Koronavırýs • 28 Maýsym, 2021

«Delta» shtamynyń belgileri qandaı?

2448 ret kórsetildi

Ekinshi jylǵa ulasqan indetten el endi esin jııa bastaǵandaı bolǵan tusta Almatyda «úndi» shtamy anyqtalyp qana qoımaı, osy aptada indet juqtyrǵandar sany qaıta kóbeıe bastady. Epıdemııalyq ahýaldyń bulaı ózgerip shyǵa kelýiniń basqa da sebepteri bar. El saqtyq sharalaryn umytty, toı-tomalaq qaıta bastaldy. Jazǵy demalysqa shyqqan jurt erensiz qydyryp, shomylyp júr. Epıdemıologter indettiń jańa tolqyny bastalýy múmkin ekendigin joqqa shyǵarmaıdy.

Koronavırýs myń qubylyp, túr­lenip jatyr. Baıqaǵan adamǵa indettiń jańa shtamdary burynǵydan da juqpaly, degenmen ólim-jitimi az ekeni bilinedi. Biraq bul barshaǵa ortaq jaǵdaı emes. Jáne budan bylaı da bul indet izimizden erip júre beretini belgili boldy. Aıta ketý kerek, Almatynyń bas sanıtarlyq dárigeri Jandarbek Bekshın qalada koronavırýstyń jańa «úndi» shtamy tirkelgeni týraly habarlaı kele, reseılik jáne qazaqstandyq vaksınalar ataýy belgili, mýtasııalanǵan alty shtamnan qorǵaıtynyn resmı málimdegen bolatyn.
Endigi jaǵdaı ne bolmaq? Máselen, Alma­tyda koronavırýsty ekinshi ret qaıta juq­tyrǵan 32 jaǵdaı tirkeldi. Vaksına saldyr­ǵannan keıin de KVI juqtyrǵandar anyqta­lyp jatyr. Aıta ketelik, Almatyda «brıtandyq», «úndilik», «brazılııalyq», «danııalyq» jáne «vetnamdyq» shtamdarǵa zertteý júrgizi­lip jatyr. Sondaı-aq spıker bes shtamm bo­ıynsha Almatyda qazirdiń ózinde 31 zertteý júrgizilgenin aıtty. Qalada SOVID-19 shtamdaryn anyqtaýdyń jańa jedel PTR-skrınıngi ádistemesi engizilgen.
«Elimizde shtamdardy baqylaý júıesi bar, oǵan qosa monıtorıng júrgizip kelemiz. Naýryz aıynyń sońynda Almatyda koronavırýs­tyń «brıtandyq» shtamm aınalymynyń 77%-y anyq­talyp, mamyr aıynyń sońynda bul kór­setkish 84%-ǵa deıin ósken edi. Osy aptada biz «brı­tandyq», «úndi», «brazılııalyq», «da­nııalyq» jáne «vetnamdyq» shtamdar boıynsha jumys isteı bastadyq», – dedi J.Bekshın.
Almatynyń bas sanıtarlyq dárigeriniń aıtýynsha, bul shtamdar asa juqpaly ári aýrý óte aýyr ótedi. Sońǵy kúnderge deıin megapolıste «brıtandyq» shtamdy juqtyrý joǵary boldy, qala turǵyndary «ýhanǵa» qaraǵanda osy shtamdy eki ese jıi juqtyrady. Biraq bul jaǵdaıdy «úndi» shtamy ózgertip jiberýi ábden múmkin. Bul aqparattar qaladaǵy epıdemııalyq jaǵdaıǵa durys ári jedel nazar aýdarýǵa, dári-dármek qoryn qurýǵa, epıdemııaǵa qarsy is-sharalar júrgizýge múmkindik beredi. Jańa shtamdar týraly baıandaı otyryp, Almatynyń bas sanıtary «Deltanyń» belgisi sýyq tııýge uqsas dedi.
«Bul shtamdy kóbinese jastar juqtyrady. Basty sımptomy – bas aýrýy, tumaý, angına, joǵary temperatýra. Ádette ıis sezý joǵal­maıdy jáne jótel bolmaıdy», dedi J.Bekshın. – Sondaı-aq «Delta» ish aýrýyn, qusý, tynys jolynyń tarylýyn shaqyrady.
