Eýrazııalyq ıntegrasııa: mindetter men múmkindikter

Keshe Qazaqstan Respýblıkasynyń Prezıdenti Nursultan Nazarbaev Máskeýdiń Úlken Kreml saraıynda ótken Joǵary Eýrazııalyq ekonomıkalyq keńestiń memleket basshylary deńgeıindegi otyrysyna qatysty. Eýrazııalyq ıntegrasııalyq úderisterdi tereńdetýdi ózek etken otyrys aıasynda Keden odaǵy «úshtiginiń» basshylary birqatar máselelerdi talqy tarazysyna saldy.

Keshe Qazaqstan Respýblıkasynyń Prezıdenti Nursultan Nazarbaev Máskeýdiń Úlken Kreml saraıynda ótken Joǵary Eýrazııalyq ekonomıkalyq keńestiń memleket basshylary deńgeıindegi otyrysyna qatysty. Eýrazııalyq ıntegrasııalyq úderisterdi tereńdetýdi ózek etken otyrys aıasynda Keden odaǵy «úshtiginiń» basshylary birqatar máselelerdi talqy tarazysyna saldy.

Keden odaǵyna múshe elder tańdaǵan ıntegrasııa joly – kúrmeýi qıyn, san túrli ıirimge toly jol. Al Joǵary Eýrazııalyq ekonomıkalyq keńes – osy jolda kezdesetin túıtkilderdi tarqatatyn, Keden odaǵy men Birtutas ekonomıkalyq keńistiktiń jumysyn úılestiretin birden-bir organ. Demek, atalǵan keńestiń negizgi mindeti uıymnyń atqarýshy organy sanalatyn komıssııa usynǵan qujattardy bekitý bolyp tabylady. Bul jerde úkimet basshylary deńgeıinde bekitilgen, ıntegrasııany tereńdetýge baǵyttalǵan kelisimder tolyqtaı derlik qamtylýy qajet.

 Bıylǵy jyldyń qazan aıynda Mınskide uıymdastyrylǵan Joǵary Eýrazııalyq ekonomıkalyq keńes otyrysy aıasynda ıntegrasııalyq úderisterdi jandandyrýǵa baǵyttalǵan osyndaı kelisimderge qol jetkizilip, olar tıisti qujattarmen bekigen edi. Árıne, ol qujattar san salaly bolǵanymen, barlyǵynyń tamyr tartatyn ortaq ózegi bireý ǵana. Ol – ıntegrasııany odan ári tereńdetýge yqpal etetin baǵyttardy aıqyndaý men erkin saýda aınalymy tetigin nyǵaıtý. Osy mindetterdi birtindep jáne satylap júzege asyrý arqyly Eýrazııalyq ekonomıkalyq odaq qurý.

Keden odaǵyna múshe elderdiń memleket basshylary belgilegen mejege sáıkes, Eýrazııalyq ekonomıkalyq odaqtyń tetigi 2015 jyldyń 1 qańtarynan bastap iske qosylýy tıis. Al Keden odaǵynyń elderi bul jolǵa erkin qadam basýy úshin 2014 jyldyń 1 mamyrynda prezıdentterdiń qaraýyna Eýrazııalyq ekonomıkalyq odaqtyń qurylýyna qajetti barlyq qujattardyń sońǵy, ıaǵnı sheshýshi nusqasy usynylýy qajet. Mınskidegi basqosýda memleket basshylary, mine, osyndaı ýájge biraýyzdan toqtap, ıntegrasııa máselesine qatysty óz paıymdaryn jetkizgen bolatyn.

Máselen, sol joly Qazaqstan Prezıdenti N.Nazarbaev: «Búginde ıntegrasııasyz alǵa qadam basý múmkin emes. Sebebi, qandaı da bir memleket ózge eldermen ózara yqpaldastyq ornatpaıynsha, birlese is-qımyl jasamaıynsha, alǵa jyljı almaıdy», deı kele, birqatar túıtkilderdiń jaı-japsaryn ashyp aıtyp, olardyń sebebine tereńirek úńilgen edi. 

