Qazaqtyń tuńǵysh stenografısi ári osy kásiptiń negizin salýshy, sóz zergeri Danabıke Baıqadamovanyń týǵanyna – 100 jyl
1. Tarıhty paraqtaǵanda...
...1972 jyl. Joǵary oqý ornyna túsýge baǵymdy synap kórgenmen, konkýrstan óte almadym. Bir jyl bolsa da ýaqytymdy bosqa ótkizbeıin dep, stenografıster daıarlaıtyn Almatydaǵy №135 kásiptik-tehnıkalyq ýchılısheniń jarnamasyn qıyp alyp qoıdym. Biraq, qandaı mamandyq ekenin bilmeımin. Almatyǵa telefon shalyp, jezdemnen surap edim: «Keremet mamandyq. Shapshań jazýdy úırenip, sóılegen adamnyń sózin túgel jazyp úlgeretin bolasyń», dep qyzyqtyryp qoıdy. Sodan ýchılıshege emtıhan tapsyryp, oqýǵa tústim. Bir topta 30 qyz oqydyq. Stenografııadan Rahıma Joldybaeva degen apaı berdi. Kýrsta oqyp, teorııasyn meńgergenmen, stenografıstka bolyp mashyqtanyp jumys istemegen. Baıqaımyz, apaı syrtyn qaptap alǵan bir tal oqýlyqty kóziniń qarashyǵyndaı saqtap, eshkimge ustatpaıdy. Suraǵanymyzda, oqýlyq 1961 jyly 600 dana taralymmen basylyp shyqqan, avtory – Danabıke Baıqadamova, dedi. Biraq, avtor týraly esh málimet aıtpady.
Qazaqtyń tuńǵysh stenografısi ári osy kásiptiń negizin salýshy, sóz zergeri Danabıke Baıqadamovanyń týǵanyna – 100 jyl
1. Tarıhty paraqtaǵanda...
...1972 jyl. Joǵary oqý ornyna túsýge baǵymdy synap kórgenmen, konkýrstan óte almadym. Bir jyl bolsa da ýaqytymdy bosqa ótkizbeıin dep, stenografıster daıarlaıtyn Almatydaǵy №135 kásiptik-tehnıkalyq ýchılısheniń jarnamasyn qıyp alyp qoıdym. Biraq, qandaı mamandyq ekenin bilmeımin. Almatyǵa telefon shalyp, jezdemnen surap edim: «Keremet mamandyq. Shapshań jazýdy úırenip, sóılegen adamnyń sózin túgel jazyp úlgeretin bolasyń», dep qyzyqtyryp qoıdy. Sodan ýchılıshege emtıhan tapsyryp, oqýǵa tústim. Bir topta 30 qyz oqydyq. Stenografııadan Rahıma Joldybaeva degen apaı berdi. Kýrsta oqyp, teorııasyn meńgergenmen, stenografıstka bolyp mashyqtanyp jumys istemegen. Baıqaımyz, apaı syrtyn qaptap alǵan bir tal oqýlyqty kóziniń qarashyǵyndaı saqtap, eshkimge ustatpaıdy. Suraǵanymyzda, oqýlyq 1961 jyly 600 dana taralymmen basylyp shyqqan, avtory – Danabıke Baıqadamova, dedi. Biraq, avtor týraly esh málimet aıtpady.
Ýchılısheni úzdik bitirgen meni joldamamen Qazaq radıosyna jiberdi. «Shalqardyń» bas redaktory Madrıd Rysbekov aǵaı stenografııany qanshalyqty meńgergenimdi bilgisi kelgen bolýy kerek, «káne, jazyp kórshi», dep qolyna túsken gazetti aldy da, oqı bastady. Tyrysyp jazyp jatyrmyn. Artynsha jazǵanymdy qaıyra oqýdy ótindi. Oqyǵan saıyn basyn shaıqap, tańyrqap: «Mynaý ózi keremet dúnıe ǵoı», dep rıza bolady. Osylaısha, jumysqa qabyldandym. Jumysym – Qazaq radıosynyń oblystaǵy menshikti tilshilerinen sońǵy habardyń jańalyqtaryn telefonmen jazyp alamyn da, mashınkaǵa basyp redaktorǵa beremin.
