Qoǵam • 06 Sáýir, 2021

Vaksına el ǵylymynyń barometrine aınaldy

690 ret kórsetildi

Pandemııa qursaýy planetany bosatar emes. Úshinshi tolqyn demiktirgen kári qurlyqtaǵy memleketter sharalardy qatańdatyp, vaksınaǵa úmit artyp otyr. Alaıda, vaksına bárine birdeı jetpeı jatyr.

Ulybrıtanııa úkimeti vaksınany eksporttaýdy tek óz azamattary tolyq ekpe alyp bolǵanda ǵana júzege asyratynyn aıtsa, Germanııa Ekonomıkalyq yntymaqtastyq jáne damý mınıstri Gerd Mıýller dúnıejúzin qamtıtyn vaksınalaý júrgizý úshin 25 mlrd eýro jetispeı jatqanyn alǵa tartty. Sol sebepten EO-ǵa múshe memleketterge qarata qajetti somanyń tezirek jınalýy mańyzdy ekenin aıtty. Sondaı-aq bul sharadan AQSh, Arab elderi jáne Qytaı men Reseı de shet qalmaıdy degen oıyn jetkizdi. Al Eýrokomıssııa tóraǵasynyń orynbasary Margarıtıs Shınas odaqqa múshe elder azamattarynyń 70 paıyzy shildeniń ortasynda vaksınalaý jasatyp úlgeredi degen úmiti barlyǵyn aıtady. Dúnıejúzilik densaýlyq saqtaý uıymy vaksınamen qamtylýdyń deńgeıine kóńili tolmaı, uıym basshysy Tedros Gebreıesýs: «Jalpyǵa birdeı jahandyq problemaǵa jahandyq kózqaras qajet. Mundaı qıyndyqtyń sheshilýi jalpyǵa birdeı yntymaqta, birleskende ǵana bolady» dedi. Ol qazirgi ýaqytta ekpeniń 76 paıyzynyń 10 elge ǵana tıesili ekenine qynjyldy.

Iá, indet qyspaǵynan qutylýda vaksınaǵa adamzat balasy úlken úmit artyp otyr. Alaıda keıbirin egý barysynda kúmán týǵany da ras. Máselen, brıtan-shved birlesken ónimi AstraZeneca-men egýdi birqatar Eýropa elderi toqtatyp, artynan Eýropa dárilik ónimder (EMA) agenttiginiń tekserýinen soń Germanııa bastaǵan birqatar memleket AstraZeneca preparatyn COVID-19-ǵa qarsy qoldanýdy qaıta jandandyrdy. Solaı bolǵanymen Berlındegi ataqty «Sharıte» ýnıversıtettik klınıkasynyń resmı ókili Manýela Sıngl (Manuela Zingl) naqty sheshim qabyldanǵanǵa deıin AstraZeneca vaksınasy jasy 55-ke deıingi áriptesterine salynbaıtynyn habarlady. Onyń aıtýynsha, buǵan Germanııada vaksına saldyrǵan jas áıeldiń mıynda trombozdyń paıda bolýy jaıynda jańa aqparattyń taraýy sebep kórinedi. Bul qadamdy áli kúnge 55 jasqa deıingi azamattaryna osy vaksınany saldyrmaı otyrǵan Kanada ókimeti de qoldaıtynyna sóz joq. Degenmen aıta ketý kerek, Manýela Sıngl osyǵan deıin sharıtelik 16 myń qyzmetkerdiń vaksınalaýdan ótkizilgenin jáne kópshiliginiń AstraZeneca qabyldaǵanyn, olarda eshqandaı alańdatarlyq jaǵdaı, asqynýdyń bolmaǵanyn jetkizdi.

AstraZenecaǵa qatysty taǵy bir eleńderlik jańalyq, onyń saýda belgisin ózgertýi. 25 naýryzda kompanııa shyǵarǵan sheshim boıynsha AstraZeneca endi Vaxzevria dep atalmaq. Onyń preparattyń ishki mazmunyna esh áseri joq, tek syrty men marka belgilenýinde ǵana ózgeris engiziletin kórinedi.