Elbasy aıryqsha toqtalǵan kemshilik­terdiń bastysy – memleket basshylary qabyldaǵan sheshimderdiń keı jaǵdaıda tolyqtaı oryndalmaıtyndyǵy. Keler jyldyń mamyr aıynda biz Eýrazııalyq ekonomıkalyq odaqqa qatysty barlyq máselelerdi birlese otyryp qarastyryp, bir sheshim men bir toqtamǵa kelýimiz kerek. Bizdiń aldymyzdaǵy sheshimder eki bólikten turady. Olar – ınstıtýttyq jáne ekonomıkalyq. Demek, biz kez kelgen máseleni sheshýge kezeń-kezeńmen kelýimiz kerek. Eger, memleket basshylary bir máseleni sheshetin bolsa, komıssııa sol máselelerdiń oryndalýyn qadaǵalaýy qajet. Keıde biz qabyldaǵan sheshimder oryndalmaı jatady. Máselen, biz munaıdy jáne gazdy tasymaldaý jóninde kelisken edik, biraq ol áli de oryndalmaı otyr. Temirjol tarıfteri, elektr energııasy máseleleri de sheshilmeı keledi. Sondyqtan, aqyry bul máseleler týraly belgili bir kelisimge kelgen ekenbiz, endi osylardy oryndaıyq. Basqa bir máseleni kún tártibine shyǵarmas buryn áýeli osy máselelerdi shesheıik. Ýaqyt bar. Bizdi kim asyqtyryp otyr? Sondyqtan, bul baǵyttardaǵy jumystardy júıelendirý qajet. Belgili bir deńgeıde tepe-teńdik saqtalýy tıis. Ol úshin Birtutas ekonomıkalyq keńistiktiń qyzmeti Keden odaǵyna múshe elderdiń ózara taýar aınalymynda kezdesetin kedergiler men tepe-teńsizdikti joıýǵa baǵyttalýy tıis», degen bolatyn.

 Mınskide ótken otyrysta taraptar kezdesken túıtkildi máselelerdi sheship alyp, alǵa jyljý qajettigi jóninde kelise kele, Birtutas ekonomıkalyq keńistik aıasynda Keden odaǵyna múshe elder ekonomıkalarynyń básekege qabilettiligin arttyrýdyń joldaryna qatysty oı-baılamdaryn jetkizgen edi.

 Keshe Máskeýde ótken Joǵary Eýrazııalyq ekonomıkalyq keńes otyrysynda negizinen Mınskide kóterilip, onyń aldyndaǵy jıyndarda aıtylyp júrgen máselelerdiń deni talqyǵa tústi.

 Keńes otyrysy bastalmas buryn áýelgi kezekte Qazaqstan men Reseı prezıdentteriniń ekijaqty kezdesýi ótti. Kezdesýde ekijaqty yntymaqtastyqty damytýdyń keń aýqymdy máseleleri, sondaı-aq ıntegrasııalyq birlestikter aıasyndaǵy ekonomıkalyq ózara yqpaldastyq aspektileri qaraldy.

Nursultan Nazarbaev ótip bara jatqan jyl ekijaqty qarym-qatynastardy nyǵaıtý úshin tabysty bolǵanyn atap ótti.

– Biz XXI ǵasyrdaǵy yntymaqtastyq týraly shartqa qol qoıdyq, birqatar basqa da kelisimderge qol jetkizdik. Sonymen birge, josparlanǵan ekijaqty qujattarǵa, atap aıtqanda, Áskerı-tehnıkalyq yntymaqtastyq týraly shartqa, Baıqońyr ǵarysh aılaǵyn birlesip paıdalaný jónindegi jol kartasyna, sondaı-aq, Munaı jáne munaı ónimderin tasymaldaý salasyndaǵy saýda-ekonomıkalyq yntymaqtastyq týraly kelisimge qol qoıylǵanyn atap ótkim keledi, – dedi Qazaqstan Prezıdenti.