Qaıtalap aıtýǵa týra keledi, «Delta» shta­my burynǵy shtamdarǵa qaraǵanda 60%-ǵa juqpaly. Ortasha alǵanda, bir adamnan 5-6 adam juqtyrady, al aınalymdaǵy shtamdardan 3-4 adamǵa juǵady. Shtamnyń ınkýbasııalyq kezeńi – jeti kún. Ǵalym­dar­dyń zertteýleri koronavırýstyń úndi shtamynan aýrýhanaǵa jatqyzý men ólim-jitim­niń yqtımaldylyǵy jo­ǵary ekenin aıt­ty. Jáne «úndi» shtamynyń sımptomdary basqa, úırenshikti shtamdardan ózgesheligi bar. Qysqasy, ahýal myń quby­lyp turǵanda, epıdemıologter ne deıdi? Medı­sına sala­syndaǵy belgili tulǵalar áli de bol­sa biz­diń koronavırýsqa degen qarym-qaty­nasy­myz­dyń durys emestigin alǵa tartýda.
Bárimizdiń de oıymyz – bireý. Taǵy da shydańqyrap, osy kezeńnen aman ótsek boldy. Pandemııa da aıaqtalady. «Koronavırýs» degen jaýdy jer jastandyramyz da, «inimizden» shyǵyp, burynǵydaı emin-erkin ómir súre beremiz. Al zertteýshiler koronavırýstyń sońymyzdan endi qalmaıtynyn, tumaý sııaq­ty tirshiligimizde ilesip júre beretinin, eko­­logııalyq ornyna jaıǵasyp jatqanyn aıtyp-aq otyr. Biraq muny moıyndaǵymyz da, esti­gimiz de kelmeıdi.
Aýyzbirshilikpen, uıymshyldyqpen, hal­qymyz túsinistik tanytyp, 70 paıyz egilip, ujymdyq ımmýnıtetke qol jetkizemiz deý de ekiudaı fakt. Reseılik tanymal doktor Mıas­nıkovtiń aıtýynsha, ujymdyq ımmýnı­tet degen qar adamy sııaqty, ne bar, ne joq. Avtomatty túrde adamdardyń belgili bir bó­li­gine ekpe salý indettiń juǵý tizbegin úzýge ke­pildik bere almaıdy. Onyń pikirine súıensek, ekpe alǵan adamdar juqtyrýy da, juqtyr­maýy da sımptomsyz aýyrýy da múmkin, biraq aýyr asqynýlar bolmaıdy jáne osy indet­ten ólmeımiz.
Al ǵalymdar vaksına alǵannan keıin de indet juqtyryp alǵan 30 myńdaı adamdy ba­qylaǵan kezde, olardyń arasynda qaı­tys bolǵan birde bir jan bolmaǵan jáne aýyr jaǵdaıǵa dýshar bolmaǵan. Plasebo alǵandar tobynda – oń nátıje kórsetken testiler kóp bolyp, derti aýyr ótken pasıent­ter jıi kezdesken jáne bir adam qaıtys bolǵan. Dárigerlerdiń aıtýynsha, vırýs óte jyldam mýtasııalanyp jatyr. Adamdardyń aǵzalary da ártúrli, árkimge ártúrli áser etedi. Bireýler úıinen shyqpaı-aq juqtyrýy múmkin, endi bireýler aýrý adamǵa baryp murnymen úıkelesse de juqpaıdy. О́ıtkeni bizdiń genetıkamyz basqa, ımmýnıtetimiz úılespeıdi. Koronavırýs qana emes, vaksınalardy da ártúrli qabyldaımyz.

ALMATY

Sońǵy jańalyqtar

Jastar qalaýy – jarqyn keleshek

Referendým-2022 • Keshe

Referendýmdy qoldaýǵa úndeý jasady

Referendým-2022 • Keshe

Aǵa býynnyń aıtary bar

Referendým-2022 • Keshe

Áljannyń kise belbeýi

Tarıh • Keshe

Uqsas jańalyqtar