Sıfrly fermalardyń negizinen elektr energııasyn óndiretin nysandardyń janynan ashylatyny belgili. Sıfrlyq damý, ınnovasııalar jáne aeroǵarysh ónerkásibi mınıstrliginiń resmı málimetinshe, fermalar negizinen elimizdiń soltústik óńirlerinde kóp shoǵyrlanǵan. Atap aıtqanda, Pavlodar jáne Shyǵys Qazaqstan oblystaryndaǵy, sondaı-aq Oral qalasyndaǵy sıfrly fermalar táı-táı basyp keledi. Aıtpaqshy, olardyń kómegimen byltyr 82 mlrd teńge ınvestısııa tartylǵan.
Qalaı desek te, elimizde sıfrly fermalar kóbeıip keledi. Demek jaqyn bolashaqta Qazaqstannyń ózindik krıptonaryǵy da qurylýy múmkin. Bul baǵyttyń bizdegi áleýeti de joǵary. Soǵan qaramastan maınıng pen krıptobıznes ındýstrııasyn qurýǵa qolbaılaý bolyp otyrǵan kedergiler de bar. Aldymen solardy retteý kerek.
Máselen, 2020 jylǵy 25 maýsymda qabyldanǵan Sıfrly tehnologııalardy retteý máseleleri jónindegi zańda sıfrly aktıvter aınalymynyń quqyqtyq rejimi belgilengen. Atap aıtqanda, «sıfrly aktıv» uǵymy engizildi. Bul qamtamasyz etilgen jáne qamtamasyz etilmegen krıptovalıýtalar bolyp bólinedi. Osylaısha, maınıngti kásipkerlik qyzmet retinde taný úshin zańnamalyq baza quryldy. Biraq Ulttyq bank óziniń quqyqtyq aktileri arqyly krıptovalıýtalardyń aınalymyn jáne onymen mámile jasaýdy shektep, tyıym salyp otyr. О́z kezeginde bul Qazaqstandaǵy krıptobırjanyń damýyn tejeıdi.
Osyǵan baılanysty krıptoındýstrııany damytý maqsatynda qoldanystaǵy zańdar men normatıvtik-quqyqtyq aktilerge ózgerister engizý tásilderin anyqtaý úshin jumys toby quryldy. Demek saladaǵy ózgeristiń aýyly alys emes sekildi. Onyń ústine Sıfrlyq damý, ınnovasııalar jáne aeroǵarysh ónerkásibi mınıstrligi aldaǵy úsh jylda sıfrly fermalar Qazaqstanǵa 300 mlrd teńge kóleminde ınvestısııa ákeledi dep boljam jasap otyr.
Jalpy, álemdik deńgeıde qarastyrar bolsaq, bizdiń eldegi elektr energııasynyń quny arzan. Al arzan ári mol energııa – krıptovalıýta óndirý úshin qajetti shıkizat. Eldegi sıfrly fermalardyń jyl ótken saıyn kóbeıip kele jatqany da sondyqtan. Máselen, bir bıtkoın alý úshin ortasha eseppen 78 myń kVt/saǵat elektr energııasy paıdalanylady eken. Bul shamamen 1,5 mln teńge jumsalady degen sóz. Biraq bizdegi shekteýlerge baılanysty krıptovalıýtany óndirýge múmkindik bolsa da, ony jumsaýǵa ruqsat joq. Al óndiristiń durys jolǵa qoıylýyna jabdyqtyń tıimdiligi, jeliniń kúrdeliligi jáne jumsalǵan elektr energııasynyń mólsheri áser etedi.
Belgili bolǵandaı, Qazaqstan bıtkoın óndirisi boıynsha álemdik reıtıngte tórtinshi orynda tur. Sol sebepti bizdiń elge álemniń túkpir-túkpirinen maınerler jıi keledi. Olardy elektr energııasynyń arzandyǵy qyzyqtyrady, álbette. Biraq krıptovalıýta operasııalaryndaǵy qupııalylyqtyń joǵarylyǵyna baılanysty onyń zańdy tólem quraly emes ekenin bilgende, olardyń kóńili sý sepkendeı basylady.
Qarjy naryǵyn retteý jáne damytý agenttiginiń habarlaýynsha, krıptovalıýtanyń ekonomıkalyq táýekeli joǵary. «Kóleńkeli mámileler» kóp jasalýy múmkin. Al bul ekonomıkanyń damýyna keri áser etedi. Agenttik álemdik qarjy júıesinde krıptovalıýtany retteıtin tetikter joq ekenin alǵa tartýda. Sondyqtan sıfrly aqsha eshkimge baǵynbaıdy jáne oǵan áser etetin faktorlar da shamaly. Sol sebepti ár el krıptovalıýta naryǵyn óz betinshe retteýge tyrysady.
– Qarapaıym adam úshin qashanda qaýip pen qater bar. Bul jerde qarjylyq bilim mańyzdy. Kózdi jumyp, páter men kólikti krıptovalıýtaǵa salyp jiberý durys emes. Investısııalyq saýattylyqty meńgerip, qaýiptiń jaıyn ańǵarý kerek. Máselen, krıptovalıýta baǵasy kúrt kóterilse, ony satyp alýdyń qajeti shamaly. Durysy, onyń baǵasy arzandaǵan kezde satyp alý. Iаǵnı qaı kezde qandaı qadam jasaý kerektigin bilý shart. Krıptovalıýta naryǵyndaǵy oıynshylar kóbeıdi. Buǵan pandemııanyń da áseri boldy. Tyǵyryqqa tirelgen kásipkerler qolda bar aktıviniń barlyǵyn krıptovalıýta naryǵynyń aınalymyna jumsady. Bul naryqtyń belsendiligin arttyryp jiberdi, – deıdi Qazaqstan blokcheın qoǵamdastyǵynyń negizin qalaýshy Batyrbek Omarov.
