Azııa chempıonaty: Qazaqstan-О́zbekstan – 5:5

Dýbaıdaǵy dúbirli doda qar­sańynda tarıhqa júginýdi jón kórip otyrmyz. Azııa chem­pıo­natynyń tusaýy 1963 jyly Taı­landtyń astanasy – Bang­kokta kesildi. Sol kezden bastap, 1992 jylǵa deıingi aralyqta atalǵan jarystyń jalaýy 16 márte jelbiredi. Bul básekelerdiń deni Ońtústik Koreıa quramasynyń jeńisimen aıaqtaldy. Koreıler sarapqa salynǵan bas júldelerdiń túgelge jýyǵyn oljalap, jalpy­komandalyq esepte 11 márte top jardy. Japonııa (1963, 1975) men Taıland (1973, 1991) quramalary eki retten teńdessiz dep tanylsa, taǵy bir jarysta Irannyń óren­­deri aldaryna jan salmady. О́zge memlekettiń ókilderi qansha jantalassa da, joǵaryda atalǵan komandalarǵa laıyqty qarsylyq kórsete almady.

1994 jyly Azııa chempıonatyna qatysý kezinde Keńes Oda­ǵynyń quramynda bolǵan bes memleket nıet bildirdi. Sol kezden bastap Azııa chempıonatyndaǵy jaǵdaı kúrt ózgerdi. Buryndary kósh bastap kelgen komandalarǵa úırenshikti oryndaryn bosatýlaryna týra keldi. Sebebi Qazaqstan men О́zbekstan quramalarynyń qarqyny tym kúshti boldy. 1994-2019 jyldar aralyǵynda ótken dodalarda Qazaq eliniń qyrandary bes birdeı jarysta (1994, 1995, 2004, 2013, 2015) qarsylas shydat­pasa, «ala taqııalylardyń» da nátıjesi dál sondaı (1999, 2002, 2007, 2017, 2019). Qytaı (2009, 2011). Sondaı-aq Taıland (1997) pen Pákstan (2005) bir retten úzdik shyqty. Endi sol jarys­tarda jerlesterimizdiń qalaı óner kórsetkeni jaıynda áńgimeleıik:

1994 jyl. Irannyń astanasy – Tegeranda ótken Azııa chempıonaty Qazaq eli quramasynyń jarqyn jeńisimen aıaqtaldy. Dańqty bapker Ábdisalan Nur­mahanov jetekshilik etken jýan judyryqty jigitterimizdiń arasynan Bolat Jumadilov (48 kılo), Bolat Nııazymbetov (63,5 kılo), Nurjan Smanov (67 kılo), Qanatbek Shaǵataev (75 kılo) jáne Arkadıı Topaev (71 kılo) je­ńis tuǵyrynyń eń bıik satysyna kóterildi. Sultan Ábdirazaqov (51 kılo) ekinshi oryn alsa, Rınat Tánekov (54 kılo), Nurlan Qa­lybaev (57 kılo) jáne Vasılıı Jırov (81 kılo) úshinshi satyǵa jaıǵasty. Iran men Taıland qos altyndy qanaǵat tutsa, Ońtústik Koreıa, Qytaı jáne Indonezııaǵa bir-bir bas júldeden buıyrdy. Esterińizge sala keteıik, ol kezderi básekeler 12 salmaq dárejesi boıyn­sha ótti.

1995 jyl. Bul joly qazaq­tyń qaısar uldary Tashkentti «tal­qandap» qaıtty. О́zbekstannyń bas shaharynda alty boksshymyz altyn medaldy moıyndarynda jarqyratty. Olar – Bolat Juma­dilov (51 kılo), Bektas Ábýbákirov (54 kılo), Baqtııar Tilegenov (57 kılo), Bolat Nııazymbetov (63,5 kılo), Ermahan Ybyraıymov (71 kılo) jáne Vasılıı Jırov (81 kılo). Nurjan Smanov fınalda rıng qojaıyny Narıman Ataevtan utylyp, kúmis medaldy qanaǵat tutty. Aıtýly dodada ózbekstandyqtar úsh ret top jarsa, qalǵan úsh bas júlde Taıland, Mońǵolııa jáne Irannyń bylǵary qolǵap sheberlerine buıyrdy.

