Erasyl óziniń ǵylymı-zertteý qyzmetin jetinshi synypta, ıaǵnı alǵashqy zymyranyn ushyrǵan kezde bastady. Eń alǵashqy mańyzdy jobasyn ǵarysh taqyrybyna arnap, «Naýryz kezdesýleri-2019» ulttyq ǵylymı jobalar baıqaýynda birinshi oryn aldy. Oqýshy modeldik zymyrandarǵa arnalǵan tolyq avtomattandyrylǵan ushyrý qondyrǵysyn jasap shyǵardy.
Toǵyzynshy synypta Erasyl Máskeý memlekettik ýnıversıteti men RǴA jáne Intel BalticSEF-2020 janyndaǵy «Bolashaq ǵalymdary-2019» iri halyqaralyq baıqaýlarynyń júldegeri atandy. Máskeý men Sankt-Peterbýrgtegi konkýrstarda Ulttyq komandalarǵa AQSh-taǵy Regeneron ISEF oqýshylaryna arnalǵan dúnıejúzilik ǵylymı baıqaýynyń irikteýinen ótti. Ol jerde borttyq elektronıkasy bar zymyrannyń ushý prototıpin jáne Ilon Masktiń Falcon túrine uqsas qoný aıaqtary bar ushýdy basqarýdyń barlyq júıesin tanystyrdy. Sodan keıin Erasyl NASA United Space School-da Qazaqstannyń ókili atanyp, álemniń túrli elderiniń oqýshylarymen kezdesti.
Erasyldyń aıtýynsha, amerıkalyq uıymnyń FISE baǵdarlamasy týraly oǵan eki jyl buryn NASA-da tájirıbeden ótken reseılik ónertapqysh dosy Petr jan-jaqty aıtyp beripti. Sodan keıin Qazaqstandaǵy taǵylymdamanyń ókili bolyp sanalatyn fızık jáne ǵalym Baıjan Muqataevpen baılanysqa shyǵý tıis bolatyn. Ǵaryshtyq bilim berýdi nasıhattaýǵa arnalǵan osy baǵdarlama aıasynda amerıkalyq ushýdy basqarý ortalyǵy – Hıýston qalasynda ornalasqan NASA-nyń Lındon Djonson atyndaǵy ǵarysh ortalyǵynda taǵylymdama qarastyrylǵan.
«Men NASA-ǵa taǵylymdamadan ótý úshin ótinish berý jaıly sheshim qabyldadym. Sebebi ol álem stýdentteriniń zamanaýı ǵarysh salasymen jaqynyraq tanysýyna múmkindik beredi. Mundaı sırek kezdesetin múmkindikti jiberip almaý úshin táýekelge bel býdym. Fızıka men matematıkadan birneshe tapsyrmany oryndaý qajet boldy. Tapsyrmalar ǵarysh salasynyń barlyq salasynan, ıaǵnı planetarlyq geologııadan ıadrolyq qozǵaltqysh óndirisine deıingi túrli baǵytta boldy. Sondaı-aq, motıvasııalyq hat jazyp, suhbattan ótýim kerek edi. Bul prosestiń bári shamamen bir-eki aıǵa sozyldy. О́tinish berý jaǵy Amerıkanyń ýnıversıtetterine oqýǵa túsý úshin beriletin ótinish prosesine 80 paıyzǵa uqsas. Biraq olardyń nıýanstary da boldy. Úmitkerlerdiń bári ǵarysh salasyndaǵy akademııalyq bilimderi men jetistikteri tekserildi, sol sııaqty aǵylshyn tilin jaqsy biletinderine de mán berildi.
Onlaın-formatqa qaramastan, taǵylymdama eki apta boıy mazmundy ótti. Negizgi maqsat – shıkizat alý maqsatynda asteroıdterge arnalǵan mıssııany ázirleý. Qatysýshylar toptarǵa bólindi. Meniń tobymda Úndistan, Avstralııa jáne Jańa Zelandııadan kelgen oqýshylar boldy. О́zgelerge uqsamastaı etip, komandama KINZA degen ataý berýdi usyndym. Kún saıyn ár túrli taqyrypta 2-3 dáris ótti. Olardyń arasynda uzaq ushý kezindegi ekıpajdyń densaýlyǵynan bastap jańa aeroǵaryshtyq materıaldar men qurylymdarǵa deıin qamtyldy. Dáristerdi NASA ǵalymdary, ınjenerleri jáne zertteýshileri júrgizdi, árqaısysy kem degende bir saǵatqa sozyldy. Men tipti amerıkalyq astronavtar – Bıll Makartýrmen, Sýnıta Ýılıamspen jáne Maıkl Beıkermen áńgimelestim. Shynyn aıtý kerek birnársege umtylǵanda oń nátıje kórsetemin dep boljaý qıyn, sebebi sátsizdik kez kelgen sátte bolýy múmkin. О́zim tabıǵatymnan maqsatyma jetýge tyrysamyn, orta joldan berilgendi unatpaımyn. Qolymnan kelgen múmkindiktiń bárin jasaımyn. Sonyń arqasynda bári ońaı sheshiledi. Tek osyndaı kózqarastyń nátıjesinde ǵana taýlardy ornynan jyljytýǵa bolady dep esepteımin», dedi Erasyl Táýekel.
