Ádebıet • 10 Mamyr, 2021

Siz bilesiz be?..

595 ret
kórsetildi
6 mın
oqý úshin

«Birtúrli» Ahmatova

Ákesi Ahmatovanyń aqyn­dy­ǵyn moıyndamapty, tipti pys­qyryp ta qaramaǵan. Sondyqtan qyzyna óz tegimen jarııalanyp, jurtqa masqara bolmasyn dep laqap atpen jazýyn talap etedi.

Siz bilesiz be?..

Osylaısha Ahmatova arǵy ájesiniń tegin alady. Al aqyn­nyń shyn aty-jóni – Anna Gorenko.
P.S.: Ákesi beker senbegen. Árı­ne, ol kezde Ahmatovanyń keıin «áıel­derge sóıleýdi úıre­tetin» ǵa­jap aqyn bolaryn bil­mese kerek. О́kinishti.

* * *
Italııalyq sýretshi Amedeo Modılıanı Ahmatovany alǵash­qy kórgende-aq ǵashyq bolypty. Olar Parıjde bir jyl ara­la­syp, keıin múlde kezdespegen. Sol sezimderdiń izimen sý­ret­shi aqyn­nyń 16 kartınasyn sal­ǵan. Alaıda ol týyndylar­dy Ahmatova saqtaı almady: bire­ýinen basqasynyń bári órtenip ketken.

* * *
Aqyn kóp ýaqyt boıy NKVD-nyń baqylaýynda bolǵan. Bıo­graftardyń aıtýynsha, ony ja­qyn qurbysy, jazýshy Sofııa Ostrov­skaıa ańdyǵan. Ahmatova bul tosyn oqıǵadan, árıne, habarsyz.

* * *
Ahmatovany óte yrymshyl desedi. Mysaly, ol Gýmılevtiń úılenýge alǵashqy usynysy ke­zin­de jaǵalaýdaǵy eki delfınniń denesin kórgen soń bas tartqan. Iаǵnı bul jaqsylyq nyshany emes dep bilgen. Sondaı-aq ony bala kezinde kóbisi birtúrli sanaǵan. О́ıtkeni ol tomaǵa-tuıyq, jalǵyz ózi teńizge shomylyp, jalań aıaq kóshe kezip júre beredi eken.

* * *
Ol til meńgerýge kelgende ze­­rek boldy. Bes jasynda muǵa­limniń balalarmen sóıleskenine qarap otyryp, fransýz tilin úırenipti.

* * *
О́mir boıy alǵash jazǵan óleń­derinen uıalypty. Burynǵy ballada, jarııalanǵan, tipti qaı­ta ba­sylyp shyqqan ataqty shyǵar­malaryn ol «bos qyzdyń kedeı óleńderi» dep atap, eske alǵandy da unatpaǵan.

Igilikti kim birinshi kórdi?

О́z shyǵarmalaryn jazý mashınasynda tergen alǵashqy qa­lamger – Mark Tven eken. Adam­zat aqyl-oıynyń jemisin hám ıgiligin birinshi bolyp kórý Tven­ge buıyrypty. Áripterdi ty­qyl­datyp basyp otyryp qandaı se­zimde boldy eken, qyzyq...

Oǵan da sol kerek!

Mıhaıl Lermontovtyń shekten tys dórekiligimen jáne keleke ázil­derimen dańqy shyǵypty. Osyndaı qııańqy minezinen bolar, qoǵamda ony jaqtyrmaıtyndar kóp bolǵan. Aqyn óliminen soń peterbýrgtik jurt «Oǵan da sol kerek...», «Onyń orny sol jaqta» dep kúbirlesipti.
P.S.: Ol nebári 26 jyl ómir sú­­rip, ádebıette ǵasyrlar ja­saı­­tyn shyǵarma qaldyra aldy. Talant.

Tolstoı áýleti

Qan-qyzyl shıeni kim jaqsy kórmeıdi?.. Bárimiz de jaz shyqsa, shıe jeýge asyǵamyz. Alaıda Lev aqsaqal shıeni unatpaıdy eken.