Koronavırýsqa qarsy mRNK vaksınasynyń qataryna jatatyn BioNTech/Pfizer jáne Moderna-ǵa qatysty da máseleler bolǵanymen muhıttyń ar jaǵyndaǵy alpaýyt el – AQSh koronavırýspen kúreste etek-jeńin jıyp 50 mln-nan astam azamatyna ekpe saldyryp úlgerdi. Elge osy kúnge deıin 180,6 mln doza Pfizer/BioNTech, Moderna jáne Johnson & Johnson vaksınalary jetkizilse, sonyń 145,6 mln dozasy qoldanylǵan. AQSh-tyń Aýrýlardy baqylaý jáne aldyn alý jónindegi ortalyǵy (CDC) ǵalymdarynyń málimdeýinshe, vaksınanyń ekinshi dozasyn alýshylar qatary molaıǵan eki aptanyń ishinde vırýs juqtyrý 90 paıyz sheginde tómendeıdi, al birinshi dozasyn alǵanda odan tómenirek 80 paıyz shamasynda dep baǵalanǵan. Olar oǵan byltyrǵy jeltoqsannan naýryzǵa deıin zertteýshiler nazarynda bolǵan 3 950 eriktiniń aýrýdy aldyrmaǵan bekemdigine qarap baǵa bergen kórinedi.

Al Ońtústik Azııadaǵy birqatar el azamattaryn COVID-19-ǵa qarsy vaksınamen qamtamasyz etýdiń túrli joldaryn izdestirip jatyr. Fılıppın, Ońtústik Koreıa, Indonezııa aımaqtaǵy elderdi qamtamasyz etýdi josparlaǵan Úndistannyń ýaqytsha AstraZeneca vaksınalaryn eksporttaýdy toqtata turýyna baılanysty osyndaı qadam jasady. Úndi tarapy keshiktirýdiń negizgi sebepterine toqtalmastan, eldegi Sarysý ınstıtýty COVAX-pen áriptestiktiń aıasynda mamyr aıynda vaksınany eksporttaý qaıta jandanatynyn habarlady. Áıtse de Ońtústik Koreıa ózderine ýáde etilgen 690 myń dozanyń 432 myńyn ǵana sáýirdiń aıaǵyna qaraı jetkiziletinine alańdasa, Vetnam jaǵy tıesili júktiń 40 paıyzy ǵana jiberiletinine qynjylys bildirgen. Al Fıllıpın bıligi vaksına keshikken jaǵdaıda Qytaı men Reseıge ıek artatynyn málimdep otyr.

Vaksına jasaý isiniń qaı eldiń de ǵylymı ári ekonomıkalyq áleýetinen habar beretin kórsetkishke aınalǵany ras. Otandyq ǵalymdardyń tabysyn DDU moıyndap, qazaq vaksınasyn úmitker retinde tirkegeni málim. Bıyl barlyq synaqtan ótken otandyq vaksına ómirge joldamasyn alady dep úmittenemiz. Ázirge qoldanysqa engen BioNTech/Pfizer jáne Moderna, AstraZeneca, Spýtnık V tárizdi keń tanymal bolmaǵanymen, túrik baýyrlardyń ıntranazaldy vaksınasy qazirgi ýaqytta adamdarǵa klınıkalyq zertteýden ótkizilip jatqanyn túrkııalyq aqparat agenttikteri habarlaıdy. Túrkııa ónerkásip mınıstri Mustafa Varankqa súıene taratqan habarǵa sensek, spreı tárizdi murynǵa jiberiletin vaksınanyń jaqyn arada tusaýy kesiletin sııaqty. Negizinde Túrkııada COVID-19-ǵa qarsy 6 vaksına jasalý ústinde. Izdenisteri nátıjeli bolǵan Erdjıes, Hadjettepe, Mármara, Atatúrik, Aqdenız jáne Iyldyz tehnıkalyq ýnıversıtetteriniń ǵalymdary osylaısha Túrkııanyń ǵylymdaǵy áleýetin álemge tanytýda.

Tájtajalǵa aınalǵan SARS-CoV-2 tyrnaǵynan qutqarýshy vaksına ataýlyǵa álem kóz tigip, oǵan qatysty ár jańalyqqa eleńdeıdi. Sondyqtan egýge qaraǵanda qoldanylýy jeńil spreı túrine qyzyǵýshylyqtyń oıanýy da zańdylyq tárizdi.

 

Sońǵy jańalyqtar

Almaty zoobaǵy qonjyqpen tolyqty

Ekologııa • Búgin, 19:10

Dollar taǵy qymbattady

Qarjy • Búgin, 16:55

Elimizdiń basym bóliginde jańbyr jaýady

Aýa raıy • Búgin, 16:39

Almatyda sýburqaqtar iske qosylady

Aımaqtar • Búgin, 16:11

Uqsas jańalyqtar