Elbasy usynyp otyrǵan «Máńgilik El» ıdeıasyn: ǵasyrlar toǵysynda, iri derjavalar arasynda básekege tótep berip, ózindik qorǵanys saıasatyn ustaný dep túsinýge bolady. Sonymen qatar qazaq halqynyń ǵasyrlar boıy armandaǵan maqsaty, táýelsizdik jolyndaǵy janqııarlyq áreketterin «Máńgilik El» ıdeologııalyq uǵymyna sińirý arqyly ulttyq biregeılikti qalyptastyrýdyń alǵysharty qalandy deýge de bolady.
Máńgilik El – jalpyqazaqstandyq ortaq shańyraǵymyzdyń ulttyq ıdeıasy. Babalarymyzdyń armany. Elbasy Nursultan Nazarbaevtyń bastamasymen elordada asqaq rýhymyz ben máńgilik muratymyzdy pash etip turǵan «Máńgilik El» saltanat qaqpasynyń salynýy – atalǵan ıdeıanyń memlekettik ıdeologııaǵa aınalǵandyǵynyń bir dáleli.
«Máńgilik El» uǵymynyń tarıhy men tamyry tereń jáne etımologııalyq ataý turǵysynan úlken maǵynalyq máni bar. Bul sóz aıqyndaýshy leksıkologııalyq máni jóninen «Táńir», «Qudaı» sózderimen maǵynalas. Iаǵnı «Máńgilik El» ulttyq ıdeıasynyń negizgi máni – máńgilik maqsat-murattarymyz ben mádenı-rýhanı qundylyqtarymyzǵa negizdelgen, memleket quraýshy qazaq halqy men ózge de etnostardyń ulttyq ıdeıalaryn bir arnaǵa toǵystyratyn ustyn ekendiginde. Al osyndaı ulttyq ustyn-ıdeıaǵa negiz bolyp otyrǵan – babalarymyzdyń kózi, tarıhymyzdyń ózegi – kóne túrki jazba eskertkishteri ekeni anyq.
Osydan 20 jyldyń aldynda, el táýelsizdigine 10 jyl tolǵan mereıli mereke qarsańynda Kúlteginniń kók tasy Uly dala tósine oraldy. Atalǵan jádiger jaıly dúnıejúzilik túrkolog ǵalymdar bir aýyzdan, mundaǵy eskertkish tańba Máńgi tasqa oıyp bádizdelgen ejelgi túrkilerdiń ǵumyrlyq arman-muraty hám bolashaq urpaǵyna qaldyrǵan óshpes ósıeti ispettes dep qaraıdy. Qazirgi tilmen aıtsaq, ejelgi babalarymyzdyń el birligi men ulys tutastyǵy jolynda ustanǵan buljymas, aınymas saıası ıdeologııalyq ustyny.
Mysaly, ejelgi Orhon jazbalaryndaǵy: «О́týken ıysh olýrsar, Beńgý el týta olýrtachy sen» («О́týken qoınaýynda otyrsań, Máńgi eldigińdi saqtaısyń») nemese «Neńniń sabymerser, Beńgú tashqa ýrtym» («Barlyq sózimdi aıtar, Máńgi tasqa bastym») degen joldar (Myrzataı Joldasbekovtiń aýdarmasy) sonaý alys ǵasyrdan kúńirenip jetken kók túrkilerdiń úni ekeni anyq.
Iаǵnı biz búgingi urpaq joǵarydaǵy jazba mátinnen Máńgi tasqa basylǵan Máńgilik El ıdeıasyn ata-babalarymyz budan XIII ǵasyr buryn ustanǵanyn kóremiz. «Túrk jurtynyń danagóıi, úsh birdeı qaǵannyń keńesshisi bolǵan Tonykók abyz ekinshi Túrk qaǵanatyn qurǵannan keıin «Máńgilik El» ıdeıasyn qolǵa aldy. Bul ıdeıalyq ustynnyń negizgi baǵyty – eldiń qaýipsizdigin qamtamasyz etetin geosaıası jáne ishki, syrtqy qorǵanys sheńberin jasap, máńgilik el saıasatyn iske asyrýǵa baǵyttaldy. Osy ıdeıa, sol murat búgingi qazaq eliniń bas uranyna aınalyp otyr. Kóne túrkilerdiń «Máńgilik El» ıdeıasy úsh negizden turady: onyń birinshisi – kóne túrki jazba eskertkishterindegi «Máńgilik El» ıdeıasy, ekinshisi – Ál-Farabıdiń «Qaıyrymdy qala» fılosofııasy, úshinshisi – Júsip Balasaǵunnyń «Qutty Bilik» dastany» deıdi ǵalymdar («MANGI EL» jýrnaly. № 9, 2013. –108 bet).
Tonykók eskertkishinde memlekettiń turaqty bolýy úshin bılikti ustap otyrǵan qaǵan men aqylgóı dana biraýyzdylyǵy, sóz ben istiń ajyramaýy, eldiń tutastyǵy úshin yntymaqtyń, barlyq kúshterdiń uıytqysy bolý qajettigi túp nysana retinde aıtylady. Sonymen qatar bul jerde «Máńgilik El» uǵymy, táýelsizdik rýhy, azattyq ıdeıasy bir-birimen úndesip tur.
Demek búgingi túrki urpaǵy úshin ejelgi ıdeologııalyq ustyn «Máńgilik El» ıdeıasyn jańǵyrtý – zaman talaby. О́ıtkeni adamzat tarıhyn túrkilik mádenıetsiz, túrkilik sanasyz, túrkilik tarıhsyz elestetý múmkin emes. Birneshe jyldyń aldynda Ankara qalasynda ótken ǵalamdyq túrkitanýshylar basqosýynda altaı-túrktanýshy Belıkov «Keshikpeı Maıa kúntizbesiniń esebi boıynsha álem halyqtarynyń tutas bir kezeńi aıaqtalyp, túrki jurtynyń qaıta dáýirleýi bastaldy» degenindeı, kók túrkiniń bir butaǵy – qazaq passıonarlyǵynyń oıaný úderisi, elorda tórine ornyqqan Máńgi tas – Kúltegin eskertkishi negizinde qalanýy – ýaqyt talaby, zamana suranysy.
