Rýhanııat • 19 Sáýir, 2021

Ilim adamǵa ne úshin qajet?

90 ret kórsetildi

Ilim óte qundy dúnıe. Shynaıy ilim adamǵa óz álsizdigin, kemshiligin jáne Rabbynyń ústemdigin, ulylyǵyn kórsetedi. Jaratýshysyna bolǵan qorqynyshyn jáne quldarǵa bolǵan qarapaıymdylyǵyn arttyrady. Quldardyń aqylaryna mán beretin bolady. Osyndaı ilimdi úıretý jáne úırený paryz. Bul paıdaly ilim. Ilim yqylaspen ǵıbadat jasaýǵa sebep bolady. Ilimniń emi eki nárseni bilýmen iske asady. Birinshisi, ilimniń qundy, abyroıly bolýy, salıh nıetke baılanysty. Ilimdi nadandyqtan jáne nápsiniń qalaýynan qutylý úshin úırený kerek.

Ekinshisi, ilimimen amal etý kerek jáne ózgelerge úıretý kerek, bul eki nárseni yqylaspen jasaý kerek. Amal jáne yqylaspen bolmaǵan ilim zııandy bolady. Hadıs shárıfte: «Alla úshin bolmaǵan ilim ıesi jahannamda ottyń ústine otyrǵyzylady» degen. Mal-múlik, ataq-abyroı úshin ilim ıesi bolý osyǵan jatady. Dúnıelik nárselerge qol jetkizý úshin ilim úırený, ıaǵnı dindi dúnıelik nársege qural etý, altyn qasyqpen nájis jeýge uqsaıdy. Dindi dúnıelik tabysqa qural etkender din urylary bolyp tabylady.

Hadıs shárıfte: «Din ilimderin dúnıe tabý úshin qoldanǵandar, jannattyń ıisin de ıiskeı almaıdy» deıdi. Ekinshi bir hadıs shárıfte: «Bul úmmettiń ǵalymdary eki túrli bolady: birinshileri, ilimderimen adamdarǵa paıdaly bolady. Olar adamdardan eshnárse kútpeıdi. Mundaı adamǵa teńizdegi balyqtar men jer betindegi janýarlar jáne aspandaǵy qustar da duǵa etedi. Iliminiń ózgelerge paıdasy bolmaǵan, ilimin dúnıe tabý úshin qoldanǵandardyń bastaryna qııamette jahannamdaǵy ottan jasalǵan júgen salynady» delindi.

«Ǵulamalar paıǵambarlardyń muragerleri» dep aıtylǵan hadıs shárıfte. Islamǵa moıynsunǵan ǵulama aınalasyna nur shashqan jaryq kózi sııaqty bolady. «Qııamet kúni bir dindar adamdy alyp kelinip jahannamǵa tastaıdy. Jahannamdaǵy tanystary onyń qasyna jınalyp, sen dúnıede Allanyń ámirlerin aıtatyn ediń. Nege bul azapqa dýshar boldyń, deıdi. Iá, men — kúná istemeńder, deıtin edim, biraq ózim isteıtin edim. Sonyń  jazasyn tartýdamyn» deıdi». Paıǵambar (s.ǵ.s): «Mıǵraj túni kókke kóterilip bara jatqanymda adamdardy kórdim. Olar ottan jasalǵan qaıshylarmen erinderin kesip jatyr edi. Bul adamdardyń kimder ekenin Jábireıilden suradym. Úmmetińniń hatıbteri, ýaǵyzshylary, ózderiniń oryndamaǵan nárselerin elge oryndańdar degender, edi» deıdi.

Hadıs shárıfte: «Qııamet kúni azaptardyń eń aýyry, ilimi ózine paıdasy bolmaǵan dindarlarǵa bolady» dep buıyrǵan. Sondyqtan mýnafyqtar, ıaǵnı musylman bolyp kórinetin kápirler, jahannamnyń túbine ketedi. О́ıtkeni olar estip, bilip turyp, qasarysyp, kápir bolǵandar. Hadıs shárıfte: «Jahannamda azap tartyp jatqandardyń keıbireýleri jaman ıis shyǵarady. Bul ıis ózgelerge ottan da aýyr azap beredi. Sen munsha sasıtyndaı qandaı kúná istediń dep suralǵanda, men din adamy edim. Bilgenderimdi oryndamaıtyn edim» deıdi.

