Postkovıdtik kezeń: Interaktıvti tehnologııalar – dástúrli bilimniń keleshegi

Forým birneshe sessııada jalǵasty. Qala ákimi Baqytjan Saǵyntaev jańa oqý jylynda qalanyń 287 mektebinde 300 myńǵa jýyq oqýshynyń bilim alatynyn jetkizdi. Birinshi synypqa baratyn balalardyń sany 30 myńnan asady.

Mektepke baryp bilim alý oqýshy­lar úshin de, muǵalimder men ata-ana­lar da asyǵa kútken erekshe kún bol­maq. Forým barysynda qala ákimi dás­túrli oqý formatynda jalǵasatyn oqý jylynda muǵalimderdi qoldaý, ásirese olar­dyń kásibı biliktiligin arttyrýǵa baǵyttalǵan sharalardy júzege asyrý máselesine toqtaldy. Osy oraıda jańa oqý jylyna daıyndyq barysyn­da muǵa­limder 20-dan astam pándik sek­sııa­lar jumysyna qatysqan.

Pandemııaǵa qaramastan alǵa jyljý qajettigin alǵa tartqan B.Saǵyn­taev­tyń aıtýynsha, qashyqtan bilim alý men dástúrli oqýǵa deıingi úziliste oqý­shylardyń da, ata-analar men mu­ǵa­limderdiń de bilimge qatysty kóz­qa­rasy ózgerdi. «Qashyqtan oqytý bary­synda kóptegen qıyndyqtarmen betpe-bet keldik. Ol kezeńde Almaty oblysy eldi mekenderin qashyqtan oqý úrdisine tartý máselesi ózekti bol­dy. Internet durys istemedi. Qa­shyq­tyqta otyrǵan oqýshylardy bi­lim­men, aqparatpen qamtamasyz etý úshin bilim berý platformalarynyń jyldam jumys isteýin, teledıdardy iske qosý qajettiligi týdy. Munyń barlyǵy bizdiń jumysymyzdy jańa baǵytqa burdy. Búginde álem ózgerdi. Biz de jańa tehnologııalardy ıgere bastadyq. Kompıýter muǵalim men oqýshynyń, ata-ana men mekteptiń arasyndaǵy baılanysty almastyra almaıtyny anyq. Endigi kezekte álemdegi, sonymen birge bizdegi de oqý barysy ózgeshe bolady», dep atap ótti qala basshysy.

Jıyn barysynda otbasylardy ınteraktıvti oqytý barysyna tartý máselesi jaıynda sóz qozǵaǵan qala ákiminiń aıtýynsha, pandemııa bilim salasynyń osaldyǵyn kórsetti. Osy­ǵan oraı aldaǵy ýaqytta bilim berý mekemelerin tehnologııamen jab­dyq­taý máselesi jalǵasyn tabatyn bolady. «Daǵdarys yqpal etken ınnovasııalar men shyǵarmashylyq bizdiń bilimimizdi sapaly, ınklıýzıvti jáne turaqty etý úshin qoldanylýy tıis. Sondyqtan ótken jyldan bastap qaladaǵy bilim sapasynyń tómendeýine jol bermeý jáne ózgermeli ortada onyń damýyn qamtamasyz etý úshin biz jetekshi qazaqstandyq jáne halyqaralyq sarapshylarmen birge «Almaty mektepteri» arnaıy úsh jyldyq baǵdarlamasyn ázirleýge kiristik. Baǵdarlama postkovıdtik kezeńde bilim berý júıesin «ońaltýǵa» baǵyttalǵan sharalardyń biri jáne ony iske asyrý qajetti oń nátıje beretinine senimdimiz», dedi qala basshysy. Baǵdarlamanyń maqsaty zamanaýı tásilder, ádister men tá­jirı­beler negizinde muǵalimder men mekteptiń basqarý quramyn sapaly ári jańasha daıarlaý. Sonymen birge jańa oqý jylynda ata-analarmen jumysqa erekshe nazar aýdarý qajet, óıtkeni olar oqý úderisiniń mańyzdy qatysýshylary. Olardyń kópshiligi, muǵalimder sııaqty, pandemııa men qashyqtan oqytý kezinde qıyndyqtarǵa tap boldy. Sondyqtan olarǵa da qoldaý qajet.