Memleket basshysy Qazaqstan tarapy qoldap otyrǵan Eýrazııalyq ekonomıkalyq odaq qurý úderisiniń mańyzdylyǵyna toqtaldy.

Buǵan qosa, Nursultan Nazarbaev Sochıde ótetin Qysqy Olımpııa oıyndaryna tabys tiledi.

О́z kezeginde V.Pýtın Qazaqstan Prezıdenti saparynyń mańyzdylyǵyn jáne júrgizilgen kelissózderdiń jemisti bolǵanyn atap ótti.

– Taraptarymyz belsendi jumys istedi, birqatar qujattar daıyndady. Sońǵy kezdesýimizden bergi ýaqytta edáýir túıtkildi salalardaǵy, sonyń ishinde energetıka salasyndaǵy, sondaı-aq, «Baıqońyr» keshenin birlesip paıdalaný jónindegi ekijaqty yntymaqtastyǵymyzdy tereńdetýge jáne onyń aıasyn ulǵaıtýǵa baılanysty naqty máseleler boıynsha kóp jumys atqaryldy, – dedi Reseı Prezıdenti.

Kezdesý qorytyndysy boıynsha birqatar ekijaqty qujattarǵa qol qoıyldy, olardyń arasynda:

– Qazaqstan Respýblıkasy men Reseı Federasııasy arasyndaǵy áskerı-tehnıkalyq yntymaqtastyq týraly shart;

– «Baıqońyr» keshenin birlesip paıdalaný jónindegi 2014-2016 jyldarǵa arnalǵan jol kartasy;

– Qazaqstan aýmaǵy arqyly Qytaı Halyq Respýblıkasyna reseılik mu­naıdy tasymaldaý salasyndaǵy Qazaq­stan Respýblıkasy Úkimeti men Reseı Fe­derasııasy Úkimeti arasyndaǵy ke­lisim;

– 2002 jylǵy 7 maýsymdaǵy munaı tranzıti týraly Qazaqstan Respýblıkasy Úkimeti men Reseı Federasııasy Úkimeti arasyndaǵy kelisimge ózgerister engizý týraly hattama;

– 2010 jylǵy 9 jeltoqsandaǵy Qazaqstan Respýblıkasyndaǵy munaı jáne munaı ónimderin tasymaldaý salasyndaǵy Qazaqstan Respýblıkasy Úkimeti men Reseı Federasııasy Úkimeti arasyndaǵy saýda-ekonomıkalyq ynty­maqtastyq týraly kelisimge ózgerister engizý týraly hattama bar.

Budan bólek, Qazaqstan men Reseı ara­syndaǵy ekijaqty qarym-qatynastardy damytýǵa jáne tereńdetýge qosqan úlesi úshin Reseı Federasııasy Prezıdenti Ákimshiliginiń basshysy Sergeı Ivanov pen «Gazprom» AAQ basqarma tóraǵasy Alekseı Mıller «Dostyq» ordenimen marapattaldy.

Budan keıin Birtutas ekonomıkalyq keńistik pen Keden odaǵyna múshe elder prezıdentteriniń qatysýymen Joǵary Eýrazııalyq ekonomıkalyq keńestiń memleket basshylary deńgeıindegi otyrysy ótti. Otyrysta Eýrazııalyq ekonomıkalyq odaq týraly shart joba­symen, Armenııa Respýblıkasynyń Keden odaǵy men Biryńǵaı ekonomıkalyq keńistikke qosylýynyń jol kartasymen jumys barysy, sondaı-aq, ekonomıkalyq ıntegrasııanyń birqatar basqa da aǵymdaǵy máseleleri qaraldy.

