Aqtoqty apamyz qazaq qaýymyna jazýshy Ǵabıt Músirepovtiń 1941 jyly jazǵan «Aqan seri – Aqtoqty» dramasy arqyly tanys. Biraq... biraq demekshi jazýshy, kompozıtor Ilıa Jaqanov birneshe jyl buryn «Qazaq ádebıeti» gazetine «Jalmuqan – Aqtoqty baıany» atty jazba jarııalap, myna mýzeıde turǵan tigin mashınanyń ıesi Aqtoqty Baqtybaıqyzy jaıly tyń málimetter beripti. Apamyzdyń kelin bop túsken jeri – Qaraýyl ishinde Jaqsylyq eli ekenin aıta otyryp: «Aqtoqty apamyzdyń atastyrylyp qosylǵan jary Jalmuqan – ataqty Sútemgen baıdyń balasy. Jalmuqan men Aqtoqtydan – Toqmuqambet (Toqan), Ýálıahmet (Ýálı), Ábýsapııa, Muqambetqalı, Sultanahmet jáne Maıra, Qanıpa atty bes ul, eki qyz týǵan. Jalmuqannyń qaıyrymdy isteri kóp. Sonyń biri – orystar Syrymbet óńirine dendep kirip, Aqtoqtynyń ákesi Baqtybaı baıdy qonysynan yǵystyrǵanda, Jalmuqan qaıynatasyn mal-janymen birge yrǵaltyp-jyrǵaltyp óziniń ata qonysy Qyzylaǵashqa ákelip ornyqtyrdy. Aqtoqty – názik sezimdi, án men jyrǵa zerdeli, on saýsaǵynan óner tamǵan isker, sharýaǵa tııanaqty, óte sabyrly, kópshil, dastarqany keń áıel bolǵan» dep jazypty Ilıa aǵamyz. Al Ǵabeńniń dramasyna keler bolsaq, onyń kórkemdik qospasy kóp syńaıly...
Al myna mýzeıde turǵan jádigerge kelsek, mekeme alǵash qurylǵan 1993 jyldary mýzeıdiń sol tustaǵy ǵylymı qyzmetkeri Kárim Ilııasov Zerendi aýdany Qyzylaǵash aýylynda turatyn Jalmuqannyń urpaqtarynan apamyzdyń tigin mashınasyn qalap alyp, osynda ákelgen eken. Urpaqtary «ájemizdiń kózi» dep bergisi kelmeı biraz qınalǵan kórinedi. Aqyry Kárim aǵa alyp tynǵan. Eger bul jádiger urpaqtarynyń qolynda tura bergende biz ony kórmes te edik. Osynda qoıylǵany qandaı durys bolǵan.
Aıtpaqshy, bul mashınanyń markasy – «Zınger» eken. Anyǵynda, buny oılap tapqan adam – Isaak Zınger atty ónertapqysh. Mýzeı qoryndaǵy málimetke qarasaq, ónertapqysh 1870 jyly AQSh-ta tigin mashınasyn jasaıtyn fırma ashyp, onyń bir salasyn 1900 jyly Reseıdiń Podolsk qalasyna ornatypty. Mamandar mýzeıdegi mashınanyń syrtqy dızaıny men markasyna qarap reseılik ónim degen paıym jasapty.