Birde «Sosıalıstik Qazaqstan» gazetiniń jaýapty hatshysy Myńbaı Iles aǵaı telefon shalyp, Talǵarda ótetin kúrdeli sot otyrysyn stenografııalap berýimdi ótindi. Kelistim. Qaıtar jolda redaksııa kásibı stenografıskanyń joqtyǵynan 60-tan asqan eki apaıdy zeınetke jibere almaı otyrǵanyn aıtyp, eger kelseń, qaraǵym, bizde páter máselesi de tez sheshiledi, dep qolqa saldy.
Osylaısha, «SQ-ǵa» jumysqa qabyldandym. Myńbaı aǵaı stenografıskalar bólmesine ertip baryp, Danash apaımen tanystyrdy. Shashyn artqa túıip, jyp-jınaqy kıingen ádemishe kelgen apaı birden kózime jyly ushyrady. Mine, keremet! Danash dep tanystyrǵan apaı – qazaq stenografııasy oqýlyǵynyń avtory Danabıke Baıqadamova, ekinshisi – Oraz Isaevtyń kelini Márııam Isaeva. Birden demalysqa jiberýdiń reti kelmedi me, eki apaımen kezektesip bir jylǵa jýyq jumys istedim. Ol maǵan tipti jaqsy boldy. Marııam apaıdyń stenografııa júıesi ózgesheleý ári jyldamdyǵy azdaý. Al Danash apaıdyń jyldamdyǵy keremet, shapshań jazý, qysqartý, tańba belgileý ádis-tásilin surap, mashyqtanýyma kóp kómegi tıdi. Maǵan sengeni ǵoı, gazet jumysymen shektelip qalmaı, apaı janynan tastamaı, sezd, pleným, Jazýshylar odaǵynyń jyl qorytyndysy, teatr qoǵamyndaǵy talqylaý, basqa da jınalystardy ekeýlep jazyp júrdik. Baıqaımyn, meni jas bala demeıdi, ózimen teń ustap, jaqyn tartyp, barlyq oıymen bólisip, aqyl-keńesin aıtyp, úlken janashyrlyq tanytady.
...Adamzat balasy aýyzdan shyqqan sózdi qaz-qalpynda jazyp alýdy HVIII ǵasyrdyń aıaǵynda oılap taýyp, bul ónerdi stenografııa dep ataǵan. Eger kádimgi jazýmen mınótine 20-25 sóz jazatyn bolsańyz, stenografııany qoldaný arqyly 90-100 sóz erkin jazylady. Onyń ereksheligi de, qıyndyǵy da sol, stenografııa alfavıti búgingi qoldanatyn alfavıtten múldem ózgeshe. Onyń óz alfavıtin jańadan úırenip, oǵan jyldamdyq qosyp, jazǵanyńdy qaıtadan jazyp shyǵý ońaı sharýa emes. Bireý asyqpaı, jaı, bireý shapshań sóıleıdi. Ondaıda qalaıda úlgerip jazýyń kerek. Menińshe, stenografııany tek qabiletti, zerek adam ǵana meńgerip, kásibı bilikti maman bola alady. Onyń ústine, kúrdeli, qıyndyǵy – orys alfavıtinde 33, qazaqta 42 árip bar, ol da tańbany kóbeıtip qol baılaıdy. Erterekte Gabelsbergen, Shtolse, Terne júıesi resmı túrde qoldanylsa, orys stenografııasynyń negizin salýshy professor N.N.Sokolov orys tiliniń fonetıkasyna súıenip, óziniń biregeı júıesin jasaǵan.
