Parlament • 15 Sáýir, 2021

Jer týraly zań Senatqa joldandy

31 ret kórsetildi

Májilis Spıkeri Nurlan Nyǵmatýlınniń tóraǵalyǵymen ótken jalpy otyrysta Palata depýtattary birqatar jańa ratıfıkasııalyq zań jobasyn maquldady. Sondaı-aq sheteldikterge jer satýǵa tyıym salýǵa qatysty zań jobasy Senatqa joldandy.

Tarqatyp aıtar bolsaq, Eýra­zııalyq ekonomıkalyq odaq týraly shartqa Qyrǵyz Respýblıkasynyń qosylýyna baılanysty EAEO quqyǵyna kiretin jekelegen halyqaralyq sharttardy jáne EAEO organdarynyń aktilerin qoldanýy jónindegi jaǵdaılar men ótpeli erejeler týraly 2015 jylǵy 8 mamyrdaǵy hattamaǵa ózgeris engizý týraly hattamany ratıfıkasııalaý týraly zań jobasy maquldandy. Atalǵan másele jóninde Saýda jáne ıntegrasııa mınıstri Baqyt Sultanov baıandama jasady.

Qujat Qyrǵyz Respýblıkasy úshin ótpeli kezeńdi Eýrazııalyq ekonomıkalyq odaqtyń biryńǵaı kedendik tarıfterin tolyq ımple­mentasııalaýǵa deıin uzartý jónin­degi ýaǵdalastyqtardy iske asy­rýǵa baǵyttalǵan. Sony­men qatar úshinshi elderden ákeli­netin keıbir taýarlarǵa qatys­ty Qyrǵyz Respýblıkasy qolda­natyn kedendik-tarıftik retteý salasyna túzetýler engizý qam­tylǵan.

«Ekonomıkany EAEO-nyń talaptaryna beıimdeý maqsatynda Qyrǵyz Respýblıkasyna 222 taýar boıynsha biryńǵaı kedendik tarıf mólsherlemelerine kóshý úshin bes jyldyq kezeń berilgen. Qyrǵyz Respýblıkasynyń alyp qoıý tizbesine azyq-túlik ta­ýarlary, dárilik zattar, avtomobılder, tústi metaldardan jasalǵan keıbir buıymdar men jab­dyqtar kirdi. Qyrǵyz tarapy ne­ǵurlym tómen baj salyǵyn qoldanǵan ótpeli kezeń 2020 jylǵy 1 qańtarda aıaqtalýy tıis edi. Alaıda memlekettiń turaqsyz ekonomıkalyq jáne áleýmettik jaǵdaıyn eskere otyryp, Qyrǵyz Respýblıkasynyń prezıdenti 2019 jylǵy jeltoqsanda EAEO memleketteri basshylarynyń sammıti barysynda alyp qoıý taýarlaryna qatysty neǵurlym tómen bajdardy qoldaný merzimin uzartý týraly ótinish jasady. Talqylaý qorytyndysy bo­ıynsha memleketter basshylary, sondaı-aq Joǵary Eýrazııalyq ekonomıkalyq keńestiń qurmetti tóraǵasy, Qazaqstannyń Tuńǵysh Prezıdenti – Elbasy Nursultan Nazarbaev ótpeli kezeńdi bir jylǵa uzartýǵa kelise otyryp, izgi nıetin bildirdi. Tómengi bajdardyń qoldanýyn uzartý kólik tobyna áser etpegenin atap ótken jón. 2021 jylǵy 1 qańtardan bastap Qyrǵyz Respýblıkasy barlyq taýarlarǵa qatysty EAEO-nyń biryńǵaı kedendik tarıfiniń mólsherlemelerine kóshti», dedi Saýda jáne ıntegrasııa mınıstri Baqyt Sultanov.

Osy rette, Májilis Tóraǵasy Nurlan Nyǵmatýlın halyqaralyq sharttardy ratıfıkasııalaý rásimderiniń merzimderi keıbir mınıstrlikter tarapynan júıeli túrde buzylatynyna nazar aýdardy.

Mysaly, Eýrazııalyq ekono­mı­kalyq odaq sheńberinde osy ma­ńyzdy ratıfıkasııany kelisýdiń mem­leketishilik rásimderin ótkizý bir jyldam astam ýaqyt­qa sozylǵan. Osy oraıda, Nur­lan Nyǵmatýlın:«Pandemııa mınıs­tr­likter jumysynyń qarqynyn, sapasyn jáne jaýapkershiligin tómendetýge sebep bolmaýy tıis. Bul jerde basty másele, qu­zyrly mınıstrlikter men qury­lymdardyń birlesken jumysyna baılanysty. Jalpy aıtqanda, halyqaralyq kelisimderdi ýaq­­tyly ratıfıkasııalaý ınte­gra­sııalyq prosester úshin óte ma­ńyzdy», dedi.

Otyrysta Palata Eýrazııalyq ekonomıkalyq odaq týraly shart­qa Armenııanyń qosylýy týraly 2014 jylǵy 10 qazandaǵy shart­qa ózgerister engizý týraly hatta­many ratıfıkasııalaý týraly zań jobasyn maquldady. Hatta­ma Armenııa Respýblıkasy úshin ótpeli kezeńdi Eýrazııalyq ekono­mıkalyq odaqtyń biryńǵaı keden­dik tarıfterin tolyq ımplemen­ta­sııalaýǵa deıin uzartý jónindegi ýaǵdalastyqtardy iske asyrýǵa baǵyttalǵan.

