gen soń anda-mynda oqý-toqý izdep júr­­meı, birden óndiriske or­nalas­tyńyz...

– Solaı boldy. О́ıtkeni, bizdiń aǵaıyndar qonys tepken shaǵyn aýyl tek bir rýdan órbıtin bir-biri­men atalas, týys-jekjattar edi. Basqalar ony «Báısúgir» aýy­­ly dep ataıtyn. Sol tusta qalyptasqan aǵaıynaralyq ja­zylmaǵan tártip boıynsha, árbir erjet­ken azamat alysqa ketpeı ata-anasyna qolǵanat bolýy tıis sııaq­ty seziletin. Onyń ústine ákeı jaryqtyq ekinshi toptaǵy múgedek bolǵandyqtan olardy tastap, otbasy oshaq qasynan alysqa ketý jaıly oılamadym da.

Sóıtip, 1960 jyldary Aqsý kenishiniń bas karerine elek­trık bolyp jumysqa ornalas­tym. Eki jyldaı tájirıbeli mamanǵa kómekshi bolyp júrdim de, jumystyń qyr-syryna qa­nyq­qan soń óz aldyna qyzmet atqa­ratyndaı dárejege jettim. Sóıtip, júrgende bes jyl óte shyqty. Altynshy jylǵa aıaq bas­qanda óndiris basshylary ma­ǵan mekemeniń bastaýysh komsomol uıymynyń hatshysy degen ájepteýir laýazym berip qoı­dy. Bul ózi kádimgideı saıası naý­qanǵa toly jumys. Ásirese, saıa­sı úgit-nasıhatqa erekshe mán beri­ledi. Onyń kózi – gazet-jýrnal. Iаǵnı, qazirgi tilmen aıtqanda bu­­qara­lyq aqparat quraldary. Bir jaǵy belsendi jastardy ta­nytý, ekinshiden, óndiristiń je­tis­tigin qoǵamǵa qulaǵdar etý maq­­­satynda oblystyq deńgeıdegi ba­­sylymdarǵa maqala jazatyn ádet taýyp aldym. Keıin osy is – me­niń jazý-syzýǵa degen qush­tar­lyǵymdy oıatty. «Dándegen qar­saq qulaǵymen in qazady» degendeı, alǵashqy jazbalarym gazet betine shyqqan saıyn boıymda kádimgideı jelpinis, jazýǵa degen ynta oıandy.

Málimet úshin aıta keteıin, sol tusta elimizdiń soltústik bes oblysy – Kókshetaý, Qostanaı, Pavlodar, Aqmola, Soltústik Qa­zaqstandy biriktirip «Tyń ól­kesi» degen jańa qurylym paıda boldy da, bes oblystaǵy qazaq ga­zetteri jabylyp, olardyń ornyna «Tyń ólkesi» degen gazet shyqty. Osy gazetke maqalalar jiberip turdym.

– Túsinikti. Sóıtip, jaza-jaza jýrnalıst boldyńyz... Siz­di bul kásipke baýlyǵan ustaz­da­ryńyz kim?

 – Birden taıpalǵan jýrnalıst bolyp kete qoıǵan joqpyn. Aǵalarǵa elikteý, olardyń jaz­ǵan jaqsy dúnıelerine tamsa­ný meniń de basymnan ótti. An­da-sanda shalǵaıda jatqan aýy­ly­myzǵa oblystyq, respýblıkalyq deńgeıdegi jýrnalıster keledi. Olarǵa qyzyǵa qaraımyz. Aıtqan áńgimelerin tyńdap, sóz saptasyna, minez-qulqyna, júris-turysyna elikteımiz... Deı tursaq ta, ózim úlgi tutqan, tálimin alyp, sharapatyna bólengen eki adam boldy. Birinshisi – maıdanger jazýshy-jýrnalıst Ásken Nábıev bolsa, ekinshisi – sol tusta «Sosıalıstik Qazaqstan» gazetiniń Tyń ólkesin jaýaptanǵan menshikti tilshisi Oraqbaı Smaǵulov degen aǵaı edi.