Otyrysty ashqan Reseı Prezıdenti V.Pýtın úsh memlekettiń ókilderinen turatyn Eýrazııalyq ekonomıkalyq komıssııa Eýrazııalyq ekonomıkalyq odaq qurý týraly kelisimniń ınstıtýttyq bóligin ázirlegenin atap kórsetti. Búginde eýrazııalyq ıntegrasııalyq jo­banyń arqaýlyq qaǵıdattary bekitildi. Bul qaǵıdattar nege súıenedi degenge kelsek, Eýrazııalyq ekonomıkalyq odaq oǵan múshe barlyq elderdiń múd­delerin jan-jaqty eskerýi tıis. Biz bul Odaqty elderimizdiń ekonomı­ka­laryn nyǵaıtý, damytý jáne memleketter yqpaldastyǵyn jandandyrý úshin quramyz. Bul rette, Eýrazııalyq eko­nomıkalyq komıssııaǵa básekege qabilettilik, jańǵyrtý, elderimizdiń áleý­mettik áleýetin arttyrý baǵytyn­da­ǵy jumystardy júzege asyrý­ má­se­le­leri usynyldy. Búginde, Eýrazııalyq ekonomıkalyq odaq qurý jónindegi kelisimniń birinshi bóligi daıyn bolǵan kezde, biz ony salalyq turǵyda tolyqtyrýymyz qajet. Qazirgi tańda bul jumystar birtindep júzege asyrylyp keledi. Máselen, 2014 jyldyń 1 naýryzynda Birtutas ekonomıkalyq keńistik pen Keden odaǵy aıasynda qalǵan kedergiler men shekteýlerge qatysty tizbeler shoǵyry jasalyp, olardy joıýdyń naqty merzimi anyqtalýy tıis. Bul – mańyzdy mindet. Osyndaı mindetter júzege asyrylǵanda ǵana birtutas ekonomıkalyq júıe úılesimdi jáne joǵary tıimdilikpen jumys isteıtin bolady, dedi Reseı Prezıdenti.

 Belarýs Prezıdenti Aleksandr Lýkashenko birinshi kezekte Eýrazııalyq ekonomıkalyq odaq qurý jónindegi kelisimniń ınstıtýttyq bóligi júzege asy­rylǵanyna toqtaldy. Alaıda, júıelilik turǵysynan kelgende, ol kelisim sarapshylar deńgeıinde kelisilgen joq. Bul bizdiń alǵa jyljýymyzǵa kedergi keltirýi múmkin. Ol úshin biz Eýrazııalyq ekonomıkalyq odaq aıasynda kim qandaı jumystardy atqarýy kerek degen máse­lelerdi naqtylap alýymyz kerek. Sondaı-aq, joǵary jáne úkimetaralyq keńestiń sheshimi tek saıası qujat túrinde ǵana qalyp qoımaı, onyń oryndalýy barlyq tarapqa mindettelýi tıis. Bul bizge tıimdi jumys isteýge jáne Eýrazııa­lyq ekonomıkalyq komıssııanyń jumysyn nazarda ustaýǵa múmkindik beredi, dedi A.Lýkashenko.

 Belarýs Prezıdentinen keıin sóz alǵan Qazaqstan basshysy Nursul­tan Nazarbaev keńes otyrysyn uıymdas­tyr­ǵany úshin reseılik tarapqa alǵysyn bildire kele, ár jyldyń sońynda eýrazııa­lyq ıntegrasııalyq úderiske qatysty júzege asyrylǵan jumystardy qorytyndylaý ıgi dástúrge aınalǵanyn atap ótti. О́tip bara jatqan jyl kezdesýlerge toly boldy, sonyń arqasynda biz ózimizdiń ortaq ıntegrasııalyq isimizdi tabysty ilgeriletýdemiz. Endi bir aptadan soń biz 2014 jyldy – óte mańyzdy jyldy qarsy alamyz. Biz kelesi jyly Eýrazııalyq ekonomıkalyq odaq týraly shartqa qol qoıý mindetin alǵa qoıdyq jáne ony iske asyrýǵa maqsatty túrde qadam basyp kelemiz, dedi Memleket basshysy.