Jalpy, qazaq stenografııasynyń tarıhy Qazaqstanda 1930 jyldan bastaý alyp, ol memlekettik turǵyda másele bolyp kóteriledi. Bul usynysqa Búkilodaqtyq Ortalyq Atqarý Komıtetiniń Ulttar Soveti de jedel nazar aýdarady. 1931 jyly Máskeýde túrki tilderinde sóıleıtin ult respýblıkalary úshin professor P.R.Býrlakovtyń NÝS (Nasıonalnaıa ýnıtarnaıa stenografııa) júıesi usynylyp, ár respýblıkadan 2-3 adamnan shaqyrtyp, oqytady. Oǵan Qazaqstannan Nasıha Ospanova barady. 1933 jyly Almatyda eki jyldyq stenografııa kýrsyn ashady. Oǵan 100 qyz-kelinshek qabyldanyp, olarǵa N.Ospanova sabaq beredi. Olardyń qatarynda R.Aldońǵarova, F.Barmaqova, D.Baıqadamova, L.Lastaeva, ekinshi topta qazaq zııalylarynyń áıelderi – S.Seıfýllınniń zaıyby Gúlbahram, respýblıka komsomol uıymynyń hatshysy Q.Táshtıtovtiń jubaıy Saǵadat, Sovhozdar Halyq Komıssarıatynyń tóraǵasy Dúısenovtiń áıeli Úrmet, Gúlbahram Qulqasheva, t.b. bolady.
1935 jyly eki jyldyq kýrsty úzdik bitirisimen apaıǵa Halyq aǵartý komıssarıatyna joldama beredi. Onda Qazaqstan Úkimetiniń Halyq aǵartý komıssary T.Júrgenov qabyldap, professor Qudaıbergen Jubanovtyń qaramaǵyna jiberedi. Sonda júrip ǵalymnyń qazaq tiliniń grammatıkasyn, leksııalaryn jazýǵa úles qosady.
Ol kezde búgingideı jazatyn dıktofon, magnıtofon joq, tek qana jazý mashınkasy. Mamandyǵyn jetik meńgerýdiń arqasynda jaqsy ortaǵa túsedi, alqaly jıyndarǵa qatysyp kózge túse bastaıdy. Osynda júrgende bolashaq jubaıy Almaty oblystyq komsomol komıtetiniń qyzmetkeri Arystan Qojahmetovpen tanysyp, keıin ekeýi qosylady. 1936 jyly jubaıyn Batys Qazaqstan oblystyq komsomol komıtetiniń birinshi hatshysy etip taǵaıyndaıdy. Sol jyly qyzdary Qalamqas dúnıege keledi. 1938 jyly 7 aqpanda Arystandy «halyq jaýy» dep ustap, 1938 jyly 9 qarashada atylady.
Árıne, keńestik ker zaman tusynda «halyq jaýynyń» qyzy, «halyq jaýynyń» áıelderiniń zardap shegip, qýǵyn-súrginge ushyramaǵandary kemde-kem. Danabıke de jumystan shettetiledi. Odan keıingi soǵys jyldarynyń óz qıyndyǵy ótti. Tek 1947 jyly Almaty oblystyq keńesiniń HIV sessııasyn stenografııalaýǵa shaqyrǵanda baryp, seń qozǵala bastaıdy. 1948 jyly Danabıkeni biletin Ǵylym akademııasyndaǵy biraz zııaly qaýym ókilderiniń ótinishimen, ony Muhtar Áýezov ózine stenografıska-mashınıska jáne hatshy etip, jumysqa qabyldaıdy. Bes jyldyń ishinde «Abaı joly» romanynyń eki tomyn, basqa da shyǵarma, leksııalaryn stenografııalaıdy.
