27 Jeltoqsan, 2013

Shaǵyn mekenderdegi shyraıly tirlik

266 ret
kórsetildi
6 mın
oqý úshin

Besqaraǵaı óńirinde Glý­hovka aýyldyq okrýgine qaras­ty Jylandy dep atalatyn shaǵyn aýyl bar. Jýyq­ta atalǵan eldi mekende bolyp, osyǵan deıin syrttaı estigen ońdy isterdi kórip qaıtqan edik.

Besqaraǵaı óńirinde Glý­hovka aýyldyq okrýgine qaras­ty Jylandy dep atalatyn shaǵyn aýyl bar. Jýyq­ta atalǵan eldi mekende bolyp, osyǵan deıin syrttaı estigen ońdy isterdi kórip qaıtqan edik.

Jylandy joǵaryda atal­ǵan aýyldyq okrýgke qarasty alty aýyldyń biri eken. Bizdi munda sol aýyldyq okrýgtiń jetekshi mamany Málıka Naýryzbaeva qarsy alǵan. Málıka Ábýǵalıqyzy osy Jylandymen birge, Aqqoltyq, Staraıa krepost aýyldaryna da jetekshilik etedi. Sol úsh aýyldaǵy barlyq halyq sany 630 adam­dy qurasa, sonyń 500-i Jylandy aýylynda turady. Iаǵnı, qalǵan eki aýylmen salystyrǵanda Jylandy irgeli aýyl bolyp sanalady.

Soǵan oraı, munda atqary­lyp jatqan jumystar da barshylyq kórinedi. Aıta­lyq, sońǵy jyldary aýylda meshit pen stadıon salynyp, poshta, kitaphana, medpýnktke, jetekshi mamannyń ózi jaıǵasqan áleýmettik qyz­met úıi dep atalatyn ǵımaratqa kúrdeli jóndeý jumystary júrgizilipti. Aýyldaǵy bes kósheniń bári jaryqtandyrylyp, bıylǵy jyly negizgi kóshege asfalt tóselipti. Ár úıdiń óz qudyǵy bar. Monsha da solaı.

Jańa oqý jyly qar­sańyn­da Jylan­dyda «Salta­nat saıabaǵy» ashylypty. Basynda ol balalar alańy retinde josparlanǵan eken. Endi balalar alańy da, jazdyq sahna men bı alańy da, Uly Otan so­ǵy­­sy bozdaqtary men ardagerlerine arnalǵan monýment te osynda ornalas­tyrylypty. Monýmenttegi mármár tasqa osy aýyldan shyqqan qyryqqa jýyq bozdaqtar men soǵys ardagerleriniń esimi máńgi óshpesteı qashap jazylypty. Gúlmen kómkerilgen saıabaqqa aldaǵy jyly jasyl kógal egilmek.

Osy oraıda, Málıka qaryndasymyz Jylandydaǵy «Semeı ormany» rezervaty Jańasemeı fılıalynyń basshysy Arǵynbek Safıýllınniń atyna alǵysyn bildirip jatty. О́ıtkeni, mundaǵy atqarylyp jatqan barlyq ońdy ister atalǵan fılıaldyń atsalysýymen júzege asyrylýda. Onyń ústine aýyl kósheleri men kúre joldy qar, qoqystan tazartý da fılıaldyń moınynda. Aýyl mektebine kómektesý, aýyl turǵyndaryn otynmen qamtamasyz etý sııaqty máselelerden de bular syrt qalyp kórgen joq. Arǵynbek Safıýllın orman sharýashylyǵynyń baıyrǵy qyzmetkeri ǵana emes, sonymen qatar, aýdandyq máslıhat depýtaty qyzmetine de óte sergek qaraıtyn bolyp shyqty.

– Bir sózben aıtqanda, aýylymyz ótken jyldyń qorytyn­dysynda oblys boıynsha shaǵyn aýyldar arasynda júldeli úshinshi oryndy ıelense, bul jetistikke osy fılıaldyń da qosqan úlesi zor, – deıdi jetekshi maman. Aıtpaqshy, sol joly júlde retinde qolǵa tıgen 6 mıllıon teńge joǵaryda sóz bolǵan áleýmettik qyzmet úıiniń kúrdeli jóndeý jumystaryna jumsalypty.

Aýyldyń qazirgi jaǵdaıymen tanysyp bolǵan soń osyndaǵy mektepke bas suqqanbyz. Ortalaý mekteptiń qazirgi dırektory Erjan Begimov buǵan deıin Dolon aýylynda ákim bolyp qyzmet atqarypty. Mekteptiń úsh ǵımaratqa bólinip otyrǵany bolmasa, qaı jaǵynan bolsyn, qapysy joq. Ásirese, mundaǵy tazalyq pen ádemilik kórinisteri súısintedi.

Mektep basshysy sóz arasynda kelesi jyldan bastap ózderinde qazaq tilindegi synyptar ashyla bastaıtyndyǵyn aıta ketýdi de umytpady. Negizinen óz qandastarymyz mekendeıtin aýylda bul – eshten kesh bolsa da ıgi qadam. Sodan soń bul mektepte jas mamandardyń bárine kóterme járdemaqy berilip, endi birqatary turǵyn úımen qamtamasyz etile bastapty. Osydan eki jyl buryn «Dıplommen – aýylǵa!» aksııasy aıasynda Jylandy ortalaý mektebine kelgen Nurlan Súleımenov degen jas maman álgindeı qamqorlyqpen qatar, endi qyzmeti de joǵarylap, mektep dırektorynyń tárbıe jumystary jónindegi orynbasary bolyp taǵaıyn­dalypty.

– Jylandyda jumyssyzdyq ta, aýyl­dan aýa kóshýshiler de atymen joq. Kerisinshe jer suraýshylar kóp. О́ıtkeni, Jylandy, birinshiden, qalaǵa jaqyn bolsa, ekinshiden, qalalyqtar da bul aýyldaǵy ońdy isterden habardar sekildi, – deıdi aýdan ákimi Nurlan Sydyqov.

Aýdan ákimi solaı dep jatsa, aýyl ákimi Ásemhan óziniń jetekshi mamany týraly jaqsy pikir bildirip jatty. Bir kezde kásipodaqtardyń Sankt-Peterbýrg gýmanıtarlyq ýnıversıtetin bitirgen Málıka Ábýǵalıqyzynyń osynda jetekshi maman bolyp eńbek ete bastaǵanyna da on úsh jyldan asyp bara jatqan kórinedi. Sodan beri de aýyldaǵy ıgi isterdiń uıytqysy bola bilýde. Endi munda orman sharýashylyǵynyń murajaıy ashylmaq. Al búkil elimiz boıynsha tuńǵysh ret qolǵa alynyp otyrǵan bul ıgi is aýyl abyroıyn odan ári kótere túsetindigine daý joq.

Shaǵyn aýyldyń búgingi tirligi, mine, osyndaı!

Dáýlet SEISENULY,

jýrnalıst.

Shyǵys Qazaqstan oblysy,

Besqaraǵaı aýdany.