Sonymen qatar, Qazaqstan Prezı­denti Mınskidegi qazan aıyndaǵy ýaǵ­dalastyqtarǵa qaramastan, Eýrazııa­lyq ekonomıkalyq odaq týraly shart jobasynyń ınstıtýttyq ta, fýnksııalyq ta bóligi boıynsha kelise almaýshylyq áli de saqtalyp otyrǵanyn aıtty. О́kinishke qaraı, sharttyń jekelegen baptarynyń mátinderin ózgertý, olardy qaraýda taraptar sarapshylarynyń asyǵys rejimde jumys júrgizýi jáne t.b. jaıttar kezdesti. Osynyń bári sharttyń jobasyn qol qoıý úshin daıyndaý merzimin uzarta túsýde. Qujattarmen jumysty aıaqtaý úshin barlyq kúshti salý kerek. Máselen, sarapshylar áli kúnge deıin biryńǵaı termınologııalyq sózdik qalyptastyrǵan joq. Sharttyń saıasatqa qatysty «biryńǵaı», «kelisilgen», «úıles­tirilgen» sekildi negizgi termın­deri týraly ortaq túsinistik joq. Ázirge sarapshylar termınologııa jóninde kelisimge kele almaı jatqanda, búkil shart týraly sóz bolýy múmkin emes. Tym táptishteý men bul máseleler jó­nindegi pikirtalasqa urynbas úshin biz­diń úkimetterimizge, EEK Keńesine jáne syrtqy saıasat vedomstvolaryna shart boıynsha kelisimdi kelesi jylǵy naýryzǵa deıin qamtamasyz etýdi tapsyrýdy usynamyn, dedi Nursultan Nazarbaev.

Memleket basshysy aldymen ıntegrasııa úshin irgetas daıyndap alyp, ózara yqpaldastyqtyń tereńirek túrlerine sodan keıin ótý qajettigin eskere otyryp, kezeńdilik qaǵıdasyn saqtaýǵa nazar aýdardy. Osyǵan baılanysty qazirgi kezeńde úılestirilgen nemese kelisilgen saıasatqa, barlyq qatysýshylardy qyzyqtyratyn salalarda ortaq naryq qalyptastyrýǵa den qoıǵan paıdalyraq bolar edi. Saýda saıasaty biz biryńǵaı saıasatqa qol jetkizgen baǵyttarda, mysaly, úshinshi elderge qatysty, sóz joq, saqtalýǵa tıis. Al biraq basqa salalarda «biryńǵaı saıasat» jáne «biryńǵaı naryq» túsinikterin qoldanýdyń túgel qamtıtyn sıpatyna nazar aýdarý artyq dep sanaımyn, dedi Nursultan Nazarbaev.

Qazaqstan Prezıdenti qurylyp jatqan odaqty saıasılandyrýǵa jol bermeý qajettigine erekshe toqtaldy. Biz ekonomıkalyq odaq qurýdamyz. Sondyqtan komıssııanyń mindeti shartqa ekonomıkalyq ıntegrasııa sheginen shyǵatyn erejelerdi qospaý. Shekarany qorǵaý, kóshi-qon saıasaty, qorǵanys jáne qaýipsizdik júıesi tárizdi baǵyttar, sondaı-aq, densaýlyq saqtaý, bilim berý, ǵylym, mádenıet, azamattyq, qylmystyq jáne ákimshilik ister boıyn­sha quqyqtyq kómek máseleleri ekonomıkalyq ıntegrasııaǵa jatpaıdy jáne Ekonomıkalyq odaq pishinine kóshirilýi múmkin emes. Bul máseleniń barlyǵy UQShU, TMD aıasyndaǵy kóptarapty kelisimder pishininde de, ekijaqty pishinde de jaqsy rettel­gen. Qylmystyq jáne ákimshilik tártip buzýshylyqtar jónindegi jaýap­kershilikti birizdendirý týraly másele kóterilýde, alaıda, bul salalar taza ulttyq salalar, memlekettiń ishki saıasatynyń máni bolyp tabylady jáne júıelengen sharttan alynyp tastalýǵa tıis, dedi Memleket basshysy.