1949 jyly 5 qazanda Almatyda aýyl sharýashylyǵy qyzmetkerleriniń sleti ótedi. Jıynǵa qatysqan K.E.Voroshılov óziniń oń jaǵynda otyryp, sóılegen sheshenderdiń sózin jazyp otyrǵan Danash apaıdy baıqaıdy. Sóıtedi de, «orystyń, sheteldikterdiń stenografııamen jazatynyn bilemin, biraq qazaqtardy birinshi kórýim, jıyn bitken soń myna kisiniń jazǵanyn tekserińdershi» dep tapsyrma beredi. Teksere kelgende bir útirden ǵana qatelesken ǵoı. Osylaısha, Voroshılovtyń bul «emtıhany» onyń jolyn ashady. 1952 jyly Qazaqstan Kompartııasy Ortalyq Komıtetiniń organy «Sosıalıstik Qazaqstan» gazetine jumysqa shaqyrylyp, 1976 jylǵa deıin, ıaǵnı zeınetkerlikke shyqqansha uzaq jyldar qyzmet isteıdi.
Buǵan deıin, sondaı-aq, T.Ahtanov pen S.Babaevskııdiń «Ardager», Ǵ.Ahmetov pen N.Anovtyń «Aq meshit», M.Janǵalın men A.S.Makarenkonyń «Pedagogıkalyq poema» kitaptaryn, Q.Jabasov pen Y.Altynsarınniń 80 hatyn stenografııalap túsirdi. Mundaı aýqymdy jumystar sózdi ornyqtyrýǵa, tájirıbe jınaqtap, jyldamdyqty arttyrýǵa óz septigin tıgizeri sózsiz. Stenografııamen tyńǵylyqty aınalysyp, kóp izdenýdiń nátıjesinde onyń qyry men syryn, tez jazýdaǵy qazaq tiliniń erekshelikterin eskere kele, ony bir júıege keltirip, 1961 jyly tuńǵysh ret ózimizdiń «Qazaq stenografııasy» oqýlyǵyn jazyp shyǵarady. Danabıke Baıqadamova ulttyq stenografııany bıik dárejege kóterip, memleket isinde qanshama qujattardyń muraǵatta qattalýyna ólsheýsiz úles qosýmen birge, artynda keremetteı mol mura jazyp qaldyrǵan qalamger, aqyn, sóz zergeri edi...
2.Danabıkeniń danagóıligi
Danash apaımen 1975 jyldan ómiriniń sońyna deıin, ıaǵnı on segiz jyl birde anamdaı, birde syrlas qurbymdaı, birde et jaqyn ápkemdeı syılasyp, aralasyp óttik. Osy jyldary ózimdi sheksiz de shetsiz «kenniń» ishine kirip ketkendeı sezindim. Apaıdyń ómirbaıany óte baı, kórgen taýqymeti de, taǵdyr-talaıy da shyrǵalań. «Halyq jaýynyń» qyzy, «halyq jaýynyń» áıeli dep jaǵylǵan qarakúıeden kóp teperish kórip, ómirdiń otyna túsip oınaıdy, qazanyna túsip qaınaıdy. Ásirese, ózine etjaqyn adamdardy aqtap, áke atyna kir keltirmeý úshin bel sheship bir jatpaıdy, aqıqatty izdep shyryldap, aqyry ony tabady.
Ákesi Baıqadam Qaraldın (1877-1930) oqyǵan, oryssha saýatty, kózi ashyq, óz zamanynyń betke ustar azamaty bolǵan. Qazaq memleketin qalyptastyrý jolynda ter tókken adam. Alǵashynda Torǵaı general-gýbernatorynyń tilmashy, 1916-1920 jyldary jaýapty qyzmetter atqarady. 1919 jyly V.I.Lenın Qazaq sovet avtonomııasyn qurýdyń jáne onyń terrıtorııalyq tutastyǵyn qamtamasyz etýdiń daıyndyq jumystaryna Ult isteri jónindegi Halyq komıssarıatyna Dala ólkesinen barǵan ókildiń ishinde Á.Jangeldın, A.Baıtursynov, M.Tunǵanshınmen birge Baıqadam Qaraldınniń de bolýy kóp jaıtty ańǵartsa kerek. Jalpy, B.Qaraldın ómiri men atqarǵan qyzmetteri jaıly tarıhshylar, jýrnalıster zerttep kóp jazdy. Máselen, 1992 jyly belgili jýrnalıst-jazýshy Janbolat Aýpbaev pen Ádilbek Jaqypulynyń muraǵat derekterine súıengen «Áýlet» atty kitaby jaryq kórdi. 1998 jyly 120 jyldyq mereıtoıyna oraı ǵylymı-teorııalyq konferensııa ótse, 1992 jyldan qazirgi Qostanaı oblysy, Amankeldi aýdanyndaǵy burynǵy «Qazaqstannyń 40 jyldyǵy» atyndaǵy sovhoz B.Qaraldın atyndaǵy sharýashylyq ujymshary dep atalady. Sol eldi mekende mektep pen bir kóshege sol kisiniń esimi berilgen.