Árıne vırtýaldy tehnıkalardyń dástúrli bilim berý úrdisin almas­tyra almasy anyq. Desek te, pandemııa ke­zinde zamanaýı tehnologııalar­dy ıge­rýde balalar ata-anasynan asyp tús­ken otbasylar boldy. Qa­zirgi kezde árbir otbasy bilimniń ma­ńyzdylyǵyna zer salyp, ozyq tehnologııalardy ıgerýdiń zaman talaby ekenin túsindi.

Dástúrli oqytý formatynda zamanaýı ınteraktıvti tehnologııalardy paıdalaný, balalardyń densaýlyǵy, ata-ananyń róline qatysty máseleni qozǵaǵan sessııa jumysyn «Talap» qoldanbaly zertteýler ortalyǵynyń dırektory Rahym Oshaqbaev júrgizdi. Ol bilim salasyndaǵy teńsizdik máse­le­sin qozǵap, fýnksıonaldy saýat­ty­lyq jaǵynan bes-alty jyl artta qalǵan jalpy bilim beretin mektepter bar ekenin atap ótti. Sessııa ju­mysyn ári qaraı pikirlerimen to­lyqtyrǵan sheteldik sarapshylar óz elderinde, sonymen birge álem­dik bilim keńestiginde oryn alǵan qıyn­dyq­tarǵa toqtaldy.

Sarapshy Andreas Shlıaher qıyn kezeńde jumys isteı otyryp, bilim berý salasynda fýnksıonaldy saýat­ty­lyq, pedagogterdi qoldaý, zamanaýı tehnologııalardy qoldanýdyń ózektiligine toqtalyp, qoldanystaǵy tehnologııalar arqyly bilim sapasyn jaqsartýǵa qatysty mysaldardy ortaǵa saldy. Sarapshynyń aıtýynsha, ınteraktıvti jumystardyń nátıjesi bilim sapasyn arttyrýdaǵy qosymsha kómek quraldary bolyp sanalady. Tehnologııalar qandaı da bolmasyn qıyndyqtardy eńsere alady. Pandemııa kezinde barlyq deńgeıdegi mektepterde tehnologııalar, televı­denıe paıdalanyldy, radıo da qol­danysta boldy. Iаǵnı muǵalimdi almas­ty­ra almaǵanymen, tehnologııa oqý barysyn jaqsartýǵa baǵyttalǵan mol múmkindik ekenin kórsetti. Sarapshy sonymen birge áleýmettik jaǵdaıyna qaramastan, balalardyń bilimge teń­deı qoljetimdiligi jaıynda aıtyp ótti. Sondyqtan da ıneternet, tehnologııalar qoljetimsiz aýmaqta nemese daǵdarys jaǵdaıyndaǵy otbasylar qoldaýdan tys qalmaýy kerek. Sapaly bilim alý qoǵamǵa ortaq másele. Pan­demııa jaǵdaıynda muǵalimniń de, ata-ananyń da, oqýshynyń da róli ózgerdi. Osy bilim jobasynyń qatysýshylary retinde olardyń tyǵyz baılanysta bolýy qajettigin pandemııa dáleldedi. Dál osy baılanysty pandemııadan­ ­ke­ıin­ de jal­ǵastyrý kerek, dep atap ótken sarapshynyń aıtýynsha, jańa tehnologııalar oqý barysyn jeńildetip, sapaly bilimge múmkindik beredi.