Onyń syrtynda Ásekeńniń tý­ǵan aǵasy, kezinde Túrkistan le­gıo­nynda bolǵan Maqsut Ná­bıev bizdiń úımen kórshi turdy. Ja­zýshy aǵamyz aýylǵa kelgen saıyn «Ǵazız aǵaıǵa sálem bereıin» dep, bizdiń úıge únemi kirip shyǵatyn. Onymen qoımaı meniń gazetke shyqqan birli-jarym habar-osharymdy baıqap júretin kórinedi.Ushyrasqan saıyn: «Redaksııamen baılanysyńdy úzbe, jazyp tur, kómek kerek bolsa aıt, uıalma» dep, qoldap-qolpashtap, aqyl-ke­ńesin berip jatatyn.

Al Oraqbaı aǵamen qalaı ta­­­nysqanymdy aıtaıyn. Birde Ásken aǵa gazet taratý naýqanymen kelgende janyndaǵy joldasyn: «Sosıalıstik Qazaqstan» gaze­ti­nen. Oraqbaı Smaǵulov» dep ta­nystyrdy. Elimizdiń bas gazeti – «Sosıalıstik Qazaqstannyń» Aq­mola oblysyndaǵy arnaýly ókili retinde osy jaýapty qyz­­metti minsiz atqarǵan aǵa­myz­­dyń ártúrli taqyrypqa jazǵan súbeli materıaldarynan bylaıǵy jurt jaqsy habardar edi. Osy kisi maǵan «Sosıalıstik Qazaqstan» gazetiniń jergilikti tilshisi» degen kýálik alyp berip, mańyzdy taqyryptardy qaýzap, shyńdalýyma jol ashsa, «Tyń ólkesi» gazetiniń qyzmetkeri, aqyn Nurǵoja Orazov gazette jaryq kórgen «Dostyq ázil» bu­ryshyna: «Karerden bizdiń Ká­kenov, Tabysty tur ákelip, Kárilerge jolamaı, Jastardy júr kóterip» dep jazǵany bar. Bunyń ózi «aryq atqa «shúý» de­gendeı» úlken demeý boldy. Meni baspasózge bir taban jaqyn­datqandaı áser etti.

– Áńgimeńizge qarasam, aýyl­dyń elektrık-komsorgy kásibı jýrnalıstıkaǵa qaraı bettep kele jatqan sııaqtysyz, biraq ne sebepten kúrt burylyp, mem­lekettik qaýipsizdik salasyna oıystyńyz?

– Rasyn aıtsam, ol kezde mende kásibı jýrnalıst bolýdan bas­qa dittegen maqsat joq-tyn. Tip­ti KazGÝ-diń jýrnalıstıka fa­kýltetin syrttaı oqyp bitirip al­dym. 1965 jyly respýblıka tarıhynda bolǵan iri ózgeris bolyp bes jyl buryn qurylǵan «Tyń ólkesi» taratylyp, burynǵy ob­lystar qaıta qalpyna keldi. Bes jyl buryn jabylyp qalǵan qazaq tildi gazetter qaıta ashyldy. Sóıtip bizdiń Aqmola oblysy «Kommýnızm nury» deıtin ga­zetke ıe boldy. 1966 jyly osy ba­sylymǵa tilshi bolyp orna­las­tym. Keshikpeı bólim meńge­rýshisi boldym. Osylaı júrip jattyq...

Sodan oılamaǵan jerden usy­nys tústi. Bul 1973 jyly bolatyn. Sol kezde qalyptasqan júıe bo­ıynsha memlekettik qaýipsizdik salasyna óndiriste jumys istegen, komsomol, partııalyq qyzmetke beıimi bar, bir sózben aıtqanda ómirde ysylǵan azamattardy qa­byldaý naýqany júrip jatypty. Sodan tańdaý maǵan túsken. Qysqasy, Selınograd oblystyq par­tııa komıteti bıýrosynyń qaý­lysymen memlekettik qaýipsizdik salasyna, áskerı qyzmetke shaqy­ryldym.

Meniń jýrnalıstıkaǵa úsh qaı­nasa sorpasy qosylmaıtyn qyzmetke ketip bara jatqanymdy eskerip, ózim eńbek etip júrgen re­daksııa ujymy sáttilik ti­lep resmı shyǵaryp salý hatyn jol­daǵany bar. Bul qujat ómi­rim­niń bir belesindeı, jeke arhı­vimde áli saqtaýly tur. Onda: «Sen qoǵamdyq jumysqa belse­ne aralasyp, berilgen tap­syr­many bekem oryndaıtyn tııa­naqtylyǵyńmen tanyldyń. Kol­lektıvte juǵymdy, joldastar arasynda bedeldi azamatsyń, taza kommýnıssiń. Ustamdy mineziń, baısaldy áreketiń seni taǵy bir talap bıigine shaqyryp, úlken isterge jeteleı tartady. Seni qa­nattandyryp ushyrǵan redaksııa kollektıvi saǵan árdaıym sát sapar, myqty densaýlyq, zor izdenis jolyn tileıdi» dep jazylǵan.