Buǵan qosa, Nursultan Nazarbaev memleketter basshylary jáne úkimetter deńgeıindegi Joǵary keńeske ultústilik ókilettikterdi berýge bolmaıtynyn atap ótti. Komıssııa – ultústilik organ. Biz ıntegrasııany ilgeriletý úshin osyǵan bardyq. Onyń ókilettigi qol qoıylǵan sharttarmen jáne kelisimdermen naqty retteledi ári tek qana ekonomıkalyq salaǵa jatady. Biz sizdermen birge, memleketter basshylary retinde, komıssııa múshelerin taǵaıyndaımyz, bizdiń sheshimimiz strategııalyq jáne uıymdastyrýshylyq sıpatqa ıe. Biz tapsyrmalar beremiz, komıssııanyń is-qımylyn maquldaımyz jáne sharttarǵa qol qoıamyz. Komıssııa olardy oryndaıdy, sebebi, ol – Joǵary organnyń tapsyrmasy. Osy qurylymdy saqtaý qajet, dedi Qazaqstan Prezıdenti.

Qazaqstan basshysy Odaq týraly shart oǵan múshe memleketterdiń ózge elder men uıymdarmen aradaǵy halyqaralyq sharttaryna nuqsan keltirmeýi tıistigin atap ótti.

Sondaı-aq, Qazaqstan Prezıdenti komıssııanyń jumysynyń budan da tıimdi jolǵa qoıylýyna, EEK departamentterinde bizdiń azamattary­myzdyń teńdeı ókildik etýi máselesiniń sheshilýine nazar aýdardy. Únemi tal­qy­lanyp júrgen taǵy bir másele – komıssııaǵa jańa ókilettikter berý. Qazir EEK ókilettigin asa keńeıtýdiń qajettiligi joq. Bul jóninde biz mamyr aıynda Astanada da, qazan aıynda Mınskide de sóıleskenbiz. Áıtkenmen, shart jobasymen jumys barysynda komıssııanyń kóptegen sátterde ózine qosymsha ókilettikter alǵysy keletini baıqalady. Komıssııa qyzmetin baǵalaý tetikteri týraly másele qoıý áldeqaıda paıdalyraq bolar edi dep oılaımyn. Qazaqstan men Reseıde memlekettik organdardy baǵalaý júıesi engizilgen. Solardyń negizinde ortaq ádister ázirlep, ony komıssııa qyzmetin baǵalaýǵa qoldanýǵa bolady, dep atap ótti Nursultan Nazarbaev.

Sondaı-aq, Qazaqstan basshysy qabyldanatyn sheshimderge Alqa músheleriniń jeke jaýapkershiligin bekitýdi usyndy. Bul halyqaralyq sheneýnikterdi ár qadamyn salmaqtap, kez kelgen máselege obektıvti qaraý­ǵa májbúr etedi. Bul normalardy shart­ jobasyna qazirden-aq qosý kerek nemese úkimetterge birlesip jeke qu­jat ázirleýdi jáne ony kezekti otyry­sy­myzǵa usynýdy tapsyrý qajet. Jalpy alǵanda, Qazaqstannyń berik, kúsh­ti ári túrli ózgeristerge ıkemdi Eko­no­mı­kalyq odaq qurýǵa beıildi ekenin taǵy bir ret qýattaımyn. Mundaı odaq oǵan qatysýshylardyń barlyǵynyń múddelerin eskergende ǵana qalyptasýy múmkin. Sarapshylar biraz jumys atqardy, endi aıtylǵan eskertýlerdi eskere otyryp, birlesken qyzmetti jalǵastyrý qajet, dedi Qazaqstan Prezıdenti.

