Ádebıet • 30 Sáýir, 2021

Muqaǵalı mýzeıi Almatyǵa keldi

171 ret kórsetildi

Bıyl qazaq poezııasynyń aıshyqty merekesi. Marjan jyry, arman muńy halqynyń qasterli qazynasyna, mıllıondardyń mýzasyna aınalǵan Aspantaýdyń aqıyǵy Muqaǵalı Maqataevtyń týǵanyna 90 jyl.

Osynaý jyr merekesiniń kórigin qyzdyrǵan kórkem joba rýhanı astanamyz almatyda saltanat quryp, halqynyń súıikti perzentin besiginde jyrmen áldılegen Qarasazdaǵy aqyn murajaıy Almatyǵa keldi.

Shýaqty jyrdan qýat alyp, Muqaǵalı álemimen úndeskisi kelgen qanshama jan Elshenbúırek etegindegi aqyn aýylyn betke alady. Muqaǵalıdy týdyrǵan topyraqqa taǵzym etý úshin qazaqtyń qaı topyraǵynan da asyǵyp jetetin áppaq kóńilder súmbile jyrdyń sýatyn kózderimen kórýge ińkár-di. «Men týraly sóıleıdi shoqylarym, Men týraly syr sherter topyraǵym» deıtuǵyn aqyn úni qasterli mekenniń qadirin tipten arttyra túsetindeı. El Táýelsizdigin alǵan jyly esigin ashqan Qarasazdaǵy Muqaǵalı mýzeıi aqynnyń mol murasy saqtalǵan kıeli oryn. Onda barlyǵy 734 jádiger jınaqtalǵan bolsa, eksponattardyń 434-i talant ıesiniń tirshiliginde tutynǵan turmystyq zattary men kitaptary.

1

Barǵan janǵa jańa oı, jańa ıdeıa syılaıtyn ǵajaıyp mýzeıdegi qundy muralarǵa almaty jurtshylyǵy bir aı boıy kózaıym bola alady. Munda aqynnyń shahmat taqtasy, dombyrasy, jazý máshińkesi, portfeli, qol saǵaty, sııa saýyty, qoljazbalary men fotosýretteri qoıylǵan. Sharaǵa shahardyń Mádenıet basqarmasy men mýzeı ujymy muryndyq bolyp otyr.

– Muqaǵalıdyń mýzeıin tamashalaý úshin elimizdiń túkpir-túkpirinen, alys-jaqyn shetelderden jylyna myńdaǵan adam keledi. Almatydan 300 shaqyrym jerde ornalasqan aqyn aýyly qonaqtaryn qushaq jaıa qarsy alýǵa ár kez daıyn. Mereıtoıǵa oraı uıymdastyrylyp otyrǵan kóshpeli kórme Qarasaz aýylyna barýǵa múmkindigi joq azamattar úshin taptyrmas olja boldy dep sanaımyz. «Almaty mýzeıi» aqyn murasyn erekshe iltıpatpen qabyldady. Kelýshilerdiń nazaryna 50-ge jýyq eksponat usynyp otyrmyz. Alǵashqy kúnnen-aq aqyn shyǵarmashylyǵyn súıetin jankúıerler bul jerge aıryqsha qulshynyspen kelýde, – deıdi M.Maqataevtyń ádebı-memorıaldyq murajaıynyń jetekshisi Erlik Ahmetov.
1

Aqyn dańqy asqaqtaǵan saıyn, uly qalamgerdiń saýsaǵy tıgen zattardyń bári qymbat. Sonyń biri – Muqaǵalıǵa qalamdas aǵasy Ǵabıt Músirepov syıǵa tartqan altyn qalamsap. Kózge ottaı basylatyn osy bir altyn qalam ádebıettiń altyn dáýirin qalyptastyrýǵa qomaqty úles qosyp, aǵaly-inili bolyp tabysqan qos darynnyń arasyndaǵy rýhanı baılanystyń dánekerindeı kórinedi. Aqyndyq qýatyn der kezinde tanyǵan kóńili aq jaılaýdaı aǵasynan alǵan tábáriginiń tarıhyn da tvorchestvoǵa tııanaqty Muqaǵalı aq qaǵazǵa tizbektep ketipti. Kúndelik jazýdy janyna serik etken ol 1973 jyldyń 17 naýryzy kúni qaǵazǵa túsirgen jazbasynda: «О́tken aptada Músirepovte (úıinde – avt.) boldym. Bul adammen jaqyn kelip suhbattasqanym osy. Úıinde ózi jalǵyz eken. Jyly qarsy aldy. Eki saǵattaı áńgimelestik. Men Ǵabeńdi boıyndaǵy darynnyń baryn berip bolǵan adam dep aıta almaımyn. Al boıynda jasyrynyp jatqan janartaýy bar ekendigine kúmánim joq. Ýaqyt-aı!.. Ádebıet, jalpy ıskýsstvo jóninde bolar-bolmas sholý jasap, pikirlestim. Qart áriden oılaıdy. Qazirgi qazaq poezııasy qatty tolǵandyryp júrgen kórinedi. Birdeme desem be deıdi. «Aqqýlar uıyqtaǵandaǵa» tebirenip pikir aıtty, súısinip qaldy, men yńǵaısyzdandym, onymdy túıe qoıdy da, qoıa qoıdy. О́leńder oqydym. Keterde maǵan qalam syılady (altyn qalam)», dep jazady. Aqynnyń kóziniń qarashyǵyndaı bolǵan bul buıym qalamynyń ushymen dúnıeni dıdarǵa bólegen uly daryndardyń máńgilik dostyǵynyń kýási sekildi. Budan basqa kórmege qoıylǵan ár zattyń ózindik tarıhı bar.
1