Keshikpeı Máskeý qalasyn­daǵy F.E.Dzerjınskıı atyndaǵy KSRO Memlekettik qaýipsizdik joǵary mektebine oqýǵa atta­nyp, eki jyl daıyndyqtan ót­tim. Qaýipsizdik qyzmetkeri re­tin­de alǵashqy eńbek jolymdy Jez­qazǵanda bastap, Shymkent jáne Aqmola oblystarynda jal­ǵastyrdym. Bul qyzmetti de aby­roıly atqardym. KOKP Orta­lyq Komıteti Saıası bıýro­sy­nyń múshesi, Memlekettik qaýip­sizdik komıtetiniń tóraǵasy V.M.Chebrıkovtyń buıryǵymen maǵan «polkovnık» sheni berildi.

– Qyzyq bolǵanda, Memle­ket­tik qaýipsizdik salasy ózderi tańdap alǵan qyzmetkeri keıin bul salanyń túpsiz apanynda jat­qan arhıvtik qujattarmen ta­nysyp, halqymyz bastan kesh­­ken aqtańdaqtardy arshyp alyp, sóıletedi dep oılamaǵan bolar. Ásirese, sizdiń «Túrkistan legıony» jaıynda jazǵan zertteý eńbegińiz bir tóbe. Suraıyn degenim – dál osy taqyrypty qaýzaýyńyzǵa ne túrtki boldy?

– Joǵaryda aıtqanyndaı, Ekin­shi dúnıejúzilik soǵysqa qa­ty­syp, nemisterdiń qolyna tú­sip, keıin «Túrkistan legıony» sapynda bolǵan bizge ári aǵaıyn, ári kórshi Maqsut Nábıevti kózim kórdi. Erjetip, etek basqan sát­ten osy kisiniń áńgimelerin tyń­dap, soǵystyń biz bile ber­meı­tin kóleńkeli tustaryn ańǵar­­ǵandaı boldym. Aǵamyz Túrkis­tan legıonynda «qazaqtyń Pa­ga­nınıi» atanǵan skrıpkashy Áı­ti­kesh Tolǵanbaev, belgili án­shi Muhambetqalı Batyrgereev, qa­lam­ger azamattar Álı Asqar, Májıt Aıapbek, Májıt Aıtbaev, Máýlikesh Qaıboldın, Hamza Ab­dýllın jáne t.b-larmen birge bolypty. Bertinde Stalın ólip «jy­lymyq» jyldardyń jy­ly le­bi eskende keńes túrmesi­nen tiri oralǵan legıonerler bir-biri­men aralasyp júrdi. Áli esim­­de bir kúni Maqsut aǵamyzdy Al­matydan jazýshy Hamza Abdýl­lın izdep keldi. Hamzekeń ata­ǵy dardaı úlken jazýshy, ári grý­zın aqyny Shota Rýstavelıdiń ­«Jol­barys tondy jıhankez» das­­ta­nyn qazaqsha sóıletken ata­ǵy bar...

Eki aǵamyz kúndi túnge jalǵap áńgime aıtady. Sátin salǵanda maǵan qos legıonerdiń áńgimesin tyńdaý baqyty buıyrdy. Eskileý «Ýral» motosıklim bar edi, qos qa­rııany otyrǵyzyp alyp, dala­nyń quba shańyn burqyratyp shap­qylaımyn kep. Ýaqyt óte kele es­tigen dúnıelerim kókeıimde kók­tep, atalǵan taqyrypty qaýza­ýyma negiz bolǵany anyq.

– Jalpy osy legıon máse­le­sinde, Ekinshi dúnıejúzilik so­ǵys tarıhyn zertteýshiler áli bir baılamǵa kele almaı júrgen sııaqtana beredi. Biri aqtasa, ekinshi tarap basqa bir mámile aıtady degendeı. Siz bolsańyz «Túrkistan legıonerleri – «mu­syl­man faktory» atty saıa­sı oıynnyń qurbany» degen pa­ıym aıtyp júrsiz...