Sońynda Nursultan Nazarbaev Eýrazııalyq ekonomıkalyq odaq týraly shartty mamyrda qol qoıýǵa ázir­leý sııaqty aýqymdy mindet qoıy­lyp otyrǵandyqtan, kelesi jyly jumys­tardyń budan az bolmaıtynyn atap ótti.

Joǵary Eýrazııalyq ekonomıkalyq keńestiń memleket basshylary deńgeıin­degi otyrysy aıasynda prezıdentter Eýrazııalyq ekonomıkalyq odaq týraly kelisimniń daıyndalý barysyn, Eýrazııalyq ekonomıkalyq komıssııanyń 2014 jylǵy bıýdjeti týraly jobany talqyǵa saldy.

 Qazaqstan, Reseı jáne Belarýs basshylarynyń qatysýymen ótken shaǵyn quramdaǵy otyrysy keńeıtilgen quramda jalǵasty. Oǵan Qyrǵyzstan Prezıdenti A.Atambaev, Armenııa Prezıdenti S.Sargsıan, Ýkraına Premer-mınıstri N.Azarov qatysty. Otyrys aıasynda taraptar eýrazııalyq ekonomıkalyq ıntegrasııa úderisteri, sondaı-aq, kún tártibine qoıylǵan basqa da máseleler boıynsha keń kólemde pikir almasty.

*  *  *

Joǵary Eýrazııalyq ekonomıkalyq keńestiń otyrysy qorytyndylanǵannan keıin Keden odaǵyna múshe «úshtik» elderiniń prezıdentteri jýrnalıster aldyna shyǵyp, óz málimdemelerin jasady. Keńes otyrysynyń jumysyn qorytyndylaı kele, Qazaqstan, Belarýs basshylary jıynnyń iskerlik jáne pikirtalastyq aýanda ótkenin jetkizdi.

Qazaqstan Prezıdenti N.Nazarbaev bıylǵy, 2013 jyldyń mańyzdylyǵyn aıryqsha atap óte kele, Joǵary Eýrazııalyq ekonomıkalyq keńestiń úsh otyrysy sonyń aıqyn dáleli ekenin jetkizdi. Memleket basshysynyń aıtýynsha, mundaı aýqymdaǵy jumystardyń barlyǵy 2015 jyldyń 1 qańtarynda Eýrazııalyq ekonomıkalyq odaqtyń qurylýyna negiz bolmaq. Ol, sondaı-aq, atalǵan odaq jónindegi kelisimniń salalyq bóligin daıyndaýda oń ózgerister baryna, bul rette ár tarap keler jyldyń mamyr aıyna deıin Eýrazııalyq ekonomıkalyq odaq týraly kelisimniń sońǵy nusqasyn ázirlep, «úshtik» elderi parlamentteriniń ratıfıkasııalaýyna jiberýi qajettigine nazar aýdardy. Osylaı deı kele, Qazaqstan basshysy az ýaqytta júzege asyrylatyn jumys rejimine qaramastan, bolashaqtaǵy odaqqa qatysty negizgi jobanyń sapalyq mazmunyn esten shyǵarmaý kerektigin de basa aıtty.