Igi sharanyń ashylý saltanatyna kelgen aqynnyń uly Juldyz Maqataev, aqyn atyndaǵy qordyń yqpalymen bıyl Muqaǵalıdyń on tomdyq shyǵarmalar jınaǵyn jaryqqa shyǵarýdy josparlap otyrǵanyn jetkizdi. «Ákem halyqtyń adamy boldy, halqyn qapysyz súıdi, sońǵy demine deıin ózi ólerdeı súıgen óleńge degen adaldyǵynan aınyǵan joq. О́leń bop ómir keshti. Men onyń artynan osynshama estelikterdiń qalǵanyna qýanamyn. Halyq ony óte jaqsy kóredi. Onyń óleńderin ár býyn, ár urpaq ózinshe qurmetteıdi» dep tebirendi ol.

Sharaǵa Almaty qalasy ákimdiginiń ókilderi, qabyrǵaly qalamgerler, mýzeı qyzmetkerleri men aqynnyń urpaqtary qatysty.

Sońǵy jańalyqtar

Qazaqstanda alty óńir «qyzyl» aımaqta tur

Koronavırýs • Búgin, 09:57

13 mamyrǵa arnalǵan aýa raıy boljamy

Qazaqstan • Búgin, 09:39

Batys Qazaqstanda jańa qaýly shyqty

Aımaqtar • Búgin, 09:16

Balýan Sholaqtyń dombyrasy

О́ner • Búgin, 09:00

Jazǵa sálem joldaıyq

О́ner • Búgin, 08:55

Jylqyshy aýyldyń jaqsylyǵy

Aımaqtar • Búgin, 08:54

Sýdy únemdeý el úmitin aqtaı ma?

Aımaqtar • Búgin, 08:50

Qanmen jazylǵan kartınalar

Tarıh • Búgin, 08:45

Stýdentterdiń sóz saıysy

О́ner • Búgin, 08:41

Halyq únine qulaq asatyn ortalyq

Qoǵam • Búgin, 08:39

Egilgen tal-terektiń obalyna qalmaıyq

Ekologııa • Búgin, 08:37

Ońtaıly onlaın aýksıon

Tehnologııa • Búgin, 08:35

Qoldy bolyp jatqan qaraýsyz mal

Aımaqtar • Búgin, 08:30

Brakonerge buǵaý bolmaı ma?

Aımaqtar • Búgin, 08:28

2021 jyl – qalpyna kelý kezeńi

Koronavırýs • Búgin, 08:25

Kıik kúıik pe?

Ekologııa • Búgin, 08:18

Qaýiptiń betin vaksına qaıtarady

Medısına • Búgin, 08:15

Halyqpen 200-den astam kezdesý ótkizdi

Parlament • Búgin, 08:14

«Osyǵan deıin nege birikpedi?»

Medısına • Búgin, 08:13

Qorqynyshty seıiltý quraly

Medısına • Búgin, 08:11

«Qazaqstanym!» dep, qalamy júıtkip tur

Qazaqstan • Búgin, 08:10

Hantáńirden qanat qaqqan qaıratker

Qoǵam • Búgin, 08:08

8 raýndta – 8 mıllıon dollar

Boks • Búgin, 08:07

Úı salǵanǵa – úlken kómek

Qoǵam • Búgin, 08:05

Bartımen sheberlik baıqasty

Tennıs • Búgin, 08:05

«Jigitter bar narqasqa...»

Sport • Búgin, 07:59

Ekonomıka damý jolaǵyna shyqty

Ekonomıka • Búgin, 07:58

Túrkistannyń jańa dáýiri

Qoǵam • Búgin, 07:55

Avıasııa salasy qoldaýǵa muqtaj

Qoǵam • Búgin, 07:50

Merkeldiń memleketshildigi

Álem • Búgin, 07:47

Uqsas jańalyqtar