Sıngapýr muǵalimder odaǵynyń bas hatshysy Maık Tırýmann pandemııa kezinde jınaǵan tájirıbesimen bólisti. Synypta oqýǵa úırenip qal­ǵan balalardyń kóp qıyndyqqa tap bolǵanyna toqtalyp, «Sıngapýr tehnologııalar salasyna jetistikke jetken el bolǵanymen, ony paıdalaný, oqýshylardy platforma arqyly oqýǵa qyzyqtyrýda qıyndyqtar kóp boldy», dep atap ótti. Onyń aıtýynsha, tehnologııa muǵalimdi almas­tyra almaǵanymen, tulǵany da­my­týǵa baǵyttalǵan qyzmet. Biraq onyń múmkindigin barlyq bala paıdalana almaıdy. Mysaly, bir úıde úsh bala bolsa, onyń barlyǵyna quraldar qoljetimdi bolmaýy múm­kin. Al teh­no­logııalardyń barlyq múm­kin­digin paıdalaný ýaqyt talaby. Sarapshy sonymen birge pandemııa kezinde iske qosylǵan ata-analarǵa arnalǵan ar­naıy qosymshanyń balanyń oqý úlge­rimin, muǵalimmen baılanysyn qam­tamasyz etýge mol múmkindik ber­ge­nin jetkizdi. Sonymen birge pandemııa jaǵdaıynda jańa turpatty mu­ǵa­lim­der paıda bola bastady. Bul jańa tehnologııalar arqyly bilim berý ǵana emes, balalardy qyzyqtyryp, oqý úderisine tolyqqandy eliktirip áke­te­tindeı zor múmkindik», dedi sın­ga­pýr­lyq sarapshy.

Reseı EJM Bilim ınstıtýtynyń ǵylymı jetekshisi Isaak Frýmın pandemııa kezindegi zertteýler barysyna toqtaldy. О́z sózinde sarapshy sapaly bilim berýdiń, tehnologııalardy tıimdi paıdalanýdyń basqarý ınstýrmentterimen baılanystylyǵyn atap ótti. Kóptegen elderde qashyqtan oqytý barysyn ata-analar óte tómen deńgeıde baǵalady. Bul kórsetkish Eýropa elderinde on bir baldyq baǵan­nyń bir paıyzyn ǵana qurady. Bul máseleni jyldam túsingen Almaty qala­sy mektepteriniń dırektorlary otbasylarmen baılanysqa shy­ǵyp, kóptegen tıimdi qadamdarǵa bar­dy. Onyń aıtýynsha, pandemııa kezindegi barlyq qıyndyqtar alda­ǵy áriptestikterge erkin jol ashady. Taǵy bir atap ótetin másele, pan­de­mııa­ǵa deıingi qoldanylǵan tehnologııalar qashyqtan oqytý kezinde tıimsiz bolyp qaldy. Mysaly, Reseı elinde tehnologııalardyń 80 paıyzy mátinderdi, sýretterdi sandyq júıege aýystyrýmen baılanysty bolsa, 20 paıyzy ǵana ınteraktıvti quraldar bolyp shyqqan. Al ınteraktıvti tehnologııalar pandemııa kezindegi eń qajetti quralǵa aınaldy. Sarapshy atap ótken taǵy bir mańyzdy másele, oqýshy qandaı da bir sebeppen mektepke kele almasa, oqý úderisinen tys qalmaýy kerek. Sondyqtan da balanyń ózdiginen bilim alýyna ba­symdyq bergen jón. Endigi zerttep, je­tildiretin másele osy, – dedi sarapshy.

Al osy jıynda sóz alǵan Hel­sın­kı qalasy (Fınlıandııa) bilim bas­qar­ma­synyń basshysy Marıo Kıl­lonenn bilim berý úrdisinde muǵalim róliniń mańyzdylyǵy jaıyndaǵy oılarymen bólisti. Al dástúrli bilim berýge pandemııa kezindegi qıyndyqtar oń yq­pal etýi tıis ekendigin alǵa tarta otyryp, osy eldiń bilim berýdegi tá­jirıbelerine toqtaldy.