Anasy Úrzıpa (1888-1980) Sarytorǵaıdaǵy mekteptiń úsh klasyn támamdaǵan, Peterbordaǵy Bestýjev qyzdarǵa arnalǵan eki jyldyq jabyq pansıonatynda oqyǵan, saýatty, dombyra tartyp, án salatyn, oryssha biletin, sol kezdegi kókirek kózi ashyq qazaq qyzdarynyń biri bolǵan. Analary dúnıege 18 bala ákeledi. Danabıke 7-shisi bolǵanmen, onyń aldyndaǵy alty ul kishkene kezinde shetineıdi. Apaıdan keıin de alty bala dúnıege keledi.
1928 jyly ákeleri ustalǵanda Danash apaı 15 jasta eken. Shıetteı bala-shaǵanyń úlkeni ári týystarynyń estııary bolǵan soń jumys tańdamaı erteńnen qara keshke deıin tyrbanyp, bir úıli jandy ózi asyraıdy. Ákesi jaǵylǵan jaladan qutylmaıtynyn bilip, ózi úmit kútken balalarynyń úlkeni, sýynyń tunyǵy Danabıkege Qostanaı túrmesinen arnaý hat jazady.
...Qaraǵym, kózimniń nury qalqam Danash,
Qorshady-aý baqytsyzdyq bolmaı tolas.
Qandyra meıirimdi súıem desem,
Jetpeıdi, amalym ne, jaıǵan qulash.., – degen alty shýmaq óleńde eljireı saǵynyshyn bildirse, Semeıden jazǵan ekinshi hatynda:
...Bala eger aqyldy bop týsa búgin,
Aqtaıdy ata kúshin, ana sútin.
Baladan osal minez kóre qalsa,
Ishine ata-ananyń tolar tútin.
Anańa bolǵyn tireý janym, Danash,
Ár iske aqyl jumsap, eppen janas.
Anańdy senen basqa tapsyrarlyq,
Kimim bar es biletin óziń sanas! – dep anasyn, baýyrlaryn tapsyrady. Danashy bolsa áke sózin ómirine boıtumar etip, amanatqa adal bolýǵa tyrysady.
Bir baıqaǵanym, apaıdy baýyrlary Baqytjan aǵaı da, Gýlıa apaı da Tókem dep otyratyn. «Osy sizdi nege Tókem dep ataıdy?» degenim bar. Sóıtsek, anasy Úrzıpa qyzynyń eńbekqorlyǵyna, baýyrmaldyǵyna rıza bolyp, balalaryna: «Ákeleriń atylyp ketkeli bárimizdi asyrap júrgen osy Danash. Ol bizge ákem Tólebaıdaı qamqorlyq jasaýda. Jaratqan ıem, ony bizge Baıqadamnyń ornyna jiberip, «áke ornyna áke» bolsyn degeni ǵoı. Endeshe, Danabıke emes, Tókem deńder», dep osylaı ataýdy ótinip, ózge balalarynan erekshe kórip, qurmettegen.