* * *
Ittiń úrgenin de jaqtyrmapty.
* * *
2010 jylǵy sanaqqa sáıkes, álem boıynsha Tolstoıdyń 350 urpaǵy bar eken.

«Aqymaq» Brodskıı

Siz Brodskııdiń Nobel syı­ly­ǵynan alǵan qalamaqysyn ­qaı­­­­­da jumsaǵanyn bilesiz be? Ol qar­­­­­jynyń kóp bóligin dostary Kap­lan men Baryshnıkovqa Nıý­Iork­ta­ǵy «Rýsskıı Samovar» ­res­­tora­nyn satyp alýǵa bergen. Ne degen márttik?!

Anekdotshy Ásemqulov

Gazetke shyqqan anekdottar­dy qıyp jınaıtyn ádeti bolyp­ty. «Meniń anekdotym keı­bireý­lerdiń namazynan joǵary. Keı adamdardyń namazy Qudaı­men saýda sııaqty», deıdi eken ózi. Ásemqulov jastaıynan ómir­diń tragedııalyq jaǵyn kóp kór­gen­dikten bolar, árqashan kóńildi júrýge tyrysqan hám anekdottaryn jany jabyrqaý adamdarǵa aıtyp, kúl­dirip otyrady eken.

* * *
Tamaqty jaqsy pisirgen. Ja­zýshy bul kásipti áskerde júrgende úırenipti. Tipti qıyn kúnderde kafege aspazdyq jumysqa kirsem be eken dep te oılaǵan.

* * *
Iske jaraıtyn aǵash, temir-ter­sek jınaǵandy da jaqsy kó­ripti. Birde bireýlerdiń syrtqa shyǵa­ryp tastaǵan eski dıvanyn baıqap, aǵashtaryn buzyp alyp kelipti. Maqsaty – sheberge berip, dombyra jasatý. Tramvaı buzǵanda da saıman jasaýǵa ja­raıtyn temirlerin jınap jú­ripti. Al úıge qonaq kelgende «qun­dy» aǵashtaryn shkaf­taǵy tondardyń ishine tyǵyp qoıady eken. Kóńiljyqpastyq qoı, sura­­ǵan adamǵa joq deı almaıdy.

Jumeken men Asqarlar...

Jumeken Nájimedenov óleń jazǵanda sirińkeniń shılerin bir-birlep maıdalap syndyryp otyrady eken. Munyń syryn aqyn eshkimge túsindirmepti. Bizdińshe, jazar ár oıdyń qaǵazǵa túskenin bildirse kerek. Nemese jaı ǵana júıke tynyshtandyrý amaly bolýy da múmkin.

* * *
Al Asqar Súleımenov mezette oıǵa kelgen keı sózderin shaqpaq syrtyna jazypty desedi. Sondaı-aq plakatqa, konvert syrtyna da jaza beripti.

* * *
Táken Álimqulov qaqaǵan aıaz­da jeleń júredi eken. Úıden ja­lańbas shyǵatyn bolǵan. Mu­nyń syryn ol qan qysymyn tómen­detýge kómegi tıetindikten deıdi.

* * *
Sherhan Murtaza kádimgi sharly qalammen jazǵan. Túni boıy qolmen jaza otyryp, bir jazǵanyn esh ózgertýsiz mashınkaǵa jiberýge tyrysqan.

* * *
Tynymbaı Nurmaǵambetov úırengen avtoqalamyn synǵan­sha qolynan tastamaı, ishin ǵana aýys­tyryp otyrady. «Men tek avto­qalammen jazamyn. Jazýdy bastaǵaly beri avtoqalamymdy eki-aq ret, asyp ketse, úsh ret aýys­tyryppyn. Qyryq jylǵa jýyq ýaqyt ishinde ustaǵanym – úsh-aq qalam. Senseńiz de, senbeseńiz de osy. Yrym. Senim», deıdi ózi.

Sońǵy jańalyqtar