 – Jasyratyn túgi joq rasynda solaı. Bir shyndyqty aıta­ıyn, tipti soǵys bastalmaı turyp nemister 1941 jyly 16 mamyrda bolashaqta qolǵa túsetin keńestik tutqyndarǵa qalaı qatynasý jaı­ly úkim shyǵaryp qoıǵan. Osy buı­ryqta: bolshevızmge ýlan­ǵan keńestik tutqyndarǵa qa­tań kózqaras qoldanylsyn; so­nyń ishinde azıattarǵa erekshe qatań­dyq kórsetilsin; olarǵa eshqandaı aqparat berilmesin; halyqaralyq uıymdardan jiberiletin kómekke tıym salynsyn; jergilikti tur­ǵyndarmen qatynasýyna qa­tań shek qoıylsyn degen arnaıy bap boldy. Osydan-aq, fa­shıs­terdiń tutqynyna túsken qan­das­tarymyzdyńjaıyn bile beri­ńiz. Bul bir. Odan keıin soǵys aıaqtalǵan tusta, Stalınniń «Biz­de tutqyndar joq, tek Otanyn satqandar bar» degen bir aýyz sózi men 1941 jyly 16 tamyzda ge­neralıssımýs qol qoıǵan «So­ǵysta jaý qolyna túsken tut­qyndar qasaqana áskerden qash­qan bolyp eseptelsin...» degen 270-shi buıryǵy legıonerler taǵ­­dyryn eki ese qıyndatty. Ra­syn aıt­qanda, tutqynǵa túsken túrkis­tandyqtardy Keńes ókimeti býr­jýazııalyq ultshyldardyń izba­sarlary, halyq jaýy dep qara­lasa, nemister kúni búginge de­ıin kún tártibinen túspeı kele jat­qan «musylman faktory» atty úlken oıynnyń qurbandyǵyna aınaldyrdy. Bar shyndyq osy qaraǵym!

– Endeshe, osy adamdardy, naqtyraq aıtqanda eriksiz jaý qolyna túsip legıoner atan­ǵandardy aqtap, urpaǵyna qun­aqy (kompensasııa) tólese bola­tyndaı eken. Jalpy soǵys jyl­dary «Túrkistan legıony» qu­ramynda qansha qazaq bol­ǵany jaıly derek bar ma?

– Siz myna bir qujatqa nazar aýdaryńyz: «Izvestııa» gazeti 1998 jyly 25 maýsym kúngi sanyna Reseı Qarýly Kúshteri Bas shtabynan alynǵan qupııa máli­metti jarııalady. Onda: 1941-1945 jyldary Keńes Odaǵynan 34 mln 476 myń 700 myń adam maı­danǵa qatysty. 11 mln 944 myń 100 adam qaza tapty. 4 mln 559 myń adam habarsyz ketti. 4 mln 559 myń adam tutqynǵa túsken delingen. Naqty shyndyq osy.

Joǵarydaǵy tutqynǵa tús­ken­-
der arasynda legıoner atanǵa­­ny bar, jalpylaı alǵanda Ekinshi dú­nıejúzilik soǵys kezinde Ger­ma­nııa qarýly kúshteriniń qura­mynda, 2 mıllıonǵa jýyq shetel­dik jaýynger, ıaǵnı legıoner ese­bindegi adamdar bolǵany jaıly derek bar. Bulardyń 450 myńy musylman eriktileri delinip júr. Naqty aıtqanda, 120 myń bal­qandyq, 4 myń arab-úndi tektes, 180 myńy túrkistandyq (óz­bek, qazaq, qyrǵyz), 30 myń sol­tús­tikkavkazdyq, 25-35 myń ázer­baı­jan, 60 myń Edil jáne Qyrym mu­sylmandary bolǵany týraly qujat bar.Osyǵan qaraǵanda legıonerler sapynda qazaqtar kóp bolmaǵan. Naqty sany belgisiz, ary ketse 10-20 myń shamasy bolýy múmkin. Osylardyń arasy­nan aqtalǵany úsh-aq adam. 1992 jyly skrıpkashy Áıtikesh Tolǵanbaev, 1996 jyly aqyn Hamza Abdýllın aqtalsa, keıin bul tizimge Qabyken Ábishev qosyldy.