Danash apaı qansha qıyndyq kórgenimen, mándi de maǵynaly ómir súrip ótti. Ol kisiniń ómir súrý, jumys isteý stıli de ózgeshe edi. Ásirese, este saqtaý qabiletine tańǵalatynmyn. Seksen jyl ómir súrse, sony kúnde josparlap, ýaqyttyń qadirine jetip, durys paıdalana bildi. Eńbekqorlyǵy, jankeshtiligi óz aldyna, pendeshilikten, áıeldik usaq-túıekten ózin joǵary qoıatyn. Zeınet demalysyna shyqsa da, tańerteńgi saǵat altyda turyp, shaı-paıyn ishken soń jazý mashınkasyna otyratyn. Odan bosasa kitap oqıtyn. Jumysty óte shapshań isteıtin. Bastaǵan isin bitirgenshe jany qalmaıtyn. Tamaqty da tez, dámdi jasaıtyn. Sóılep turyp-aq aldyńa neshe túrli tamaq ákelgenine tańǵalasyń. Qyzy Qalamqas pen uly Dastanǵa qatań talap qoıyp, baqylap, qadaǵalap otyratyn. Keıde meni ilestirip týǵan-týystarynyń úıin aralaıtyny bar. Anasy Úrzıpa tiri kezinde jıi bardyq. Birde inisi ataqty kompozıtor, qazaqtyń Dýnaevskııi atanǵan Baqytjannyń úıine baryp, aty ańyzǵa aınalǵan general Panfılovtyń qyzy Valentına Ivanovnanyń qolynan sháı ishsek, birde qyzy Qalamqastyń, birde Qurmanǵazy atyndaǵy konservatorııanyń professory, fılologııa ǵylymdarynyń kandıdaty Kúnimjan (Gýlıa deıtin) apaıdyń úıine baryp, ótken-ketkendi eske alyp, jadyrap shyǵatyn. Al Qazaq KSR-niń halyq ártisi, opera ánshisi, halyq arasynda ekinshi Kúlásh atanǵan sińlisi Aısulý týraly da kóp aıtatyn.
Danash apaı ómiriniń sońǵy onshaqty jylynda uly Dastannyń qolynda boldy. О́ziniń jeke bólmesindegi kitap, muraǵattary bir qabyrǵany alyp, ret-retimen jınalyp turatyn. Sońǵy barǵanymda búkil jazǵan qoljazbalaryn baspahanaǵa aparyp, túptetip qoıǵanyn kórsetti. 500-deı óleńderi men estelik, áńgimeleri on úsh tom bolypty. Onda 1916 jylǵy ult-azattyq kóterilisi, onyń basshylary ákesi Baıqadamnan bastap Ábdiǵappar han, Amangeldi Imanov, Keıki batyr, Á.Jangeldın, ózimen qyzmettes nemese jaqsy qarym-qatynasta bolǵan qazaq ádebıetine, mádenıetine, ónerine, zor úles qosqan alyptar toby – S.Seıfýllın, Qudaıbergen jáne Ahmet Jubanovtar, M.Áýezov, I.Qabylov, I.Omarov, B.Maılın, Ǵ.Músirepov, I.Qaraǵulov, M.Ǵabdýllın, E.Smaıylov, T.Júrgenov, t.b. jaıly estelikter bar. Apaıdyń kóziniń tirisinde 1991 jyly inisi Baqytjan týraly segiz jyl baspada jatqan «Alma aǵashtar gúldegende» kitaby ǵana jaryq kórdi.
Mine, sol qazynadan, esterińizde bolsa, 2004-2006 jyldary «Ana tili» gazeti kertip-kertip, aldymen M.Áýezov týraly, artynsha «Dereknama» aıdarymen tamasha estelikterin jarııalady. Oqyrmannyń jyly yqylasyn, qyzyǵýshylyǵyn týdyrǵan Muhań týraly esteligi 2006 jyly «О́lke» baspasynan «Men biletin Áýezov» degen atpen jaryq kórdi. Osy estelikterdiń gazette de, kitap bolyp basylýyna da qoldaý kórsetken belgili jazýshy, sol kezdegi «Ana tili» gazetiniń bas redaktory Mereke Qulkenov pen qoljazbany oqyp, daıyndaǵan marqum Zııada Ijanovtyń orasan eńbekterin atap ótkenimiz abzal bolar.