Ábýddárda “radıallahý ta’ala anh” bylaı deıdi: «Ilimimen amal jasamaıtyn din adamyna ǵulama delinbeıdi». Ibilis barlyq dinderdi biletin edi. Biraq ilimine amal jasamady. Shólde qalyp qoıǵan adamnyń qasynda on túrli qylysh jáne ár túrli qarýlar bolsa, bulardy qoldanýdy jaqsy bilse jáne er júrek bolsa, ózine shabýyl jasaǵan arystanǵa qarsy qoldanbasa, bul qarýlardyń paıdasy bola ma? Árıne bolmaıdy. Osy sııaqty, din ilimderinen júz myń másele úırense, bulardy qoldanbaǵasyn paıdasyn kórmeıdi. Aýrý bolǵan adam dertine eń paıdaly dárini tapsa, biraq, ony qoldanbasa, paıdasyn kórmeıdi.

Sýfıanı Sáýrı “rahımá hýllahý ta’ala” bylaı deıdi: «Jahannamda ottan bir shuńqyr bar. Bul shuńqyrda rııager qarıler azap tartady». Taǵy da Sýfıan bylaı deıdi: «Ilimde joǵarylaǵanym sonshalyq, bir aıatqa otyz úsh túrli maǵyna beretin edim. Sultannyń shaqyrýyna bardym. Jegen taǵamdarymnyń áserinen bilgenderimniń barlyǵyn umyttym». Muhammed bın Sálámá “rahımáhýllahı ta’ala” bylaı deıdi: «Dúnıe paıdasy úshin úkimet adamdarynyń esiginde kútken bir qarıdiń (din adamynyń) hali, las nárseniń (nájistiń) ústine qonǵan shybynnyń halinen de jaman» degen  eken.

Sońǵy jańalyqtar

Qazaqstanda alty óńir «qyzyl» aımaqta tur

Koronavırýs • Búgin, 09:57

13 mamyrǵa arnalǵan aýa raıy boljamy

Qazaqstan • Búgin, 09:39

Batys Qazaqstanda jańa qaýly shyqty

Aımaqtar • Búgin, 09:16

Balýan Sholaqtyń dombyrasy

О́ner • Búgin, 09:00

Jazǵa sálem joldaıyq

О́ner • Búgin, 08:55

Jylqyshy aýyldyń jaqsylyǵy

Aımaqtar • Búgin, 08:54

Sýdy únemdeý el úmitin aqtaı ma?

Aımaqtar • Búgin, 08:50

Qanmen jazylǵan kartınalar

Tarıh • Búgin, 08:45

Stýdentterdiń sóz saıysy

О́ner • Búgin, 08:41

Halyq únine qulaq asatyn ortalyq

Qoǵam • Búgin, 08:39

Egilgen tal-terektiń obalyna qalmaıyq

Ekologııa • Búgin, 08:37

Ońtaıly onlaın aýksıon

Tehnologııa • Búgin, 08:35

Qoldy bolyp jatqan qaraýsyz mal

Aımaqtar • Búgin, 08:30

Brakonerge buǵaý bolmaı ma?

Aımaqtar • Búgin, 08:28

2021 jyl – qalpyna kelý kezeńi

Koronavırýs • Búgin, 08:25

Kıik kúıik pe?

Ekologııa • Búgin, 08:18

Qaýiptiń betin vaksına qaıtarady

Medısına • Búgin, 08:15

Halyqpen 200-den astam kezdesý ótkizdi

Parlament • Búgin, 08:14

«Osyǵan deıin nege birikpedi?»

Medısına • Búgin, 08:13

Qorqynyshty seıiltý quraly

Medısına • Búgin, 08:11

«Qazaqstanym!» dep, qalamy júıtkip tur

Qazaqstan • Búgin, 08:10

Hantáńirden qanat qaqqan qaıratker

Qoǵam • Búgin, 08:08

8 raýndta – 8 mıllıon dollar

Boks • Búgin, 08:07

Úı salǵanǵa – úlken kómek

Qoǵam • Búgin, 08:05

Bartımen sheberlik baıqasty

Tennıs • Búgin, 08:05

«Jigitter bar narqasqa...»

Sport • Búgin, 07:59

Uqsas jańalyqtar