Eýropa komıssııasy maýsym aıynda aımaqtaǵy kompanııalarǵa qatysty talaptardy kúsheıtýge bel býǵan-dy. Buǵan Qytaı kompanııalarynyń balalar kúshin paıdalanýǵa qatysty oqıǵasy sebep boldy. Naqty aıtar bolsaq, Shyńjan provınsııasynda kakao jınaý kezinde balalar májbúrli túrde jumysqa tartylady eken. Degenmen Brıýssel sheshim qabyldaýdy keıinge qaldyryp otyr. Sarapshylar buǵan lobbısterdiń qatysy bar degen pikir aıtady.
Kompanııalardy alańdatyp otyrǵan taǵy bir másele – osy qujattyń basy-qasynda júrgen Ádilet komıssary Dıde Reınderstiń endi máseleden alshaqtatylýy. Qazir qujat Ishki naryq boıynsha komıssar Terrı Bretonnyń quzyretinde. Ol – kezinde Fransııadaǵy birqatar kelissózdi basqarǵan bilikti maman desedi.
Komıssııa taýarlardy jetkizýde shekten shyǵýdan bólek, ujymdyq basqarý, dırektorlar keńesiniń jumysyn da qamtıdy. Bul jańalyq Soltústik Eýropadaǵy jáne aımaqtaǵy úlken kompanııalardyń kóńilinen shyqpady. Al qatardaǵy kompanııalar ákimshilik is jetkizý úrdisin odan saıyn qıyndatady degen oıda.
Komıssııa ókili sheshimniń keshiktiriletinin resmı málimdep, kúzge taman ǵana habar beriletinin aıtty. Ol buǵan jan-jaqty daıyndyqtyń qajet ekenin, barlyq taraptyń ártúrli talaby men teńgerimi saqtalýy kerektigin alǵa tartady.
Komıssııanyń taǵy bir ókili bul iske Bertonnyń aralasýyn qup kórip, birlesip basqarylǵan dúnıeniń jaqsy ekenin aıtady. О́ıtkeni eki basshy da óz tájirıbesine súıenip, qujatty odan da tıimdi ete alady.
Degenmen Berton engizgen «jańalyqtar» Eýropadaǵy adam quqyqtaryn qorǵaý boıynsha jumys isteıtin Global Witness kompanııasyna unaı qoımady. «Basshylyqtyń ózgerýi eski erejeniń qaıtarylýyna sebep bolady. Al eski ereje tek qysqamerzimdi paıdaǵa negizdelgen. Al eski ereje bizdi daǵdarysqa alyp keldi», deıdi úkimettik emes uıym ókili Rıchard Gardıner.
Belsendi zańgerler men zań jobasyn jasaýǵa qatysýshylar komıssııa kásipkerlerge qysym jasamaýy kerek degen oıda. «Eýropa Parlamenti komıssııadan ne kútetinin anyq ári ashyq aıtty. Eger jaǵdaıdy baqylaýdan shyǵaryp alsaq, túgel Eýropa odaǵyn da joǵaltyp alamyz. Sheshimniń keshiktirilýi eski erejelerdiń qalýyna alyp kelmes dep senemiz. Erikti mehanızmder kásibı jaýapkershilikti sezine otyryp, ońtaılandyrýy kerek. Basqa jol joq», deıdi Eýropa Parlamentiniń múshesi, «Jasyl keńes» partııasynyń depýtaty Heıdı Haýtala.
«Zań qabyldaý prosesin jedeldetý kerek. Bul Odaqqa múshe elderdiń múddesi qorǵalyp, taraptyń qyzyǵýshylyǵyna qaraı burmalanbaýy úshin mańyzdy», deıdi Parlamenttiń taǵy bir múshesi Lara Ýolters. Sonymen qatar depýtat adam quqyǵy men qorshaǵan ortaǵa qatysty másele kóp kúttirmeýi kerektigin aıtty. «Bul másele arnaıy zańdy qajet etedi. Biz bir negizge súıenip qana sheshim qabyldaı alamyz», dedi saıasatker.
Degenmen bul vetony jaqsy qabyldaǵan úkimetter men kompanııalar az emes. Ásirese erkin saýda júıesi boıynsha jumys isteıtin Soltústik Eýropadaǵy kompanııalar qýanyshty. Kásipkerler ujymdyq basqarýǵa qatysty tusty qaıta qaraýdy usynady. Olardyń oıynsha, bul ózgeris aımaq ishinde kásip júrgizýge kedergi keltirmek.
«Bul jaqsy jol emes. Durys ári erejege saı jumys istep júrgen kompanııalarǵa shekteý bolmaýy kerek. Eýropa Odaǵy degenimizben, ár elde ejelden qalyptasqan alýan dástúr, qurylym men model bar. Osyny eskersek, ortaq ereje qandaı jaqsy nátıje bere alatynyn elestetý qıyn», deıdi Danııanyń Indýstrııa, bıznes jáne qarjy isteri mınıstri Sımon Kollerýp.