Eýrazııalyq ekonomıkalyq komıssııany ıntegrasııanyń jańa deńgeıine saı qurylymdap, sol arqyly Birtutas ekonomıkalyq keńistik aıasyndaǵy elder múddeleriniń tepe-teńdiginiń saqtalýyna mán berýimiz kerek. Biz ótken kezeńderge qaıta oralmaımyz. Bul bizdiń ortaq jáne naqty ustanymymyz. Biz artqa emes, alǵa jyljıtyn bolamyz. Integrasııalyq birlestikter qandaı da bir saıası ıdeıalardy kózdemeı, halyqtardyń ıgiligi úshin qurylady. Sondaı-aq, ekonomıkalyq ıntegrasııa ulttyq memlekettilikti nyǵaıtyp, ony ekonomıkany damytý arqyly odan ári beriktendire túsýge yqpal etetin bolady. Sebebi, ıntegrasııalyq birlestikterdiń ózeginde ekonomıkalyq pragmatızm, ózara syılastyq, barlyq sheshimdi qabyldaýǵa qajetti teń quqyqtylyq jáne ashyqtyq jatyr. Biz Eýrazııalyq odaqty basqalardan irgemizdi ajyratý úshin qurmaımyz, kerisinshe, basqa seriktestermen neǵurlym tyǵyz yntymaqtastyq ornatý úshin quramyz, dedi N.Nazarbaev.

Sózimniń sońynda aıtarym, Qazaqstan, Belarýs jáne Reseı Eýrazııalyq ekonomıkalyq odaq qurý týraly jumystardy strategııalyq áriptestik jáne dostyq negizde júrgizýde. Demek, ekonomıkalyq ıntegrasııa barlyq elderdiń ekonomıkalyq múmkindikterin aıtarlyqtaı deńgeıde nyǵaıtatyn bolady. Qazaqstan – eýrazııalyq keńistiktegi ıntegrasııa ıdeıasynyń bastamashysy. Al búgin bizdiń elderimiz Eýrazııalyq ekonomıkalyq odaq qurý jónindegi ortaq maqsatty júzege asyrýǵa úlken senimmen qadam basyp keledi, dedi Qazaqstan basshysy.

 Reseı Prezıdenti V.Pýtın Eýrazııalyq ekonomıkalyq odaq týraly kelisim jobasyn ázirleýde «úshtik» elderi edáýir ilgeri qadamdarǵa barǵanyn atap ótti. Biz búgin teń quqyqtyq pen teń básekelestikti qamtamasyz etý máselelerin qarastyrdyq. Al básekelestik týraly birtutas erejelerdiń buzylýy Eýrazııalyq ekonomıkalyq qoǵamdastyqtyń arnaıy sot quramynda qaralatyn bolady, dedi V.Pýtın. Reseı Prezıdenti Eýrazııalyq ekonomıkalyq odaq týraly sóz qozǵaı kele, odaq týraly kelisimniń negizgi ınstıtýttyq bóligi daıyn bolǵanyn, bul bólikte onyń bolashaqtaǵy halyqaralyq quqyqtyq mártebesi, mindetteri men qyzmet etý tetikteri, eýrazııalyq ıntegrasııalyq úderisterdiń bazalyq qaǵıdattary aıqyndalǵanyn atap ótti. Ol, sondaı-aq, otyrys barysynda Armenııanyń Birtutas ekonomıkalyq keńistik jáne Keden odaǵyna qosylýy jónindegi «Jol kartasy» bekigenin, Qyrǵyzstanǵa qatysty da dál sondaı joba daıyn bolǵanyn jetkizdi.

 Belarýs Prezıdenti A. Lýkashenko da áriptesteriniń oıyn qýattap, Eýrazııalyq ekonomıkalyq odaq qurý baǵytyndaǵy jumystar júıeli túrde júzege asyrylyp, ıntegrasııalyq úderister aıasynda kedergiler men qarama-qaıshylyqtardy joıýdy nazarda ustaý qajettigine toqtaldy.

 Baspasóz máslıhaty sońynda Keden odaǵyna múshe memleketter basshylary Joǵary Eýrazııalyq ekonomıkalyq keńestiń otyrysyn jyl saıyn úsh márte ótkizý dástúrin odan ári jalǵastyrý jóninde kelisimge keldi.

Láıla EDILQYZY,

«Egemen Qazaqstan» – Máskeýden.

Sýretterdi túsirgender

S.BONDARENKO, B.OTARBAEV.