1997 jyl. Malaızııanyń Kýa­la-Lýmpýr qalasyna attanǵan ji­git­terimizdiń arasynan tek Nur­jan Smanov (67 kılo) pen Samat Mu­sataevtyń (91 kılo) asyǵy alshy­synan tústi. Ekeýi de fınalda qar­sylastaryn tas-talqan etip utty. Úsh jylǵa jýyq úzilisten soń sharshy alańǵa qaıta oralǵan Arkadıı Topaev (81 kılo) bul jarysta ekinshi orynnan asa almady. Berik Muratov (54 kılo), Baqtııar Hodjıev (71 kılo) jáne Andreı Shelýdkov (81 kılo) úshinshi sa­tyǵa taban tiredi. Nátıjesinde, koman­dalyq esepte tórtinshi orynǵa syrǵyp tústik. Ma­laızııada tórt márte jeńis toıyn toı­laǵan Taı­land quramasy alǵa shyqsa, úsh altyny bar О́zbekstan men Iran boksshylary úzdik úshtikti qo­rytyndylady.

1999 jyl. Tashkent tórinde ót­ken jarysta rıng qojaıyndary óz órenderin órge súıredi. Qazaq boksshylaryna kópe-kórneý qııa­nat jasalǵanyn óz kózimizben kór­gen edik. Sonyń kesirinen jara­ǵan attaı jer tarpyp turǵan talaı qandasymyz tóreshilerdiń «qurbanyna» aı­nal­dy. Myna derekke nazar aýda­­ryńyzdar: О́zbekstan men Qa­zaq­stannyń jeti-jetiden ókili fınalǵa shyqty. Nátıjesinde, jarys qojaıyndary bas júldeniń jeteýin qorjynǵa salsa, Qazaqstan eki altyndy qanaǵat tutýǵa májbúr boldy. Qal­ǵan bes jigitimizdiń tórteýi óz­beks­tandyqqa jol berse, taǵy bi­reýi taılandtyqtyń aldynda tize búkti. Ońtústik Koreıanyń eki boksshysy jeńimpaz atansa, Qy­taıdyń bir óreni dál sondaı qurmetke bólendi. Qazaqstan quramasy músheleri arasynan Nurjan Kárimjanov (60 kılo) pen Ermahan Ybyraıymov (71 kılo) dara shyqsa, Bekzat Sattarhanov (57 kılo), Danııar Muńaıtpasov (67 kılo), Oljas Orazalıev (81 kılo), Talǵat Dosanov (91 kılo) já­ne Muhtarhan Dildábekov (+91 kılo) kúmisti ıelendi. Al Bolat Ju­madilov (51 kılo), Serik Eleýov (54 kılo), Batyrhan Jaqsybaev (63,5 kılo) jáne Vıacheslav Býrba (75 kılo) qolaǵa qol sozdy. Taǵy bir erek­she atap óterlik jaıt – osy jarysta 11 jerlesimiz jeńis tu­ǵy­ryna kóterildi. Biz Azııa chempıo­na­ty barysynda buryn-sońdy osyn­shama kóp medaldy ıelengen joq edik.

