«Delta» shtamynyń ekonomıkaǵa yqpaly

Ulttyq bank tóraǵasynyń orynbasary Álııa Moldabekovanyń aıtýynsha, «Delta» shtamynyń joǵary qarqynmen taralýy álemdik ekonomıkanyń damý baǵytyn qaıta qaraýǵa májbúr etti. Jańa shtamm, ásirese, Ońtústik-Shyǵys Azııadaǵy iskerlik ahýaldy álsiretip jibergen. Ásirese, Indonezııa, Taıland, Fıllıpın, Ońtústik Koreıada óndiristik sala kórsetkishteri tómendep ketken. Epıdemııalyq ahýaldyń nasharlaýy ınvestorlardyń táýekelge daıyndyǵyn tómendetip, bul damýshy naryqtar aktıvteriniń serpinine teris áser etipti: shildede AQSh dollary baǵamynyń damýshy elderdiń valıýtalaryna qatysty qalypty jahandyq nyǵaıýy baıqalǵan.

– Munaı naryǵyndaǵy ahýal álemdik valıýta naryǵyndaǵy ahýal sııaqty shildede ekiushty jáne qubylmaly boldy. OPEK+ elderiniń ýaǵdalastyqtary týraly jáne koronavırýstyń «Delta» shtamynyń taralý serpini týraly jańalyqtar aıasynda munaı baǵasy birese kóterilip, birese tómendep otyrdy. Aıdyń qorytyndysy boıynsha munaı bir barrel úshin 76,33 AQSh dollaryna deıin, 1,6 paıyzǵa ósti. OPEK+ qatysýshy elderiniń shildeniń basynda josparlanǵan kezdesýi nátıjesiz aıaqtaldy. Alıans músheleri 18 shildede kelisimge kelip, 2021 jylǵy tamyzdan bastap aı saıyn óndirý kólemin táýligine 0,4 mln barrelge ulǵaıtý týraly sheshim qabyldady. Aıdyń aıaǵynda ınvestorlar AQSh-taǵy apta saıynǵy munaı qorynyń tómendeýi týraly derekterge baılanysty otynǵa suranysty edáýir qalpyna keltirý múmkindigine nazar aýdardy, nátıjesinde baǵalar bir barrel úshin 76 AQSh dollarynan astam deńgeıine deıin ósti. COVID-19 «Delta» shtamynyń taralý qarqynynyń kúsheıýi bıyl tamyzdyń basynan bastap munaı baǵasyn belgileýge aıtarlyqtaı teris áser etti: baǵalar 8,4 paıyzǵa tómendep, bir barrel úshin 69,9 AQSh dollary deńgeıine jetti, – deıdi Á.Moldabekova.

Ulttyq banktiń aqsha-nesıe saıasatyn qatańdatyp, bazalyq mólsherlemeni 9,25 paıyzǵa kóterýiniń arqasynda teńge 424,45 dollarǵa deıin, 0,7 paıyz­ǵa qalypty túrde nyǵaıǵan. «Mólsher­lemeniń kóterilýi ishki valıýta naryǵynda teńgerimdi ustap turýǵa jáne syrtqy ınvestorlar úshin teńgelik aktıvterdiń tartymdylyǵyn saqtaýǵa yqpal etetin qosymsha faktor bolady», deıdi ol.

Ulttyq bank valıýtalyq ıntervensııalardy júzege asyrmaǵan. Bıýdjetke transfertterdi júzege asyrý úshin Ulttyq qor qarajatyn konvertasııa­laý kólemi 1,1 mlrd dollardy, al kvazı­mem­lekettik sektor tarapynan valıý­tany satý 479 mln dollardy qurap­ty. Tamyzdyń basynan bastap «Del­ta» shtamynyń taralýy men munaı baǵa­sy­nyń tómendeýi aıasynda teńge bir dollar úshin 425,53 teńge deńgeıine deıin 0,3 paıyzǵa álsiregen. Aldyn ala derekter boıynsha, altyn-valıýta rezervteri bir aıda 76 mln dollarǵa shamaly azaıyp, bıyl 30 shildede 35,0 mlrd dollardy qu­rapty. Rezervterdiń tómendeýi erkin aıyr­bastalatyn valıýtadaǵy aktıvter­diń qysqarýy esebinen oryn aldy deıdi.