«Eýrazııalyq ekonomıkalyq odaqqa kirý jónindegi kelissózder nátıjesinde Armenııa Respýb­lı­kasyna qosylǵan sátten bas­tap 7 jyl ishinde 981 taýarǵa qa­tysty neǵurlym tómen kedendik ákelý bajdaryn qoldaný múm­kin­digi berildi. Tizimge et, jarma, hı­mııalyq ónimder, avtomobılder, dári-dármekter, jabdyqtardyń, qu­raldardyń jáne asyl tastar­dyń keıbir túrleri kirdi. Osy rette osy tizbeni jyl saıyn qys­qartý kóz­delgen. Armenııaǵa beril­gen ótpeli kezeń 2022 jyly aıaq­talady. 2019 jylǵy jel­toq­sanda Joǵary Eýrazııa­lyq ekonomıkalyq keńes bary­synda Armenııa Respýblıka­synyń premer-mınıstri Biryń­ǵaı kedendik tarıfke kóshý ke­zeńin uzartý týraly ótinish jasady. Armenııa Respýblıka­synda qalyptasyp otyrǵan ekono­mı­kalyq jaǵdaıdy eskere otyryp, Eýrazııalyq ekonomıkalyq odaq­tyń qalǵan memleketteri neǵur­lym tómen bajdardy qoldaný múmkindigin 1 jylǵa uzartýǵa kelisti. О́tpeli kezeń 553 taýarǵa qatysty uzartyldy. Kólik tobyna qatysty ótpeli kezeń uzar­tylmady jáne 2020 jylǵy
1 qańtarda aıaqtaldy», dedi Saýda jáne ıntegrasııa mınıstri Baqyt Sultanov. 

Sondaı-aq Palata depýtattary jer qatynastary máseleleri boıynsha zań jobasyn ekinshi oqylymda maquldady. Zań jobasyn qaraý barysynda depýtattar zań jobasyn engizý maqsatyn kúsheıtýge baǵyttalǵan túzetýler engizdi.

Atap aıtqanda, sheteldik aza­mat­tar men zańdy tulǵalar, shetel­dik qatysý úlesi bar birlesken ká­siporyndar zańdy tulǵa qaty­sý­shylarynyń quramyna kirgen jaǵdaıda, sondaı-aq zańdy tulǵa qatysýshysynyń Qazaqstan Respýblıkasynyń azamattyǵy toqtatylǵan kezde aýyl sharýa­shylyǵy jerlerin ıelikten shyǵarý rásimderi kózdelgen.

Aıta keterligi, zań jobasy Qazaqstan Prezıdenti Qasym-Jomart Toqaevtyń zań shyǵarý bastamasy tártibimen daıyndaldy. Ekinshi oqylymda qujat jóninde depýtat Berik Ospanov baıandama jasady. «Zań jobasy 5 zańnamalyq aktige ózgerister men tolyqtyrýlar engizýdi qaras­tyrady. Olar sheteldik jer paı­dalanýshylardyń, Qazaq­stan Respýblıkasynyń shetel­dik qatysýy bar zańdy tulǵa­larynyń, sondaı-aq aýyl sharýa­shylyǵy maqsatyndaǵy jer ýchas­kelerin jeke menshik quqyǵymen jáne jer paıdalaný quqyǵymen qan­dastardyń ıelenýine tyıym salýdy engizýge qatysty. Zań jobasyn Palata bıylǵy 7 sáýirde birinshi oqylymda maquldady. Zań jobasyn qaraý barysynda depýtattar zań jobasyn engizý maqsattaryn kúsheıtýge baǵyttalǵan túzetýler engizdi. Budan basqa, Qazaqstan Respýblıkasynyń qoldanystaǵy zańnamasyna sáıkes keltirýge baǵyttalǵan redaksııalyq-naq­tylaý sıpatyndaǵy túzetýler kózdelgen. Sondaı-aq zań joba­synyń erejeleri bir-birimen úı­lesken. Májilistiń barlyq ko­mı­tetteri osy zań jobasy boıyn­sha oń qorytyndylar usyndy. Múddeli ýákiletti organdar, saıası partııalar, qoǵamdyq uıymdar, aýyl sharýashylyǵy taýar óndirýshileri ókilderiniń qatysýymen jumys tobynyń 3 otyrysy jáne komıtettiń 2 keńeıtilgen otyrysy ótkizildi. Salystyrmaly kestede qabyl­danǵan 18 pozısııa bar. Baıandal­ǵandy eskere otyryp, Agrarlyq máse­leler komıteti atalǵan zań joba­syn tutastaı ekinshi oqylym­da maquldap, ony Parlament Senatynyń qaraýyna jiberýdi usynady», dedi B.Ospanov.

Talqylaý barysynda Palata depýtattary atalǵan usynysqa qoldaý bildirip, zań jobasyn ekinshi oqylymda maquldady.

Otyrys sońynda Májilis depýtattary: Albert Raý, Vera Kım, Aleksandr Mılıýtın, Erlan Smaılov, Dúısenbaı Turǵanov, Sergeı Reshetnıkov, Jambyl Ahmetbekov, Qazybek Isa, Bekbolat Tileýhan, Serik Erýbaev, Maqsat Ramanqulov, Ǵalymjan Eleýov, Ilııas Bularov, Andreı Lınnık memlekettik organdar basshylaryna depýtattyq saýaldaryn joldady.

Sońǵy jańalyqtar

Araq satylmaıtyn aýdan

Aımaqtar • Keshe

Erlikke toly sýretter

Rýhanııat • Keshe

Uqsas jańalyqtar