Sondaı-aq, týǵan sińlisi, professor Kúnimjan Baıqadamova jan-jaqty qamtylǵan tanymdyq muraǵat derekterine baı 2009 jyly shyqqan «Baıqadamovtar áýleti» derekti hıkaıat kitabynda aıaýly ákesi, apasy Danabıke, aǵasy Baqytjan, sińlisi Aısulý jaıly keńinen toqtalady.
– Anam óte jınaqy adam bolatyn. Bosbelbeý, ynjyqtyqty jany súımeıtin, – deıdi anasynyń muraǵatyn kóziniń qarashyǵyndaı saqtap, olardyń kitap bolyp shyǵýyna óte yqylasty Qalamqas táte. – Ol kezde jaqsy kıimdi talonmen alasyń. Qolyma eki talon túsip, eki kofta satyp ákelsem, anam: «Nege bir talonyńa inińe jeıde satyp almadyń?» – dep renjisin. «Mende qaıbir jetisken kofta bar deısiz», desem: «Ol saǵan qaraǵanda álsiz, bos. Sondyqtan oǵan kómektesýiń kerek. Al sen myqtyraqsyń, qashanda aıaǵyńnan nyq turyp ketesiń, saǵan senemin», dedi. Ras, anam meni eshqashan aıaǵan joq, kóp jumsady, qatań talap qoıdy. Ol kisige esh ótinish aıtyp kelmeıtinmin. Aıtqanmen tyńdamaıtyn. О́ıtkeni, ózi ómirdiń qıynshylyǵyn kóp kórgendikten, eshkimge eńkeımegen ǵoı. Menen de sony talap etetin. Shynynda da, anamnyń sol tárbıesiniń arqasynda aıaǵymnan nyq turdym. Alaıda, dál sol jınaqylyqty men óz qyzymnan da talap ettim. Qazir bir Alla taǵala men anamnyń sol tárbıesiniń arqasynda qyzym aıaǵynan nyq tur. Barlyq jaǵdaıǵa beıimdi, kez kelgen qıyndyqtan shyǵa alatynyna senemin. Meniń bilgenim, balany qatań tártippen tárbıeleý kerek eken. Ony ózimniń nemeremnen kórip otyrmyn. Jaqsy kórip, mańdaıynan qaqpaı ósirdim. Nemerem bos, anam men qyzym sııaqty bola almaıtynyna kózim jetip otyr.
Anasynyń qaısar minezi esine tústi me, álde ózine eń jaqyn bolǵan adamdy saǵyndy ma eken, Qalamqas táte kózine jas aldy. Ol kisi medısına ǵylymdarynyń kandıdaty, uzaq jyldar Qazaq kóz aýrýlary ǵylymı-zertteý ınstıtýtynda 22 jyl hırýrg, keıin dárigerlerdiń bilimin jetildirý kýrstarynda sabaq bergen. Respýblıkada kózge dıagnostıka jasaıtyn ÝDZ (ÝZI) apparatyn birinshi engizgen dáriger. Al apaıdyń redaksııaǵa ertip ákeletin nemeresi Ásem tehnıka ǵylymdarynyń kandıdaty, jubaıy belgili jazýshy Jappar О́mirbekovtiń uly Ahan ekeýinen Nurjan degen apaıdyń shóberesi erjetip keledi.
Apaıdan keıin qaıtys bolǵan uly Dastan joǵary sanattaǵy geolog, kezinde Ońtústik Qazaqstan geologııalyq barlaý ekspedısııasyn basqarǵan. Jubaıy Valentına da geolog. Qyzdary Aıan Almaty shetel tilderi ınstıtýtyn aıaqtaǵan, qazir Ispanııada turady.
Búkil úrim-butaǵymen óner daryp, qut qonǵan Baıqadamovtar áýleti jaıly bir úzik syr osy.
Gúlzeınep SÁDIRQYZY,
«Egemen Qazaqstan».