2002 jyl. Azııanyń marqas­qalary qaıta Malaızııada bas qosty. Seremban dep atalatyn qalada jalaýy jelbiregen jarysta О́zbekstan quramasy bes al­­­tyndy oljalady. Pákistan men Taılandtyń tastúlekteri eki márte jeńiske jetti. Ońtústik Koreıa, Malaızııa jáne Qytaıdyń jigitteri bir retten altyn tuǵyr­dan qol bulǵady. Qazaqstan qu­ra­masy joǵaryda atalǵan ko­man­dalardyń barlyǵynan qalyp qoıdy. О́ıtkeni jerlesterimizdiń arasynan aqtyq synǵa deıin Baqtııar Artaev qana jetti. 67 kılo salmaq dárejesinde kúsh synasqan qandasymyz kúmis medaldy moınyna ildi. Aman Batyrbaev (51 kılo), Samat Bashenov (63,5 kılo), Andreı Permıakov (71 kılo) jáne Maqsat Baqtybazarov (75 kılo) qolaǵa qol sozdy.

2004 jyl. Fılıppınniń Pýerto-Prınsessa qalasynda ót­ken jarysta Qazaqstan quramasy jalpy esepte qaıta kósh bastady. Bul jarysta Galıb Jafarov (57 kılo), Gennadıı Golovkın (75 kılo) jáne Beıbit Shúmenov (81 kılo) aldyna jan salmasa, Pavel Storojýk (91 kılo) aqtyq synda súrindi. Al Almas Asanov (54 kılo), Qanat Oraqbaev (60 kılo) jáne Muhtarhan Dildábekov (+91 kılo) qola medaldy enshiledi. О́zbekstan, Fılıppın jáne O­ń­tústik Koreıadan qos chempıonnan shyqsa, Qytaı men Sırııa boks­shylary bas júldeni bir retten ıelendi. Bul jarysta 11 júlde jıyntyǵy sarapqa salyndy.

2006 jyl. Azııa chempıonatyn Vetnamnyń Hoshımın qalasy qabyldady. Dúbirli dodada oıda-joqta Pákistan quramasy oza shapty. Úsh altyndy ıemdengen olar komandalyq saıysta kósh bastady. Qazaqstan eki altyn oljalap, ekinshi satyǵa turaqtady. Bizdiń jigitterden Baqyt Sársekbaev (69 keli) pen Eldos Jańabergenov (81 kılo) top jardy. Jeńis Nur­ǵo­jın (64 kılo) kúmis alsa, Mir­jan Raqymjanov (54 kılo), Jeńis Taýmurynov (91 kılo) jáne Rústam Irgebaev (+91 kılo) qola júldeni enshiledi. Qorjynynda qos altyny bar Fılıppın úshinshi oryndy ıelendi.

2007 jyl. Ulanbatyrda О́z­bekstan, Mońǵolııa jáne Qa­zaq­stannyń ánurandary úsh ret­­­ten shyrqaldy. Kúmis pen qola me­daldy qosa eseptegende ózbek aǵaıyndardyń aty ozdy. Jarys qojaıyndary ekin­shi orynǵa shyqsa, otandastarymyz úshin­shi satyǵa taban tiredi. Qazaq eli órenderi arasynan Mı­rat Sár­sembaev (51 kılo), Serik Sápıev (64 kılo), Baqyt Sár­sekbaev (69 kılo) qarsylas shaq kel­tirmedi. Eldos Saıdalın (57 kılo) fınalda utylsa, Qanat Ábýtálipov (54 kılo) pen Hamzat Gelıshanov (81 kılo) jartylaı fınalda súrindi.

2009 jyl. Qytaıdyń Jýhaı qalasynda ótken jarysta sharshy alań ıeleri shashalaryna shań juqtyrmady. Olar 3 altyn, 3 kúmis jáne 2 qolany ıemdendi. Ekinshi oryndaǵy О́zbekstanda – 2 altyn, 3 kúmis medal. Qazaqstan 2 altyn men 3 kúmisti qorjynǵa salyp, úshinshi satyǵa jaıǵasty. Tar­qatyp aıtsaq, Serik Sápıev (69 kılo) pen Vasılıı Levıt (91 kılo) bas júldeni oljalady. Oljas Sáttibaev (54 kılo), Ǵanı Jaı­­laýov (60 kılo) jáne Dáýren Eleý­sinov (81 kılo) qolaǵa qol sozdy.