– Rezerv qysqarýynyń negizgi se­bepteri retinde – klıentterdiń kete bas­taýyn jáne 126 mln dollar memlekettik qaryzdy tóleýge baılanysty Ulttyq banktegi EDB qarajatynyń 655 mln dollarǵa azaıýyn aıta alamyz. Ekinshi jaǵynan, altyn portfeliniń ósýi EAV-daǵy aktıvterdiń tómendeýin tolyqtaı teńestirýge múmkindik berdi. Álemdegi koronavırýspen kúrestegi kúrdeli jaǵdaı jáne álemdik ekonomıkanyń belgisiz damý perspektıvalary aıasynda altynnyń baǵasy shildede bir ýnsııa úshin 1 828 dollarǵa deıin 4 paıyzǵa ósti, al Ulttyq banktiń altyn-valıýta aktıvteriniń quramyndaǵy altyn portfeli 959 mln dollarǵa ósti, – degen derek aıtady UB ókili.

Jyl basynan beri Ulttyq qordyń ınvestısııalyq kirisi shamamen 2 mlrd dollarǵa jetipti. Aksııalar naryǵynyń ósýi oń ınvestısııalyq kiristiń negizgi qozǵaýshy kúshine aınalyp, UB Ulttyq qordy basqarý tıimdiligin arttyrý jáne eń kóp kirisi bar aktıvter sy­nyp­tarynyń úlesin arttyrý strategııa­sy sheńberinde aksııalardyń úlesin ulǵaıt­qan. Aksııalarmen qatar damýshy naryqtardaǵy korporatıvtik oblıgasııa­lar men eýrooblıgasııalardyń úlesi de kóbeıgen.

Á.Moldabekova aldaǵy ýaqytta ult­tyq valıýtaǵa áser etetin faktorlarǵa qa­tysty mynadaı boljam aıtady:

– Koronavırýstyń «Delta» shtam­y­nyń taralýy – negizgi táýekel faktory jáne ekonomıkalyq ósý qarqyny bo­ıynsha boljamdardy qaıta baǵalaýǵa ákelýi múmkin. Qazirdiń ózinde biz koro­navırýstyń «Delta» tolqyny aıasynda qarjy naryqtarynyń túzetilýin baı­qap otyrmyz. Birinshi kezekte, bul da­mýshy naryqtarǵa qatysty. Bıyl 27 shildede Halyqaralyq valıýta qory álemdik IJО́ boljamyn qaıta qarap, ony 2021 jyly 6 paıyz deńgeıinde saq­tap qaldy. Biraq osy qaıta qaraý sheń­berinde damyǵan elderde ósý 5,6 paıyzǵa deıin artyp, damýshy elder boıyn­sha boljam 6,3 paıyzǵa deıin tómen­dedi. Ulttyq banktiń jýyrdaǵy baza­lyq mólsherlemeni arttyrý týraly she­shimi halyqaralyq ınvestorlar úshin teńgedegi aktıvterdiń tartymdylyǵyn qoldaıdy, olardyń ákelinýi jyl basynan beri 392 mlrd teńgeni qurady.

Ol sondaı-aq 11 tamyzda Moody's halyqaralyq reıtıngtik agenttiginiń Qazaq­stannyń táýelsiz kredıttik reıtın­gin «Vaa3» deńgeıinen turaqty boljammen «Vaa2» deńgeıine deıin arttyrýy ishki valıýta naryǵy úshin mańyzdy oń oqıǵa ekenin de atap ótti.