– Qazir táýelsiz el emespiz be? Bulardy aqtaýǵa ne kedergi?

– 1947 jyly sáýir aıynda Al­maty qalasynda Túrkistan ás­kerı okrýginde Túrkistan legıo­nyna qatysqan 49 adamnyń qyl­mystyq isi qaralyp, túgeldeı ja­za júktedi. Elimiz táýelsizdik alǵan­nan keıin, ıaǵnı 1995 jyly Bas prokýratýra joǵarydaǵy 49 adam­nyń №5221 qylmystyq isin qaı­ta qarap, 2 shilde kúni resmı qorytyndy shyǵardy. Onda: «Bul adamdar Otanyn satqandar, soǵys jaǵdaıynda basqalarǵa qolushyn bergender» aqtaýǵa eshqandaı ne­giz joq delindi. Tipti 1993 jyly 14 sáýirde qabyldanǵan «Jappaı saıası qýǵyn-súrgin qurbandaryn aqtaý týraly» zań talaptary legıonerlerge júrmeıdi degen úkim kesip aıtyldy. Soǵan qaraǵanda legıonerlerdiń búgin-erteń aqta­la­tyndaı túri kórinbeıdi.

– Túsinikti. Aǵa, siz 1994 jy­ly «Sáken shyndyǵyn dit­te­gende» atty kitap jazdyńyz. Atal­­ǵan tulǵa jaıly bu­ǵan de­ıin qazaqtyń múıizi qara­ǵaıdaı úl­ken ǵalymdary búge-shigesine deıin zerttep tastady. Al siz qaı tarabyn indettińiz?

– Oıyńyzdy uqtym. Sáken Seı­fýl­lın túp-tamyryna deıin zert­telgen tulǵa, sizdiki ne de­mek­siz ǵoı. Aıtaıyn, jalpy sá­ken­tanýda Sábıt Muqanov, Es­ma­ǵambet Ysmaıylov, Qajym Ju­malıev, Serik Qırabaev qatarly ádebıetshi-akademıkter úlken úles qosty. Osylardyń ishinde pro­fessor Tursynbek Kákishevtiń eńbegi bir tóbe. Biraq bul adamdar jalyndy aqynnyń ádebı eńbegi men kópshilikke belgili saıa­sı-qoǵamdyq jumystary jaıly zerttegeni bolmasa, NKVD ar­hı­vinde saqtaýly turǵan qupııa qu­jattarǵa qoldary jete bergen joq. Meniń baǵytym – naqty ar­hıvtik qujattarǵa súıene otyryp, sol kezdegi oqıǵalardy táp­sirleý boldy. Iаǵnı, meniń kita­bymda: Sákendi tergeý kezinde ja­­salǵan aıyptaý qorytyndysy, soń­ǵy shy­ǵarylǵan úkim t.b. qu­­jat­tar tuńǵysh ret jarııa­landy. Odan keıin jaryq kór­gen «Qa­zaqtyń Sákeni», «Nepoko­rennyı syn stepı», «Sáken Seıfýllın» sekil­di týyndylarym joǵarydaǵy ar­hıv­tik qujattar izimen kórkem túr­de jazylǵan pýblısıstıkalyq eńbekter.

– Sóz sońynda, otbasyńyz jaı­­ly bir aýyz aıtyp ótseńiz.

– Zaıybym – Záıken Ábiken­qy­zy uzaq jyl kásipodaq uıym­darynda qyzmet atqardy. Qa­zir zeınetker. Eki ul, bir qyz tárbıe­lep ósirdik. Qyzymyz Raýzanyń mamandyǵy muǵalim, úlken ulym Ánýarbektiń mamandyǵy – ekonomıst, ekinshi balam – Almas ınjener. Bári jeke shańyraq kótergen. Qudaıǵa shúkir nemere-shóbere, jıen-jıensharlar barshylyq. Osy­lar aman-esen adam qataryna qo­sylyp, tynysh zamanda ómir súr­­se eken dep tileımin bir tá­ńirden.

Sóz sońynda aıtarym: beıbit­shilik zaman bolsyn, elimiz aman bolsyn, Alla taǵalam qazaq hal­qyn pále-jaladan saqtap, shańy­raǵy shaıqalmaı ósip-ónýdi násip etkeı!

Áńgimelesken

Beken QAIRATULY,

«Egemen Qazaqstan»