2011 jyl. Sary qurlyqtyń kókjaldary Ońtústik Koreıanyń Inchhonda jınalǵan jarysta taǵy da Qytaı quramasy oz­dy. Olar­dyń qorjynynda – 2 altyn, 3 kú­mis jáne 1 qola. Qazaq­stan ekinshi oryn­dy ıelendi. Jer­les­­terimizdiń arasynan Aıdar Ámir­zaqov (60 kılo) pen Dosjan Ospanovtyń (+91 kılo) aıdarynan jel esti. Ilııas Súleımenov (52 kılo) pen Rýstam Sybaev (69 kılo) fınalda utylsa, Arman Rys­bek (81 kılo) jartylaı fınal­da jeńildi. Bul birinshilikte jek­­pe-jekter 10 salmaq dárejesi bo­ıynsha ótti.

2013 jyl. Iordanııanyń astanasy – Ammanda Alashtyń arda azamattary atoı saldy. Sarapqa salynǵan 10 bas júldeniń jeteýin bizdiń jigitter qanjyǵalaryna baılady. Olar – Temirtas Júsipov (49 kılo), Berik Ábdirahmanov (60 kılo), Mereı Aqshalov (64 kılo), Danııar Eleýsinov (69 kılo), Jánibek Álimhanuly (75 kılo), Anton Pınchýk (91 kılo) jáne Ivan Dychko (+91 kılo). Al Ádilbek Nııazymbetov (81 kılo) kúmis­pen kúpteldi. Osylaısha, Qazaqstannyń bylǵary qolǵap sheberleri jarqyn jeńiske qol jetkizdi.

2015 jyl. Taılandtyń bas shahary – Bangkokta qazaqtardyń qarqynyna shydas berý múmkin bolmady. Oljas Sáttibaev (52 kılo), Danııar Eleýsinov (69 kılo), Ádilbek Nııazymbetov (81 kılo), Vasılıı Levıt (91 kılo) jáne Ivan Dychko (+91 kılo) teńdessiz dep tanyldy. Zákir Safıýllın (60 kılo) sheshýshi tusta utylsa, Qaırat Eralıev (56 kılo) jartylaı fınalda jeńilistiń kermek dámin tatty.

2017 jyl. О́zbekstanda ótken jarysta rıng qojaıyndary 10 altynnyń toǵyzyn óz moıyndaryna ildi. Qazaqstandyqtar arasynan tek Vasılıı Levıttiń (91 kılo) asyǵy alshysynan tústi. Alyp Azııanyń ózge memleketterine tek kúmis pen qolany qanaǵat tutýǵa týra keldi. Abylaıhan Júsipov (69 kılo), Erik Áljanov (81 kılo) jáne Qamshybek Qońqabaev (+91 kılo) ekinshi oryn alsa, Azamat Isaqulov (52 kılo), Qaırat Era­­lıev (56 kılo), Bekdáýlet Ibra­gımov (64 kılo) jáne Ábilhan Aman­qul (75 kılo) úshinshi satyǵa taban tiredi.

2019 jyl. Bangkoktaǵy báse­kede tórt altyndy oljalaǵan О́zbekstan jalpy esepte aǵaryp al­dan kórindi. Qazaqstan ekin­shi oryndy enshiledi. Jýan judy­ryqty jigitterimizdiń arasynan Tursynbaı Qulahamet (75 kılo) pen Bek Nurmaǵanbet (81 kılo) al­tyn tuǵyrdan qol bulǵasa, Zákir Safıýllın (60 kılo) men Qamshybek Qońqabaev (+91 kılo) kúmis, al Temirtas Júsipov (49 kılo), Sanatáli Tóltaev (64 kılo) jáne Vasılıı Levıt (91 kılo) qola medaldardy ıemdendi.

Azııa chempıonattarynda  Qazaqstan quramasy jeńip alǵan júldeler